De taal van Bernlef is puur, zonder uitgebeend te zijn

JJJJJ Bernlefs kraakheldere taal

Beeld .

In de gedichten die hij vlak voor zijn dood in oktober 2012 aan zijn uitgever stuurde, richt Bernlef zich nadrukkelijk op de ander. De beleving van het fragmentarisch overgeleverde werk van Sappho, de voor-christelijke Griekse dichteres, wordt door Bernlef tot een hoogtepunt gedreven in wat misschien wel het kortste liefdesgedicht ter wereld is. Hoewel aan deze liefdesverklaring bijna geen woorden worden vuil gemaakt, is deze juist door zijn onvolledigheid zo intens. Een stem - die opklinkt uit wat barstte - breekt en blijft breken:

Tekst op een scherf:

'Liefste, ik...'

Poëzie

Bernlef

Reflecties,

Querido, 88 pagina's; €18,99

Behalve de reeks Over Sappho, bevat de bundel Reflecties een aantal gedichten over de Oostenrijkse componist Anthon Webern en vertalingen uit het werk van de Amerikaanse dichteres Elizabeth Bishop. Deze benaderingen van andermans werk omlijsten veertien gedichten die stevig in het hier en nu staan: 'Glossy - Het meisje'.

In deze gedichten wordt een meisje beschreven dat haar kennis uit tijdschriften en van internet haalt. Mooi is het wanneer de grens tussen wie zij is en wie zij zou willen zijn, wordt opgeheven: Met welke mond/ zul je nu weer eens gaan praten, tegen wie en over wat?

Soms doet de werkelijkheid onecht aan: Ze zei: op Facebook heb ik meer dan honderd vrienden/ maar soms ga ik liever naar de brasserie/ om mensen in the real te zien. Hoewel hun conversatie/ mij lijkt gerepeteerd. Ook ik speel een rol/ die mij als gegoten zit. Nog maar een witte wijn.

De verheerlijking van de werkelijkheid biedt ruimte voor ontsnapping - zoals die wellicht ook wordt gezocht in poëzie. Bernlef oordeelt niet over het meisje, dat een jonge generatie representeert. Hij observeert wat het betekent om te leven in een wereld waar privacy iets is wat moet worden afgebakend met settings:

Hoe kom ik over zonder mijzelf prijs te geven?/ Toch soms heb ik dat gevoel: bloot voor iedereen/ te kijk: een van de velen die verloren loopt.

De taal van Bernlef is puur, zonder uitgebeend te zijn. Zijn stijl is van een scherpte die niet onderdoet voor de diamanten naald van een platenspeler. Bernlef klinkt kraakhelder:

De stilte tussen

twee vallende druppels

dat is dit geruis

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden