'De toekomst is mooi, met mate'

Idealen en toekomstdromen van romanpersonages. Dat was het thema van literair festival Winternachten. Er werd over voorgelezen, gezongen. En 'georakuleerd'....

Jannah en Komrij traden op tijdens het zaterdagmiddagprogramma van het ook dit jaar weer goed bezochte Winternachten festival in Theater a/h Spui in Den Haag, dat traditiegetrouw vooral aandacht geeft aan artiesten uit Indonesië, Zuid-Afrika, Suriname, de Antillen én Nederland. 'Gedicht-geduid-gezongen' heette het programma en de bedoeling was om te kijken hoe het analyseren van gedichten het op muziek zetten zou kunnen beïnvloeden.

Na Komrij besprak Adriaan van Dis een lang prozagedicht van Baudelaire over een man die met zijn 'arme, verkilde ziel' een discussie aangaat over de 'kwestie van verhuizen'. Geen geringe opgave voor Jannah en haar gitarist Robbie Alberga, maar op verzoek van het enthousiaste publiek maakten zij maar liefst drie verschillende improvisaties. Een meditatieve, een fel ritmische en een pracht van een smartlap.

Van een geheel andere orde waren de discussies die de avond ervoor werden gehouden. Thomas Rosenboom las voor uit zijn succesroman Publieke werken en journalist Frank Westerman uit zijn eveneens veel geprezen boek over Sovjet-kunstenaars ten tijde van het Stalin-regime, Ingenieurs van de ziel. Onder leiding van Michaël Zeeman bespraken zij vervolgens de idealen en toekomstdromen van hun personages – het overkoepelende festivalthema.

Het was een wat moeizaam, maar interessant gesprek, waarbij vooral Westerman toegaf dat hij, ondanks alle ellende die het heeft voortgebracht, toch wel enige sympathie voelde voor het vooruitgangsgeloof van schrijvers die hun pen neerlegden ten gunste van een carrière als waterbouwkundige. Roosenboom bleef als altijd nuchter, en kreeg meerdere malen de lachers op zijn hand met uitspraken als 'De toekomst is mooi, maar wel met mate.'

Minstens zo veel respons kreeg de Zuid-Afrikaanse dichter, schrijver en journalist Antjie Krog. Eerder die avond had zij het festival officieel geopend met de eerste van een reeks speciaal voor Winternachten geschreven 'orakelspreuken', waarmee een zestal auteurs de toekomst van hun continent onder woorden bracht.

Staand op een metershoge boekenberg verkondigde zij dat een bezoek aan een orakel in feite 'een teken van paniek' is: 'je raadpleegt waarzeggers omdat je zucht naar bevoorrechting, macht en controle zo groot geworden is, dat je instinct je zegt dat je op het punt staat alles te verliezen.'

Waarna Krog ervoor koos om in plaats van zelf te 'orakuleren', liever een toverdokter aan te aanstellen 'om u hier in de eerste wereld een beetje onder handen te nemen.' Want dat was wel waar het Krog om te doen was: haar publiek erop wijzen dat de westerling zich schuldig maakt aan 'verwaarlozing van de medemens'.

Het belang van delen en samenzijn kwam ook ter sprake in het fascinerende gesprek tussen Krog en de Iraans/Nederlandse jurist Afshin Ellian. Het was een pleidooi voor de noodzaak 'de menselijkheid te herstellen', ook als die mens iets vreselijks heeft begaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden