RecensieWorld Press Photo

De tentoonstelling van World Press Photo doet er alles aan onze ogen te openen voor het leed voorbij onze eigen crisis ★★★★☆

Deze foto van Yasuyoshi Chiba heeft de World Press Photo van het Jaar gewonnen, en de eerste prijs in Algemeen Nieuws individuele foto's. Een jonge man declameert een protestgedicht tijdens een demonstratie in Khartoem. Hij wordt bijgelicht door mobiele telefoons omdat de elektriciteit is uitgevallen, 19 juni 2019. Beeld AP

Zowel grote, opgeblazen foto’s als kleine intieme series weten de bezoeker te raken. 

Fotografie ★★★★☆ 

World Press Photo 2020 

T/m 29/11, Nieuwe Kerk Amsterdam 

Catalogus € 27,50

World Press Photo beleefde een voorjaar in mineur. De uitreiking van de prijs, traditioneel het hoogtepunt van het driedaagse internationaal festijn in Amsterdam met fotografen en bobo’s uit de business, kon niet doorgaan. De opening van de expositie in de Nieuwe Kerk in Amsterdam: tot nader order uitgesteld. En de competitie die gewoonlijk met foto’s op velerlei gebied - hard nieuws, sport, milieu, natuur hedendaagse (maatschappelijke) kwesties - de toestand in de wereld zo adequaat, maar traditioneel enigszins overhellend naar het zwaarmoedige reflecteert, leek inhoudelijk opeens de echo uit een ver verleden.

De bekendmaking van de winnende foto in april viel in het voorlopige dieptepunt van de pandemie - een crisismoment waarop de gedachten toch meer bij anderhalve meter, geliefden en Van Dissel waren dan bij de majeure gebeurtenissen van 2019. Wereldwijde protesten, veelal door jongeren, de oorlog in Syrië, bosbranden in Australië, de klimaatcrisis, de ramp met de Boeing 737 Max domineren bij de WPP-onderscheidingen. Ook het teruggetrokken leven op een duinstrook in de Litouwse Oostzee, een geserreerde serie van bewoners die met gesloten ogen poseren, behoort bij de winnaars - een contrapunt bij alle narigheid dat de bezoeker wat hoop moet geven, maar vooral wat wereldvreemd overkomt.

De expositie in de Nieuwe Kerk, die met vertraging op 1 juni alsnog is opengegaan, biedt, behalve een fotografisch superieure terugblik op het ellendige jaar dat 2019 veelal was, de bezoeker gelegenheid tot zelfreflectie. Zo kan die zich afvragen hoe de angst voor het virus leidt tot egocentrisme en het opzetten van oogkleppen om het leed van ver weg buiten het bewustzijn te houden. Maar ook: kunnen de door de jury onderscheiden foto’s bij WPP me nu wél weer raken? Is, met andere woorden, de persoonlijke nieuwsquarantaine opgeheven nu er enige maatschappelijke normalisering plaatsvindt?

De expositie in de Nieuwe Kerk doet daar alles aan. Bij de ingang confronteert ze de bezoeker met een afdruk van Nicolas Asfouri’s foto van protesten in Hongkong. De fotograaf van persbureau AFP legde het moment vast waarop een vrouw in de hectiek van de confrontaties met de oproerpolitie haar armen strekt, met in de ene hand een bordje met het woord ‘love’ en in de andere een paraplu, het symbool van de demonstranten voor democratie. Het grote formaat van die foto - de vrouw bijna op ware grootte - geeft de bezoeker het gevoel de demonstratie op straat zelf deelachtig te worden.

Diezelfde sensatie onderga je ook bij de (minder grote maar evengoed forse) World Press Photo van het Jaar van de Japanner Yasuyoshi Chiba, waarop Soedanese demonstranten in de duisternis samendrommen rond een jongeman die een protestgedicht declameert. Tijdens de demonstratie is de elektriciteit in de hoofdstad Khartoem uitgevallen, waarna omstanders de dichter bijlichten met hun mobieltje. Het is een foto die op het relatief bescheiden formaat van een in de krant afgedrukte afbeelding minder tot zijn recht komt dan op de expositie. Hier zie je de intensiteit van het moment, de spanning, de hoop en ook de lol op de gezichten. 

Size matters, blijkt hier, maar het hoeft niet altijd groot te zijn. De intieme serie Hafiz: beschermers van de Koran van de Turkse Sabiha Çimen wint juist aan kracht door het bescheiden formaat van de prints. Çimen volgde jarenlang meisjes op een Koranschool in Istanbul, die in die tijd alle 6.236 verzen van het Koran uit het hoofd leren. De fotograaf dringt diep door in de levens van de jonge meisjes en zo zie je, in die strenge orthodox-islamitische omgeving, jonge meiden die misschien niet dezelfde maar wel vergelijkbare dromen najagen als hun generatiegenoten elders op de wereld. Ook al is hun studiemateriaal misschien wat eenzijdig: de levenslust spat van de intieme beelden af.

De expositie van World Press Photo in de Nieuwe Kerk in Amsterdam telt evenveel foto’s als voorgaande jaren, maar heeft twee keer zo veel vloeroppervlak. Dat helpt de bezoeker de anderhalvemeterregel in acht te nemen. De ruimte tussen en voor de presentatiepanelen is groot. Om te grote drukte te voorkomen, heeft de organisatie tijdsloten ingesteld. Per kwartier mogen 25 bezoekers naar binnen. Tickets moeten vooraf online worden besteld. Met een QR-code krijgt de bezoeker op zijn mobiel een link naar de audiotour. Wie niet over een smartphone beschikt, kan bij de ingang een audio-apparaat lenen.

Alle genomineerden voor de World Press Photo vindt u hier

Voor meer over WPP 2020.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden