Recensie One way Ticket to mars

De tentoonstelling One Way Ticket to Mars doet vooral verlangen naar onze eigen aarde ★★★★☆

Wie wil leven op een planeet zonder een fris briesje, de geur van pas gemaaid gras of de aanblik van de zee?

De installatie Heimweh van Henk Stallinga laat golven je tegemoet bruisen met een vervorming, zoals herinneringen met de tijd ook vertroebelen. Beeld Mike Bink

Waarschuwing: zoals je zelfs op de meest felbegeerde vakantie in het donzigste hotelbed overvallen kunt worden door een hevig verlangen naar je eigen bed, zo kan het zomaar gebeuren dat je tijdens een bezoek aan One Way Ticket to Mars plotseling wordt overspoeld door heimwee. Niet zozeer naar je eigen bed, hoewel dat hopelijk een stuk comfortabeler is dan de piepkleine stretcher waarop je jezelf in de ruimtecapsule van kunstenaarscollectief De Spullenmannen kunt neervlijen. In de tentoonstelling waan je je even zo ver van huis dat een hevig verlangen naar onze oude, vertrouwde aarde zomaar de kop op kan steken.

Mars lonkt, al eeuwen. Als meest nabije planeet is het de drempel van het universum, de eerste stap op weg naar de verovering van andere planeten. Maar waar de verovering van het universum vorige eeuw nog vooral in het teken stond van een ongebreideld geloof in menselijke en technologische vooruitgang, krijgt de Marsmissie langzamerhand ook een andere lading. Nu de aarde door klimaatverandering een steeds onherbergzamer plek kan worden, is de vraag of leven op een andere planeet mogelijk is urgenter dan ooit.

Prikkelend en actueel

Typisch iets voor het altijd eigenzinnige Kade om zo’n prikkelend en actueel gegeven te nemen als uitgangspunt voor een tentoonstelling. Slim vormgegeven als een imaginaire reis, gidst de expositie je langs verschillende perspectieven, met wetenschappers, kunstenaars en ontwerpers als medereizigers. Indrukwekkend zijn vooral de kunstwerken waarin – voorbijgaand aan glimmende ruimtepakken en gepokte planeten – een nieuwe taal wordt gevonden om de reis naar het buitenaardse op te roepen. Zo zag ik de afwezigheid van zwaartekracht nog nooit zo mooi verbeeld als in de video Slow object nr. 4 van Edith Dekyndt: een doodgewoon rubberen elastiekje dat onder water een gewichtloze dans opvoert.

Eenzaamheid, verslapping van je spieren

Terwijl je in gedachten weg zweeft naar het heelal, trekt Astronaut Aerobics je weer bruut terug naar de realiteit. In deze visueel overdonderende film van Lucy McRae bereidt een jonge vrouw zich voor op de fysieke en mentale uitdagingen van een ruimtereis. Die zijn niet gering: depressie, eenzaamheid, verslapping van je spieren, het ruimteleven klinkt ineens een stuk minder betoverend. Die deceptie speelt ook de hoofdrol in Non-Sens, een audiokunstwerk van theatermaker Carolien Arnold. Hierin doen een aantal Marspioniers in een fictief logboek verslag van de invloed die het verblijf op een nieuwe planeet heeft op hun zintuigen. Met trillende stem fantaseren ze over de geur van versgemaaid gras, de tinteling van een hap citroen op je tong of het gevoel van een fris briesje.

En wat zouden we moeten zonder de zee? Over de golven die je in de installatie Heimweh van Henk Stallinga tegemoet bruisen zit een groene waas, een vervorming, zoals herinneringen met de tijd ook vertroebelen. Als die plotseling optrekt en de lucht, de zee en het zand in onvergelijkbare blauw- en goudtinten over elkaar heen buitelen is het net alsof je zintuigen een zuurstofinjectie krijgen. Een beetje zoals dat moet voelen, zo stel ik me voor, wanneer je maandenlang gerecyclede lucht heb zitten happen in een benauwde capsule en plotseling de zeewind op je gezicht kunt voelen.

Verrassend genoeg is One Way Ticket to Mars daarmee uiteindelijk vooral een prachtige, tikje weemoedige ode aan de aarde.

Enkeltje Mars?

Al vanaf de jaren vijftig worden er plannen gemaakt voor een bemande missie naar de rode planeet. Hoe realistisch is het idee van een kolonie op Mars? En wanneer kunnen we de eerste bemande Marsreis verwachten?

Als het aan de in Amersfoort gevestigde organisatie Mars One ligt, niet lang meer. Zij presenteerden in 2011 het plan om een kolonie op Mars te stichten. In korte tijd schreven duizenden gegadigden zich in. Ondernemer en uitvinder Elon Musk van SpaceX beweert dat het hem rond 2024 moet lukken, en ruimtevaartorganisatie Nasa onderzoekt of het mogelijk is om vanaf 2030 mensen naar Mars te sturen.

Voor die reis – op dit moment geschat op een duur van zo’n acht maanden – moet je goed in de slappe was zitten: het kost ruwweg 10 miljard dollar om één persoon enkele reis naar Mars te brengen. 

One Way Ticket to Mars

★★★★☆

Beeldende kunst

Kunsthal Kade, Amersfoort t/m 12/1

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden