De toekomst, dat zijn architecten voornamelijk zelf

Tien jaar geleden gingen drie organisaties voor architectuur op in het Nederlands Architectuur Instituut. Vijf jaar later was er een gebouw, in het Museumpark in Rotterdam....

Van onze verslaggever

Jaap Huisman

ROTTERDAM

En afgelopen weekeinde werd het bewijs geleverd dat de fusie gelukt was en het instituut leefde: volle zalen, gangen en foyers met merendeels in het zwart geklede mensen - de dresscode voor architecten - die vooral in gesprek waren met elkaar, terwijl ze af en toe een masterclass binnenliepen. De spetterende finale was een show waarin architectuur en mode elkaar ontmoetten, en een feest in de grote expositiezaal.

'Rotterdam' staat internationaal op de kaart, als een prestigieus centrum met een archief dat wereldwijd aanzien heeft en met een expositiebeleid dat alle grenzen van het vak aftast.

Inventing the future was het motto van het symposium dat diende als de kroon op de feesttaart. Een vaag thema, dat de deelnemende architecten met gemak omzeilden. Vrijwel iedereen belichtte vooral zijn eigen prestaties. Als volbloed pr-functionarissen.

Het was Wolf Prix van het bureau Coop Himmelb(l)au, bekend van de vleugel van het Groninger Museum, die de ijdeltuiterij en zelfgenoegzaamheid van zijn collega's aan de kaak stelde. Prix waarschuwde tegen de spiraal van gemakzucht en voorspelbare bouw. Complexe opgaven los je niet met simpele middelen op, zei hij.

Alles wat afwijkt van het gemiddelde lijkt samengebald te zijn in het nieuwste werkstuk van Coop Himmelb(l)au, een megabioscoop in Dresden die als een soort ijsklont boven de straat hangt. De console - het gebouw dat lijkt te zweven - is de sleutel voor de toekomstige architectuur, voorspelde Prix. Het vindt steun in kolommen, en 'het voordeel van die vrijdragende vleugels is dat je geld uitspaart in de verwerving en het bouwrijp maken van de grond'.

Een andere sleutel voor de toekomst ligt in het verleden. Verschillende architecten zeiden hun inspiratie te ontlenen aan visionaire gebouwen die hun kracht veelal pas later zouden bewijzen - zoals de opera van Sydney, het klooster La Tourette van Le Corbusier of het stadhuis van Arne Jacobsen in Aarhus, waaraan zo lang is gewerkt dat het volmaakt gedetailleerd is.

De enige Nederlander in het deelnemersveld, Winy Maas van het succesvolle bureau MVRDV, zei zijn inspiratie uit de monopool te halen, de massa waarin geen enkel afzonderlijk gebouw te identificeren valt.

Hoe hij de toekomst ziet? Hij stelde voor ringwegen rond grote steden uit elkaar te rafelen en als Brussels kant opnieuw te weven, met dwarssteken, doorslagen en rondingen, zodat je die onbruikbare stukken grond karakter geeft. En boven of onder die spaghetti van wegen kunnen allerhande voorzieningen hun plaats vinden.

De toekomst werd zondag niet in Rotterdam uitgevonden, want het heden vraagt nog zoveel aandacht. Hans Kollhoff die lijkt teruggekomen op de bouw van grote bouwblokken in Berlijn en met kleine invuloefeningen de verwoeste stad repareert. Peter Wilson van het bureau Bolles & Wilson, die het eveneens kapotte hart van Hengelo herstelt en er met een nieuwe klokkentoren een Nederlands equivalent van San Gimignano van poogt te maken.

Of Massimiliano Fuksas, volgend jaar organisator van de architectuurbiënnale van Venetie. Hij heeft een huis voor de democratie in maquette gereed staan dat Palestina dichter bij Israël en Israël bij Palestina moet brengen. Nee, geen monument, bezwoer oud-premier Peres die de opdracht gaf, want daarvan zijn er in dat gebied al genoeg.

Na inleidingen van een kwartier - die vanzelfsprekend uitliepen - gaven de heren en de ene (Japanse) dame zich over aan een richtingloze discussie en was het zoveelste symposium op een zoveelste slaapverwekkende mislukking uitgelopen.

Rest de vraag waarom er zoveel talent op een podium en in een zaal moet worden bijeengebracht voor zo'n schamel resultaat. Misschien dat daar een volgend symposium uitsluitsel over kan geven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden