'De Top 40 staat voor vroeger'

De Top 40 bestaat een halve eeuw. Cassettebandjes in de aanslag: negen leuke Nederlanders herinneren zich de hitparade-ervaring van toen.

Tom Egbers tijdens zijn allereerste interview (met zangeres Nina Hagen), rond 1975.

Cécile Koekkoek ( 1972 ), hoofdredacteur VARAgids

'Mijn allereerste Top 40-herinnering stamt uit 1978. Ik was toen 6 jaar. Mijn vader had een bandrecorder waarop hij voor mijn broer en mij de eindlijst had opgenomen. Het was het jaar van Grease. Drie nummers uit de film stonden bij de eerste vijftien. Ik was het enige meisje van het hele universum dat de film van haar ouders niet mocht zien. Mijn ouders vonden mij er nog te jong voor.

De band moet bijna versleten zijn geweest, zo vaak hebben mijn broer en ik ernaar geluisterd. Een andere reden kan ik niet bedenken voor de intensiteit waarmee ik me bijvoorbeeld The Eve of the War van Jeff Wayne herinner. Een lastig te begrijpen nummer voor een jong kind, maar als ik het nu hoor, is het gewoon weer 1978. En dat is het mooie van de Top 40; het is een sentimental journey, of je de muziek nou goed vindt of niet.

Pas veel later ging ik begrijpen dat muziek iets is waarmee je je kon onderscheiden - precies wat je als puber wil. Love and Pride van King uit 1985 was een eerste voorzichtige stap in die richting. Maar ik vond Paul King ook gewoon erg knap.

Inmiddels is de Top 40 vrijwel volledig uit mijn leven verdwenen. Ik zou niet meer weten wat er in de hitlijsten staat. Mijn kinderen luisteren heel anders naar muziek dan ik vroeger. Via Spotify is alles binnen handbereik. Ik moest als kind echt mijn best doen om mijn favoriete muziek on demand te kunnen beluisteren. Maar dat maakte muziek wel meteen mijn grootste hobby.'

Beeld Eigen Archief

Floortje Dessing ( 1970 ), programmamaakster

'Radio is een beetje een jongetjesding. Dat was zeker zo toen ik jong was. Ik weet niet hoe dat komt. Toch was ik een klassiek geval van een cassettebandjesopnemer; als de Top 40 op de radio was, zat ik altijd klaar. Ik had zo'n Sony desk en daar maakte ik mijn eigen verzameltape mee. Lucky shots, heette die. Waarom? Misschien omdat je altijd net op tijd moest zijn, zodat je het begin van een nummer niet zou missen.

Op mijn 14de ging ik in een platenwinkel werken. De hoezen van de singles hingen achter me op de muur. De Top 40 was voor mij iets iconisch. Ik denk dat iedereen dat vindt. De muziek van toen hoort bij je jeugd. Het hoort bij je eerste keren; je eerste vriendje; je eerste hotel. Het zal je altijd bijblijven.

Mijn allereerste tv-klus was trouwens voor de Top 40. Gijs Staverman was ziek geworden en iemand moest zijn Top 40-programma overnemen. De regisseur had mij op de radio gehoord, ik draaide sinds mijn 16de plaatjes. Uiteindelijk heb ik drie keer de hitlijst mogen presenteren. Zonder die klus was ik niet zo snel op televisie gekomen.

Naast mijn paspoort en creditcard is muziek voor mij het belangrijkste wat er is. Als ik op reis ga neem ik mijn iPod en zo'n wireless speakertje mee. Ik luister veel via Spotify. Vooral die goede lijsten. Maar niet de Top 40, die sla ik nu over. De Top 40 staat voor vroeger.'

Katinka Polderman ( 1981 ), cabaretière

'Als kleuter had ik een Toppop-staart in mijn haar, zo'n staart bovenop je je hoofd. Die vrouwen van Frizzle Sizzle hadden dat en toen wilde ik het ook. Als Toppop op tv was, stond ik in de kamer te dansen. Toppop had ook een hitparade, toch?

Toen ik een jaar of 8, 9 was, in 1990 of zo, kreeg ik een radio-cassetterecorder voor mijn verjaardag, of van Sinterklaas, dat weet ik niet meer. Toen kon ik liedjes uit de Top 40 opnemen. Op mijn eerste cassettebandje stond een liedje van Boney M., daar was ik fan van. 2 Unlimited stond er ook op. Dat was in groep acht. Soms hoorde je een raar geluid door de liedjes. De antenne was een beetje lam, die viel soms om. Grrrrrrr, hoorde je dan.

Bij de Free Record Shop in Goes kon je de Top 40 halen, maar toen ik zo oud was dat ik in mijn eentje naar de stad mocht, speelde de lijst in mijn leven al geen rol meer. Als puber was ik gek op harde gitaarmuziek, metal, niet op Top 40-werk. Dat kon niet meer hè, dat was veel te mainstream. Ik luisterde naar The Offspring, Soundgarden en Green Day. Intussen was ik van 3FM naar Studio Brussel gegaan, daar hoorde je veel harde gitaarmuziek.

Die cassetterecorder heb ik nog, en ik denk dat- ie het nog wel doet. De antenne is afgebroken. Gek genoeg kon je nog steeds naar de radio blijven luisteren, behalve bij harde wind, dan stoorde het enorm.'

Beeld Eigen Archief

Marieke Elsinga ( 1987 ), dj Q-music

'Ik was een jaar of 9 toen ik met mijn functie als taper begon. Met het gezin gingen we elke zomer op vakantie met de vouwwagen, en iedereen was de dag voor vertrek altijd druk in de weer met koffers inpakken. Maar ik, de jongste van drie kinderen, had een andere taak: ik zat op een stoel naast de radio de leukste liedjes van de Top 40 op te nemen op een cassettebandje voor onderweg.

Het werd serieus aangepakt. Mijn broer had eerst de charts gehaald bij de Free Record Shop. Daarna ging die lijst het hele gezin rond en moest iedereen, mijn ouders, broer, zus en ik, zijn favoriete nummers aanvinken. Die ging ik dan opnemen. Tijdens het tapen moest ik goed opletten dat het commentaar van de dj niet op de band kwam.

Dat lukte lang niet altijd. Soms drukte ik niet op tijd op de stopknop, waardoor er een zinnetje op het cassettebandje kwam. Heel irritant, want dat zinnetje hoorde je dan natuurlijk elke keer als je dat nummer hoorde, de rest van de zomervakantie. Die zin ging zo erg bij dat nummer horen, dat zelfs als ik dat liedje een keer los van het cassettebandje hoorde, ik het bijbehorende commentaar van de dj in mijn hoofd hoorde.

Twee liedjes van de vakantietape staan me nog heel erg bij: 7 Seconds van Youssou N'Dour, en Sweat (ah la la la la long) van Inner Circle. Lievelingsliedjes van mijn moeder. De favorieten van mijn moeder werden het meest gedraaid en die werden dan automatisch het vakantielied.

Ik weet niet of mijn liefde voor radio maken toen is ontstaan. Misschien wel, onbewust. Maar ik had er toen al gevoel voor. Nu, bijna twintig jaar later, spreek ik als dj zelf het commentaar in tussen de liedjes van onze eigen hitlijst. Dus eigenlijk ben ik nog steeds een beetje die taper.'

Beeld Eigen Archief

Mr. Frank Visser ( 1951 ), rijdende rechter

'Het populairste jongetje van de klas ben ik nooit geweest. Ik had niet de juiste muzieksmaak, niet de bijbehorende kleren, niet de goede brommer. Alle kakkertjes hadden een Puch, ik reed rond op een Batavus buikschuiver met twee uitlaten. Ik zag ze wel, de kinderen met hun legertasjes en badges van The Who, maar daar vond ik geen aansluiting bij.

Ik ging mijn eigen gang, was de nerd die geen moderne plaatjes uit de Top 40 draaide, niet naar de disco ging en alleen via Radio Veronica kennis nam van het fenomeen Beatles. Pas tegen het einde van de middelbare school kreeg ik schoolvrienden die in een popband speelden.

Ik hield van klassieke muziek en zong in een kerkkoor. Wij hadden thuis een pick-up met twee platen ernaast: een van Paul Robeson en een van de Russische componist Rimsky-Korsakov. Geld voor meer was er niet. Twee keer heb ik een moderne plaat gekocht: Meneer de president van Boudewijn de Groot en Hotel California van The Eagles.

Mijn vrouw houdt wel van modern en de radio staat bij ons altijd aan, dus ik krijg weleens wat mee. Toen de kinderen jong waren kwam er een hoop herrie van boven, maar inmiddels is het ook bij hen traditie om de zondag met klassiek te beginnen.'

Beeld Eigen Archief

Peter Buwalda ( 1971 ), schrijver en columnist

'Op een regenachtige dag kocht ik mijn eerste singletje: Purple Rain. Ik was 12 en het stond nummer één. Ik fietste dwars door een plensbui naar Wolters Van Dijk in Blerick en kocht dat plaatje voor 6 gulden en 25 cent, destijds een rib uit mijn lijf. Er zat een rare zoem in, merkte ik thuis, en de B-kant viel me tegen. Ik herinner me de melancholie van dat moment nog precies.

Een andere keer gaf mijn oom me geld voor een singletje. Ik kocht I Feel For You van Chaka Khan, geen idee waarom, want eenmaal thuis vond ik het plotseling een waardeloos lied. In zijn oneindige goedheid heeft mijn oom het plaatje toen van me overgekocht. Ik vind het wel mooi, zei hij, maar dat geloofde ik niet. Ik ben meteen ZZ Tops Gimme All Your Lovin' gaan kopen. Toch voelde ik me droevig.

In die tijd onthulde Adam Curry in Countdown wekelijks de verse Top 40. Dat programma duurde maar een uur, dus je kreeg lang niet alle platen te zien. Vaak zat ik voor jan lul op een liedje te wachten. In die zin lijken YouTube en Spotify een vooruitgang, maar dat is niet zo. Schaarste is een groot goed. De gelukzaligheid wanneer je eindelijk, na weken van diepe frustratie, je favoriete clip zag!

Toevallig weet ik dat de eerste nummer één in de Nederlandse Top 40 I Feel Fine van The Beatles was. Een van de beste platen ooit, natuurlijk. De Top 40 heeft te vroeg gepiekt. Sindsdien is het nauwelijks waarneembaar bergafwaarts gegaan.'

Beeld X

Philip Huff ( 1984 ), schrijver

'Thuis hadden wij maar drie cd's. Ik was voor muziek volledig afhankelijk van de radio. Jeroen Nieuwenhuize presenteerde de Top 40 en ik nam met een tapedeck de beste nummers op. Toen ik met grasmaaien 40 gulden had gespaard, kocht ik mijn eerste album: Cross Road, de best-of van Bon Jovi. Ik vond ze zo cool, met hun kapotte spijkerbroeken en hun wapperende lange haar.

Mijn favoriete nummer was Always. De clip is geweldig, over een jongen en een meisje die verliefd worden en dan gaat hij vreemd met haar huisgenoot. Het is zo'n verhalende filmische clip van zes minuten, in die tijd zag je dat veel. De clips van Michael Jackson en Guns N' Roses waren ook een soort films.

Ik was 10 toen Always op nummer 2 stond in de Top 40. Dat viel denk ik samen met het bewustzijn dat er zoiets bestond als meisjes en dat je daar verliefd op kon worden. Als bijna-puber ben je erg vatbaar voor zo'n sterk sentiment. Always heeft maar een paar akkoorden, een stevige beat en een goed meezingrefrein - dat is echte popmuziek voor mij.

Mijn vader vond het minder, ik inmiddels ook. Toen ik thuiskwam met die cd van Bon Jovi gaf hij me nog eens 40 gulden. Koop dan maar wat van The Beatles, zei hij. Waarschijnlijk het beste advies dat hij me ooit gegeven heeft.'

Vincent Patty ( 1981 ), rapper Jiggy Djé

'Toen ik 11 was, heb ik met jongens uit de straat in Leusden een Top 40-clubje opgericht. We hadden in die tijd om de paar weken een nieuw clubje. In dit clubje ging het erom dat we de hele Top 40 uit ons hoofd leerden. Waarom weet ik ook niet. Het was gewoon een geheugenspelletje, het sloeg verder nergens op.

Het was de zomer van 1992 en Dr. Alban stond op nummer 1 met It's My Life. Tegen mijn ouders zei ik dat ik de hele lijst kende. Zij geloofden dat natuurlijk niet, dus ik begon van 1 tot 40 alle nummers op te noemen. Ik denk dat ik een van de weinige mensen in Nederland ben die de hele Top 40 van buiten kende.

Ik was toen al altijd met popmuziek bezig. Nog niet zo met hiphop, dat kwam later pas. Ik weet nog dat ik de soundtrack van Dangerous Minds had gekocht voor het nummer Gangsta's Paradise van Coolio. Dat was mijn eerste hiphop-cd, vermoed ik. Daarna ging het snel. Nas, Wu-Tang Clan - noem maar op.'

Beeld Eigen Archief

Tom Egbers ( 1957 ), presentator NOS Studio Sport

'Met een Philips bandrecorder nam mijn vijf jaar oudere broer op vrijdagmiddag de Top 40 van Radio Veronica op en ik zat ernaast. Het was eind jaren zestig en Joost den Draaijer was de presentator. Naar hem is in Hilversum aan het begin van het Mediapark een rotonde vernoemd. De Joost den Draaijer-rotonde, dat is natuurlijk geweldig.

'Hij was ook de bedenker van de Oenga-kampioenschappen. Het ging erom wie de langste boer kon laten. Eén kandidaat hield het 4.30 minuut vol. Ja, dat was nog eens radio. De volgende dag organiseerden we op het schoolplein onze eigen Oenga-kampioenschappen.

Als ik aan de Top 40 denk, denk ik aan Appleknockers Flophouse van Cuby + Blizzards. Het heeft jarenlang op de bandrecorder gestaan en het was hard. Het ging The Kinks ver voorbij. Mijn moeder kon veel hebben, maar dit niet. Als ik de boel gek wilde maken, liet ik Appleknockers Flophouse horen.

Eén keer, ik denk in 1964 of 1965, stonden The Beatles met drie liedjes bij de bovenste vier. Geweldig vond ik dat, en niet meer dan terecht. Maar ik hield het niet echt bij, de zakkers en de stijgers. Muziek is geen voetbal hè. Het is geen competitie.

Tien jaar geleden kwam ik Joost den Draaijer trouwens een keer tegen, in Portugal was dat. Op een spoel van onze Philips bandrecorder stond een volledige aflevering van de Top 40. Die wilde hij graag hebben, want van de uitzendingen uit die tijd is niets bewaard gebleven. Ik heb het nog steeds niet aan mijn broer gevraagd, maar het zou kunnen dat hij de band nog heeft.'

Tom Egbers tijdens zijn allereerste interview (met zangeres Nina Hagen), rond 1975. Beeld X

Hitparade

Het is 1964 als de gesjeesde student Nederlands Willem van Kooten naar de Verenigde Staten vliegt om bij lokale radiostations rond te kijken. Terug in Nederland werkt hij een idee uit voor een parade van hits.

Als Joost den Draaijer presenteert hij op zeezender Radio Veronica op 2 januari 1965 de eerste uitzending van de Top 40. Vijftig jaar later bestaat de Top 40 nog steeds. Na Radio Veronica (1965-1974), Radio Mi Amigo (1974), Hilversum 3/ Radio 3 (1974-1993) is Radio 538 (1993-heden) het vierde station dat de muzieklijst wekelijks laat horen.

Jeroen Nieuwenhuize is de negende presentator. Joost den Draaijer, Jan van Veen, Lex Harding, Frans van der Drift, Ferry Maat, Erik de Zwart, Gijs Staverman en Wessel van Diepen gingen hem voor.

Ontegenzeglijk heeft de Top 40 aan betekenis verloren. 'De Top 40 staat voor vroeger', zegt Floortje Dessing bijvoorbeeld. Maar er is meer. Herinneringen vooral, van vele generaties. Zoals Cécile Koekkoek (VARAgids) het verwoordt: 'De Top 40 is een sentimental journey.'

Hitlijst

In 50 jaar Top 40 kijkt Martijn Stuyvenberg met artiesten en dj's terug op de geschiedenis van wat hij de 'bekendste hitlijst van toen en nu' noemt. Het jubileumboek van Kosmos Uitgevers wordt op 2 januari, precies vijftig jaar na de eerste uitzending, gepresenteerd in Theater Gooiland in Hilversum. Artiesten en presentatoren zijn vrijdag aanwezig tijdens de live-uitzending door Radio 538. Op dezelfde dag geeft PostNL een serie van tien Top 40-postzegels uit. Op de zegels staan fragmenten van songteksten van onder anderen André van Duin (Willempie), Golden Earring (Radar Love) en The Cats (One Way Wind).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden