DE VAL VAN PIETER BRUEGEL

Gedegen oeuvrecatalogi verschijnen zelden. Uitgeverij Ludion vult de leemte. Een Nederlander schrapt meteen in het werk van de Vlaming Pieter Bruegel....

‘Kunstboeken zijn niet aan te slepen’, schreef Boekblad een paar jaar geleden. Er is een groeiende markt voor zowel catalogi, foto- en architectuurboeken, én salontafelboeken over design en tuinen. Overal, van Amsterdam tot Zürich, vind je van die speciaalzaken voor kunstuitgaven, overal met datzelfde neutrale en zanderige licht, dezelfde witte schappen, dezelfde stapels vaak ook nog eens afgeprijsde titels en dezelfde leuke of minder leuke gadgets.

Er verschijnen ook steeds meer goedkope uitgaven, bij uitgevers als Taschen of Könemann. Striphandelaar Benedikt Taschen ontdekte ‘het gat in de markt’: het met flair en fun uitgegeven plaatjesboek. Ook al lijkt het kunstboek nu binnen ieders handbereik, toch is er een leemte op de markt: er verschijnen geen gedegen oeuvrecatalogi meer, boeken waarin het hele werk van een kunstenaar wordt belicht, geschreven door erudiete kenners die met een scherp oog ook nog eens onderzoeken of wel elke tekening of elk schilderij eigenhandig door de kunstenaar is gemaakt.

Al sinds het eind van de 19de eeuw hebben uitgevers van kunstboeken monografieën over kunstenaars gepubliceerd. Er verschenen fraaie catalogues raisonnés van hun werk. Die boeken zijn kostbaar, ze vergen grotere investeringen dan de goedkope plaatjesboeken die vaak vergezeld gaan van belabberde teksten. Uitgeverij Ludion, die al vijftien jaar catalogi en kunstboeken uitgeeft, vult die leemte op met een gedurfd en niet risicoloos project, The Classical Art Series, kloeke en uiterst verzorgde uitgaven over het hele oeuvre van kunstenaars als Pieter Bruegel en Titiaan, de eerste twee monografieën in de reeks.

Het laatste degelijke overzichtswerk van Bruegel dateert van 1988, het in Antwerpen uitgegeven Bruegel, het volledige oeuvre van Roger Marijnissen. De laatste oeuvrecatalogus van Titiaan verscheen in 1975. Volgend jaar verschijnen delen over Velázquez en Vermeer, het jaar daarop over Piero della Francesca en Memling, en in 2010 over Van Eyck en Van der Weyden. Als de verkoop wil lukken, wordt de reeks voortgezet. ‘Het is een berekende gok’, zegt uitgever Peter Ruyffelaere. Van elk boek worden er zesduizend gedrukt, een derde in het Frans, tweederde in het Engels. Wellicht komt er later, in een goedkopere versie, ook een Nederlandse editie op de markt.

De prestigieuze serie staat onder de redactie van een wetenschappelijk comité. Voor elk deel wordt een expert gevraagd die de nieuwste bevindingen en toeschrijvingen becommentarieert. Het oeuvre van Titiaan en Bruegel wordt al sinds enige tijd met een veel scherpere blik onderzocht. Veel schilderijen van Titiaan zijn de afgelopen jaren gerestaureerd, in hun originele koloriet. Bij Bruegel heeft de Nederlander Manfred Sellink het werk ‘uitgedund’, zeer tegen de zin van sommige Vlaamse kunsthistorici die Bruegel als een volkse boer opvoeren. Vele van zijn tekeningen ‘naar het leven’, die eerder aan hem waren toegeschreven, zijn uit het oeuvre weggehaald. Ook het beroemde schilderij De val van Icarus, zowel de versie uit de Koninklijke Musea van Brussel als die uit het Museum van Buuren in Ukkel, is niet langer meer een eigenhandig door Bruegel geschilderd werk. De musea hebben dat ook, zij het schoorvoetend, toegegeven.

Nu al blijkt de nieuwe serie voor ophef te zorgen. Het zijn nu eenmaal niet de minste kenners die zich over die kunstenaars buigen. Maar vooral: een kunstboek is bij Ludion geen plaatjesboek of salontafelboek maar een degelijke en beredeneerde oeuvrecatalogus.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden