Analyse #FreeBritney

De tijden zijn veranderd: Britney Spears moet nu bevrijd worden

Britney Spears is onderwerp van complottheorieën en juridische strijd. Terwijl de popzangeres psychisch lijdt, wil #FreeBritney haar bevrijden van haar toezichthouders.

Speras molesteert de auto van haar ex-man. Beeld Getty Images

Er gaat een vreemde hashtag rond op sociale media, en die leidt de laatste dagen zelfs tot curieuze complottheorieën. Maar #FreeBritney, een oproep om de popster Britney Spears te ‘bevrijden’, gaat over veel meer dan een vermeende opsluiting of gedwongen opname van de zangeres. Hij staat voor een veranderende popsterrencultuur en zegt iets over hoe artiesten van nu omgaan met media en publiek, en andersom. Een verklaring van #freebritney in vijf sprongen op de Spears-kalender.

Het scheerincident, 2007

Britney Spears scheert zichzelf kaal, 2007

Britney Spears (37) uit McComb, Mississippi, was gedurende het eerste decennium van deze eeuw een van de grootste mondiale popsterren. Als meisje van 11 kreeg zij een rol in het tv-programma The Mickey Mouse Club, naast Christina Aguilera en Justin Timberlake. Daarna begon Spears met hulp van haar ouders een carrière in de pop. Haar doorbraaknummer … Baby one more time uit 1998 werd een van de best verkochte singles aller tijden en later brak Spears nog vele verkooprecords, ook met haar tweede album Oops!... I did It Again (2000).

Maar het succes doet rare dingen met Spears, die ten tijde van haar doorbraak pas 17 jaar is. Haar vader en managers bemoeien zich volop met Spears’ carrière, maar zij kunnen niet voorkomen dat de zangeres in haar dagelijks leven niet meer veilig over straat kan. Spears wordt constant achtervolgd door paparazzi-fotografen en fans, en de hele wereld kan zien hoe zij daar aan onderdoor gaat als de zangeres weer eens huilend de pers te woord staat en smeekt om met rust gelaten te worden. Nog erger: stalkende mannen proberen in te breken in het huis van Spears. Zij kan zich zelfs in haar eigen woning niet meer veilig voelen.

Er knapt iets bij Spears. Op 15 februari 2007 wordt zij opgenomen in een afkickkliniek. Een dag later verlaat zij de rehab en loopt zij naar binnen bij Esther’s Hair Cutting Salon in Tarzana, Californië, en laat haar hoofd kaalscheren. Daarna molesteert zij de auto van haar ex-man Kevin Federline, met wie zij inmiddels een kind heeft. Alle dramatische scènes worden vastgelegd door de paparazzi, en de hele wereld heeft het over ‘de krankzinnig geworden Britney Spears’. Vervolgens wordt de zangeres door haar bodyguard beschuldigd van kindermisbruik.

Onder curatele, 2008

Een jaar na het scheer-incident verliest Britney Spears het toezicht over haar inmiddels twee kinderen met Kevin Federline. Zij wordt in januari 2008 opnieuw opgenomen in een ziekenhuis, als gevolg van een zogeheten 5051-hold, wat betekent dat iemand een gevaar kan zijn vormen voor zichzelf of anderen.

Een maand later beslist een rechtbank dat Spears onder toezicht wordt geplaatst, omdat zij lijdt aan een niet nader verklaarde psychische aandoening. Haar vader Jamie Spears wordt de toezichthouder over Spears’ persoonlijke leven en haar vader en een advocaat krijgen de zeggenschap over de bankrekening van de zangeres en haar huis in Hollywood. De toezichthouders keren zichzelf een royaal salaris uit en Britney Spears kan feitelijk niet meer zelfstandig een kop koffie bestellen zonder toestemming van haar curatoren.

De media zijn snoeihard over ‘de gevallen popster’. Spears wordt door roddelbladen en - blogs, maar ook door bijvoorbeeld het serieuze tijdschrift Rolling Stone neergezet als een lief meisje dat door alle roem is veranderd in een beest. Een ‘kettingrokend monster uit het moeras’, wordt Spears genoemd door de journaliste Vanessa Grigoriadis.

Zoenen met Madonna

Het was een van de meest besproken popmomenten in het eerste decennium van deze eeuw. Tijdens een gezamenlijk optreden in 2003 voor de Video Music Awards kussen madonna en Britney Spears elkaar innig. De poging met de liefdesverklaring enige controverse te creëren, slaagt glansrijk. De zaal met beroemdheden slaat het tafereel verbijsterd gade en daarna spreken vooral Amerikaans media schande van de iconische kus. Het was 2003. Dat was in veel opzichten echt een andere tijd.

Piece of me, Las Vegas, 2013

Ze mag dan ziek zijn, maar ze kan wel werken. In 2013 begint Spears, die niet meer is opgenomen in een ziekenhuis of rehab-kliniek, aan een ‘residency’ in het casino Planet Hollywood in Las Vegas. Zij geeft vijf jaar lang ongeveer vijftig shows per jaar, voor 980 duizend bezoekers. En in vijf jaar tijd verdient de zangeres ruim 120 miljoen euro. Maar het geld wordt nog steeds, volgens de afspraak, beheerd door haar curatoren. Maar haar Piece of me-shows in Las Vegas leveren nog niet genoeg werk op voor team-Spears: zij gaat op een uitgebreide tournee door Azië. Al heeft Spears niet meer de status van heersende popster, zij is wel een van de meest verdienende artiesten van dit decennium. Maar zij kan nog steeds geen kop koffie bestellen.

Zangeres Britney Spears op het podium in las Vegas, 18 oktober 2018 Beeld Getty Images

Comeback met Glory, 2016

In 2016 proberen Britney Spears en haar curatoren een comeback te forceren. Met een nieuw album genaamd Glory, en een optreden voor de in Amerika erg belangrijke prijzenshow van muziekzender MTV, de VMA Awards. Haar optreden is niet formidabel en dat is de plaat Glory eigenlijk ook niet. Maar toch is deze comebackpoging belangrijk, en zelfs een keerpunt.

Spears’ plaat en VMA-show worden niet neergesabeld maar krijgen een warm onthaal van muziekmedia en twitteraars. Er lijkt zowaar wat compassie te ontstaan bij vooral de professionele critici. Het blad Rolling Stone, dat eerder zo genadeloos oordeelde over Spears, roemt nu ‘de intelligente manier waarop zij haar stem inzet’. En sociale media stromen over van respect voor de zangeres.

Britney Spears bij de show van MTV Music Video Awards, Madison Square Garden, augustus, 2016 in New York City. Beeld WireImage

#FreeBritney, 2019

De comeback komt niet echt van de grond en Spears bereidt zich begin 2019 voor op een nieuwe concertreeks in Las Vegas. Maar de Domination-shows worden uitgesteld omdat vader Jamie ziek wordt. Haar toezichthouders laten weten dat alle activiteiten van Spears worden opgeschort en dat de zangeres ‘tijd wil besteden aan haar familie’.

In maart wordt bekend dat Spears zich heeft opnieuw heeft laten opnemen in een instelling. Een maand later verklaart een anonieme justitiële bron dat Spears niet vrijwillig is opgenomen, maar daartoe gedwongen is door haar vader omdat zij weigert nog langer medicijnen te slikken. Dezelfde bron zegt in de podcast Britney’s Gram dat het inmiddels elf jaar durende toezichthouderschap een schande is, omdat het curatorschap door rechters vrijwel uitsluitend wordt ingesteld voor ouderen of ernstig zieken die op geen enkele manier voor zichzelf kunnen zorgen. Iemand die de afgelopen jaren zo ontzettend hard heeft gewerkt, zou niet onder die categorie mogen vallen.

Fans van Spears komen in actie. Zij roepen de hashtag #FreeBritney in het leven: een oproep de popster te bevrijden uit de handen van haar vader, haar curatoren en managers. En er duiken complottheorieën op die stellen dat Spears tegen haar wil wordt vastgehouden en gecontroleerd door op geld beluste manipulators.

Intussen melden popsterren zich in de strijd. Op Twitter en Instagram krijgt Spears veel steunbetuigingen, van onder andere Miley Cyrus. ‘Wij houden zo veel van je, queen’, schrijft de zangeres. Bij een optreden begin mei roept Cyrus ‘Free Britney’, waardoor de bevrijdingsbeweging nog groter wordt. Fans organiseren free Britney-demonstraties bij rechtbanken in Hollywood. En Spears ziet zich genoodzaakt een boodschap op Instagram te zetten, waarin ze stelt dat het prima met haar gaat en dat ze het op prijs zou stellen als de media haar wat met rust zouden laten.

De Free-Britney-beweging probeert rechters er nu toe te bewegen de ondertoezichtstelling van Spears ongedaan te maken. Fans stellen dat Spears in de eerste jaren van haar carrière niet uit zichzelf gek is geworden, maar dat zij gek is gemaakt door de mensen om haar heen. Door haar fans, haar vader, stalkers, paparazzi en andere media. Het toezichthouderschap en de hele manier waarop is omgegaan met de tragedie Britney Spears zijn niet meer van deze tijd.

En dus zegt #FreeBritney ook iets over de veranderende popsterrencultuur. De laatste jaren is geestelijke gezondheid mede dankzij een aantal nieuwe artiesten bespreekbaar geworden, en zelfs een onderwerp in liedjes. De snel opkomende, 17-jarige zangeres Billie Eilish bijvoorbeeld heeft het in interviews en op sociale media over psychische klachten. En daar krijgt zij in de pop- én sociale media alleen maar waardering voor. Bovendien wordt in het MeToo-tijdperk natuurlijk ook heel anders aangekeken tegen mannen die vrouwen naar hun hand proberen te zetten, of zelfs misbruiken.

Er is nu vrijwel niemand die Spears (of Eilish) neerzet als een freak, een gek of een monster, en wie dat wel doet krijgt de toorn van Miley Cyrus over zich heen. Zij weet wat Spears heeft doorgemaakt omdat Cyrus zelf ooit ook werd afgeschilderd als ‘leuk zangeresje dat door het succes veranderde in een monster’. Cyrus knokte zich daar doorheen en heeft nu nog altijd een stralende loopbaan.

Vermoedelijk ook omdat de grote media, de pulpbladen en gossipblogs veel minder macht hebben dan twintig jaar geleden. Via Instagram of Twitter onderhouden popsterren van nu zelf het contact met de fans en zij schrijven dus hun eigen verhaallijn, in directe communicatie met de volgers. En al staan sociale media nog altijd vol met haters, de liefhebbers lijken de voorheen zo genadeloze media tegenwoordig  milder te hebben gestemd. In een Britney Spears-aflevering van de verhelderende uitzoekpodcast What Really Happened? vraagt de onderzoeker Andrew Jenks zich af of Spears in de jaren nul ook zou zijn ingestort, als zij had beschikt over Twitter en een eigen band met haar publiek had kunnen opbouwen. Een intrigerende vraag.

Het afgelopen weekend is Britney Spears opnieuw in de rechtbank verschenen, voor een nieuwe hoorzitting over haar toezichthouderschap. De uitkomst van de zitting is niet bekend gemaakt maar volgens het persbureau Associated Press zal Spears’ geestelijke gezondheid opnieuw onderzocht en geëvalueerd worden. Britney is nog niet vrij.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden