De toekomst van een straatarm gironummerland

Ons probleem is een tekort aan water, zegt een oude man. We zien honderden en nog eens honderden straatarme mensen ploeteren in een geloogd landschap, zakken aarde op hun rug, om een dam te bouwen....

NELL WESTERLAKEN

Politiek kun je niet eten. Nederland 1. 21.44 uur.

Later in de documentaire draait iemand een pijp open, het water spuit eruit. Volgt de frisgroene maïs op een geïrrigeerde akker. Als symboliek voor zichzelf zou mogen spreken, is de boodschap van deze beelden wel duidelijk.

De documentaire Politiek kun je niet eten van Maarten Schmidt en Thomas Doebele gaat over het verleden, het nu en de (politieke) veranderingen die kunnen leiden tot een betere toekomst voor gironummerland Ethiopië.

De loodzware erfenis van het volk wordt in de documentaire kernachtig verwoord door uiteenlopende types als de arme boer uit de provincie Tigray, een voormalig onderminister van keizer Haile Selassie en de minister-president zelf.

Na Selassie's middeleeuwse regime kwam Ethiopië in 1974 direct onder de knoet van een communistisch dictator die pas in 1991 werd afgezet. De overeenkomst tussen deze regimes was, vertelt de huidige premier, dat ze van Ethiopië een eenheidsstaat wilden maken, met één Ethiopische identiteit. 'Maar dat kan niemand.'

Zijn regering en de eenheidspartij (die een semi-democratisch tintje probeerde te krijgen door verkiezingen in 1995) kozen daarom voor een ander, nogal gewaagd politiek model: een federale staat waarin de deelstaten etnische grenzen volgen. 'Eén identiteit gebaseerd op diversiteit.' Aldus de premier.

De gevolgen van de recente geschiedenis, de ingesleten cultuur van 'buigen-voor-de-baas', het wankele begin van wat een democratie kan worden, de chronische armoede; ze worden in goede proporties weergegeven in ruim vijftig minuten televisie. Een knappe prestatie van de documentairemakers, want de problemen zijn complex.

We zien verschillende generaties armen voor wie politiek een luxe probleem is, omdat er elke dag vóór alles rammelende magen moeten worden gevuld. We horen de minister-president waarschuwen dat het een lange, moeizame weg is naar democratie.

Wat we niet zien is het grote wantrouwen tussen de deelstaten/etnische groepen - bijvoorbeeld over het verdelen van ontwikkelingsgelden - en de bestuurlijke en administratieve puinhoop die de politieke vernieuwingen teweeg hebben gebracht. Het zijn deze factoren die bepalend zijn voor het slagen van het politieke experiment en het verlichten van de armoede.

Het is daarom onduidelijk of de symbolische beelden van de spuitende waterpijp een reëel nieuw beginnetje vertegenwoordigen, zoals Afro-optimisten graag zouden zien. Of valt het beeld in de categorie wishfull thinking? Dat weten ze zelfs in Ethiopië niet.

Nell Westerlaken

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden