Documentaire

De Van Waveren Tapes

Treffend tijdsbeeld uit straatvondst

Wie een handgeschreven briefje van straat raapt of op een rommelmarkt een doos dia's bekijkt, hoopt met zo'n ontdekking al snel op een spannend verhaal te stuiten.

Wat dat betreft doet filmmaker en fervent 'found footage'-verzamelaar Wim van der Aar een gouden vondst, wanneer hij in 1996 op het Waterlooplein een tas met geluidsbanden op de kop tikt.

De magneetbanden blijken vol prikkelende (telefoon)gesprekken en monologen te staan, opgenomen door een man met een chic accent en een labiel karakter; geen wonder dat Van der Aar zich als een bezetene in de collectie vastbijt en tot diep in de nacht blijft puzzelen om de tragische geschiedenis achter De Van Waveren Tapes te kunnen onthullen.

Zo wordt Guido van Waveren, de labiele man met de deftige tongval, het hoofdpersonage van deze detective-achtige documentaire.

Van der Aar laat de tapes grotendeels zelf het werk doen; uit treffend gekozen geluidsfragmenten wordt beetje bij beetje duidelijk wie Van Waveren was, en hoe deze telg van een rijke zakenfamilie kon eindigen als een warrige zonderling in een morsig Amsterdams appartement. De stiekem getapete gesprekken die Guido met zijn moeder, zijn vriendin Nel en allerlei zorginstanties voert, vormen bovendien een treffend tijdsdocument van de jaren zeventig. Alternatieve therapieën, communes en vrije liefde, in niets vindt Guido heil, terwijl hij prutsend en drinkend zijn dagen slijt.

Een sterke, voor zichzelf sprekende geluidsband is het, die glashelder maakt wat er zo fascinerend is aan zo'n toevallig gevonden tas met tapes. De beelden zijn dan vooral bedoeld om de suggestieve kracht van de geluidsfragmenten te verdiepen. Van der Aar gebruikte een keur aan 'ouderwets' filmmateriaal, zodat zijn snapshots van Amsterdam een authentieke jarenzeventiggloed krijgen, en hij bouwde in een loods een 3D-reconstructie van Van Waverens flat. Aan de stem van Nel koppelt hij intieme kiekjes van een schaars gekleed meisje; het terugkerende beeld van een in het water drijvende man krijgt pas aan het einde van de film werkelijk betekenis.

Maar wat Van der Aar ook verzint, de geluidsopnamen maken elk beeld bij voorbaat overbodig. Bij de zoveelste dwaaltocht door dat nagebouwde appartement ben je dan ook geneigd je ogen dicht te doen, en blijkt dat De Van Waveren Tapes toch vooral een film is om aandachtig naar te luisteren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden