De terminale boektypografie

Bibliofilie: slechts een handvol boekengekken weet nog wat het woord betekent. Haastige uitgevers hebben nauwelijks oog voor het goed verzorgde boek, laat staan dat ze er geld voor overhebben....

Zogenaamd gebonden boeken waaraan alleen lijm in plaats van ook nognaaidraad te pas komt, zijn een alledaags verschijnsel. Een recent boekwaarin alle denkbare missers op stuitende wijze samenkomen, is uitgerekendHet voorbeeldige boek, met essays van Johan Polak, bij leven fameusboekhandelaar en bibliofiel.

Tot overmaat van ramp wordt het vak van boektypografie niet meeronderwezen op Nederlandse kunstacademies. Studenten leren in 'conceptuelebeelden' te denken; de vormgeving van tekst is het ondergeschoven kind.Dat de jury van De Best Verzorgde Boeken zojuist het maximum aan tebekronen boeken terugbracht van 50 naar 33, is eveneens een alarmerendsignaal. 'De lat moet hoger', aldus een van de direct betrokkenen. 'Te veelboeken die in de prijzen vielen, waren inwisselbaar.'

Bibliofilie - de liefde voor het boek als object - heeft vanouds eenelitair karakter, domweg omdat bibliofiele boeken veel kostbaarder zijn danmassaal geproduceerde uitgaven. Liefhebbers van zulke boeken hebben zichverenigd in, onder meer, het Nederlands Genootschap van Bibliofielen ofzijn lid van Stichting De Roos.

Zestig jaar bestaat Stichting De Roos, die dit viert met eententoonstelling in boekmuseum Meermanno (tot en met 30 april) en een doorKaren Polder met liefde ontworpen boek dat bij wijze van uitzondering vooreen groter publiek is uitgebracht. Leden van De Roos ontvangen twee totdrie keer per jaar een speciaal in opdracht van de stichting vervaardigdboek waarvan de oplage gelijk is aan het maximum aantal leden: 175. Elkboek kost om en nabij honderd euro.

De 167 tot dusver verschenen uitgaven van De Roos vullen op detentoonstelling een forse boekenkast, en diverse recente publicaties mogenzelfs worden ingezien, maar de kern van zowel expositie als boek wijkt afvan wat gebruikelijk is. Niet zozeer het eindresultaat als wel detotstandkoming van een aantal geselecteerde werken wordt belicht aan dehand van circulaires, correspondenties tussen opdrachtgever en ontwerpers,offertes van drukkerijen en papierleveranciers, illustraties endrukproeven. Aldus ontstaat een beeld van de intensieve voorbereidingen voor het produceren van exclusieve Roos-uitgaven, ontworpen en/ofgeïllustreerd door kunstenaars als Mart Kempers, Kurt Löb, Dick Dooijes,Aldert Witte, Willem Sandberg, Alfons van Heusden en Alje Olthof.

Loden letters en boekdruk behoren inmiddels tot het verleden, en eennieuwe generatie ontwerpers, onder wie Tessa van der Waals en Irma Boom,geeft een eigenzinnige invulling aan het begrip bibliofiel. Voor menig lidvan De Roos is dat wennen.

Hub. Hubben

Mathieu Lommen: In beperkte oplage - Archief Stichting De Roos 1945-2005- Een keuze Thoth; euro 19,90

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden