KinderboekenPjotr van Lenteren

De Thunberg-generatie leest niet alleen over de schoonheid, maar ook over de kwetsbaarheid van de natuur

null Beeld

De meeste natuurboeken voor kinderen gaan via een omweg over mensen. Maar dat is aan het veranderen.

Hoewel dieren en planten er kunnen praten, heeft de natuur over het algemeen niet veel in te brengen in kinderboeken. De meeste dierenverhalen gaan via een aandoenlijke omweg gewoon over mensen. Nu onze relatie met de natuur sneller en zichtbaarder dan ooit verandert, mag dat wel anders.

In De eik was hier van Bibi Dumon Tak en Marije Tolman (Querido; € 9,99; 9+; verschijnt volgende week) vertelt de bijna tweehonderd jaar oude zomereik op de A58 bij Ulvenhout de gaai over zijn leven. Hun kameraadschappelijke gesprekken zijn geestig en onderhoudend. ‘Hé, eikel’, roept de gaai als hij landt op een van de takken van zijn vriend, die twee wereldoorlogen heeft meegemaakt. Hij wil er nog niet van weten dat die malle mensen, die in steeds langere rijen aan hem voorbijgaan, van plan zijn hem om te hakken.

null Beeld Querido
Beeld Querido

Dumon Tak verbindt knap het individuele levensverhaal van de zomereik met de geschiedenis en biologie van alle bomen in Europa via het wortelwijdeweb. Dat schimmelnetwerk bestaat echt, al zal het niet direct mogelijk zijn om met collega’s in Noorwegen te kletsen. Een vondst, die De eik was hier intrigerend en meeslepend maakt. Altijd wel gedacht dat ik eens om een boom zou treuren, maar tot nu toe niet dat het om deze zou zijn.

kinderboeken Beeld Lemniscaat
kinderboekenBeeld Lemniscaat

Er verschijnt dit voorjaar een roedel nieuwe natuurboeken en zelfs de gebruikelijke wist-je-datboeken worden grimmiger van toon. De Greta Thunberg-generatie leest niet meer alleen over de schoonheid, maar vooral over de kwetsbaarheid van de natuur. Zoals in het fraai verzorgde Noord van Marieke ten Berge en Jesse Goossens (Lemniscaat; € 19,99; 9+), met fijne portretjes van 35 pooldieren.

Je vindt ­natuur meteen over de drempel en soms zelfs binnen in Een krekel in mijn slaapzak (Querido; € 14,99; 4+). Dit over­tuigende debuut van ecoloog Suzanne ­Weterings en illustrator Annette Fienieg bevat sterke verzen vol effectieve beelden en wordt nergens truttig. Een moeder neemt met thee wraak op de brandnetels. De slappe tuinkers heeft zeker zonnesteek. Het blijkt moeilijk om dit boek voor te lezen zonder daarna meteen naar buiten te willen.

null Beeld Querido
Beeld Querido

Toch blijven deze verhalen óf te veel op afstand, óf zijn ze te gezellig. Moet-je-gezien-hebbennatuur, verantwoorde-oudernatuur, televisiebiologennatuur, referendumnatuur. Iemand die dat ook lijkt te denken en misschien wel daarom een andere toon aanslaat, is Wouter Klootwijk. Hij is bekend als kookgek en televisiemaker, maar maakt stiekem ook al twintig jaar kinderboeken. Daarin speelt natuur wel ­vaker een grote rol en is ze bepaald geen decor.

In De wind wijst de weg (Leopold; € 15,99; 8+) ontmoeten kinderen elkaar in een verlaten landschap en besluiten samen verder te trekken. Waar ze vandaan komen, blijft onduidelijk en waar ze heen gaan zien ze wel. Ze komen maar één volwassene tegen, en als ze die weer gaan opzoeken is hij dood. In een afscheidsbrief schrijft hij dat de olie op is en dat de grote mensen dat aan zichzelf te danken hebben. Dan is het wel duidelijk wat er aan de hand is.

null Beeld Leopold
Beeld Leopold

De kinderen, duidelijk wat naïef en onbekend met het buitenleven, gaan aan de slag en lossen hun problemen quasinonchalant op. Opvallend is de jolige toon – waarschijnlijk is dit het vrolijkste en meest optimistische klimaatrampboek ooit: de kinderen redden zich voorlopig wel.

Waar Dumon Tak vreest dat de mens de natuur verplettert, maakt Klootwijk de logische draai: het laat zich tussen zijn onschuldig klinkende, ironische regels gemakkelijk raden wie er uiteindelijk wint. Wij in elk geval niet. Misschien hebben de kinderen een kans. Maar zelfs die worden op z’n best geduld. Een inzicht dat je beter vroeg kunt krijgen dan te laat.

Meer lezen?

Op deze pagina vindt u meer mooie (non-)fictie, achtergrondverhalen, interviews en pittige recensies.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden