De V & D als ‘museum van onze tijd’

Muziektheatergroep De Veenfabriek speelt het stuk Haar leven haar doden in een warenhuis in Leiden...

LEIDEN Ding dong. ‘Dames en heren, wij gaan sluiten’, klinkt het door de intercom. ‘Wilt u zich naar de uitgang begeven?’ Zes uur. De laatste bezoekers van de V & D in Leiden slenteren over de roltrap naar beneden. In hun handen een laatste aankoop in de bekende plastic tas.

Dan klinkt vioolmuziek. Verrast draaien de klanten zich om. Op de eerste verdieping trekken twee bepruikte acteurs de aandacht. In een slordig bijeengeraapte V & D outfit – de prijskaartjes hangen er nog aan – treuren ze luidruchtig om een verdronken dochter.

Zo, naast de roltrap, tussen de koffers en reistassen, speelt de Veenfabriek de scène Vader en Moeder uit Haar leven haar doden van toneelschrijver Martin Crimp. De V & D is de perfecte locatie voor het toneelstuk, dat met 17 losstaande scenario’s over het meisje ‘Anne’ een beeld geeft van de Westerse samenleving. Zo ziet Paul Koek, de regisseur van het muziektheatergezelschap, dat. Hij kwam op het idee het warenhuis als toneel te gebruiken. ‘De V & D is een museum van onze tijd. Consumptie, overvloed en vermaak, belangrijke elementen uit Haar leven haar doden, zijn hier altijd dichtbij. In zo’n omgeving wordt duidelijk hoe kwetsbaar de mens is. Ik hoop dat dat ontroert.’

Van een uur voor, tot een uur na sluitingstijd fungeert het winkelparadijs als decor voor het toneelstuk. Een ‘gastheer’ van de Veenfabriek vraagt voor de eerste scène of het publiek alstublieft niet stiekem iets in de zak wil steken. Dan volgt een toer van het restaurant bij de ingang, via de handschoenenafdeling naar een zaaltje achter de winkel, en van het speelgoed richting de serviezen op de bovenste verdieping. De toeschouwer wandelt zo van de ene scène naar de andere. Elke locatie kent haar eigen scenario, waarin Anne steeds een andere gedaante aanneemt. Ze is een terrorist op de woonafdeling, een pornoster achter de tafel vol vazen. Bovenaan de roltrap wordt ze zelfs even een auto.

Hoewel Haar leven haar doden kritisch verhaalt over de consumptiemaatschappij, vond de filiaalmanager van de V & D het idee van een toneelstuk in zijn winkel direct leuk volgens Paul Koek. ‘Hij zei meteen ja, er kwam geen reglement bij aan te pas. Zelfs bloot was geen probleem. Het enige waar we van hem op moeten letten is dat alles schoon blijft.’

Ook het personeel reageert positief op de aanwezigheid van de Veenfabriek. Het zingt inmiddels vrolijk mee met het liedje The camera loves you van Roald van Oosten en Ton van der Meer, die de muziek verzorgen bij het toneelstuk. ‘Het klinkt zo mooi’, vindt floormanager Rita Verbaan. ‘Ik zou het liefst even gaan kijken, maar ik ben bang dat ik stoor.’ Carmen Aniba werkt in La Place. Ze reikt actrice Elsa May Averill een cappuccino aan tijdens de eerste scène. ‘Ik vind het komisch hoor, dat ze er zijn. Zoiets zou van mij best wat vaker mogen gebeuren.’

Die confrontatie van het personeel en winkelend publiek met de acteurs vindt de regisseur interessant. ‘Het is leerzaam om te zien hoe er wordt gereageerd op onze aanwezigheid. Sommige klanten doen net alsof we er niet zijn, anderen lopen enthousiast een stukje mee. Maar er zijn er ook bij die ronduit plat reageren. ‘Oh het busje mongolen is weer gekomen’, hoorde ik laatst iemand zeggen. In zo’n omgeving leren wij als muziektheatergezelschap heel veel over onze plek in de maatschappij. Meer natuurlijk dan in zo’n donkere afgesloten repetitieruimte.’

Maar een afgesloten ruimte heeft ook zo zijn voordelen, blijkt tijdens de repetities. Regelmatig gaat het alarm af, of wordt er een code omgeroepen via de intercom. Acteurs verliezen makkelijk hun concentratie, ook door de inmenging van klanten. ‘In het begin namen we veel van wat om ons heen gebeurde mee in het stuk, maar de grens waar je wel gaat improviseren en waar niet, is moeilijk te stellen’, weet Koek. ‘Uiteindelijk hebben we besloten om zoveel mogelijk te negeren, want voor publiek is al die interactie verwarrend, hoe leuk het ook is.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden