TV-recensie Ik ben er geen, ik ken er geen

De strategische onwetendheid van de EO lijkt eindelijk voorbij

De Evangelische Omroep kan het ook nooit goed doen. Iedereen herinnert zich nog dat Arie Boomsma moest vertrekken toen hij halfnaakt poseerde voor gayblad L’HOMO. In 2015 viel liberaal Nederland ook over een interview met een ex-homo op de EO-jongerensite Beam, die dankzij God niet meer met mannen wilde daten. Er volgden excuses van de omroep en het interview werd offline gehaald.

Tegelijkertijd moet de EO sinds de fusie met de Ikon, Zendtijd voor Kerken en Joodse Omroep in 2016 een diverse, bijna schizofrene achterban tevreden houden. Zo tel ik in de ‘verantwoording representatie’ vijftien christelijke en drie joodse denominaties. Conservatieve kijkers zijn niet blij met programma’s als Rot op met je religie, waaraan zelfs twee atheïsten meededen.

Maar de ontkerkelijking in Nederland zet door, dus moet de omroep meebewegen met andersdenkenden, willen ze overleven. (Om nog maar te zwijgen over de alsmaar veranderende kabinetsplannen voor de publieke omroep.) In de blogs van het EO-platform Visie werd de verguisde Nashville-verklaring daarom kritisch behandeld. Ook werd Arie Boomsma na tien jaar rondzwerven teruggehaald naar de EO, om weer gedurfde programma’s te maken.

Die progressieve koers kleurt ook de lhbti-documentaire De kast, de kerk & het koninkrijkdie eind juni werd uitgezonden. Daarin wordt benadrukt dat de gereformeerde dominee Rein Brussaard al in de jaren zestig jongeren aanspoorde om uit de kast te komen. Ikon-omroeppastor Alje Klamer zei in 1961 op de radio: ‘God wil dat u als een vrij mens leeft, laat u geen slavenjuk opleggen.’ Koppels van hetzelfde geslacht kunnen ook al sinds 1986 trouwen in een dienst van de remonstranten, lang voordat het huwelijk via de wet werd opgesteld. Toch worden lhbti’ers nog in veel kerkgenootschappen geweerd.

Dominee Fred Blokhuis (links) in gesprek met presentator Marnix Haak in de EO-documentaire ‘Ik ben er geen een, ik ken er geen een’. Beeld EO

Dat komt door ‘strategische onwetendheid’, zegt hoogleraar humanistische wijsbegeerte Cor van der Weele in de nieuwe EO-documentaire Ik ben er geen, ik ken er geen, als een soort vervolg op de vorige special. Die zelfverkozen onwetendheid beschermt gelovigen tegen bedreigende informatie, waarvan ‘je beter niet méér kunt weten, omdat je dan voor moeilijke keuzes komt te staan’. Dat verklaart ook de zwijgcultuur binnen het christendom (en andere religies).

Nuttige duiding, maar de meest radicale gedachteverandering zien we op het eind van de aflevering. Dominee Fred Blokhuis vertelt dat hij door zijn homoseksuele zoon Frans – die het programma mede presenteert – leerde om ‘met de ogen van Jezus’ naar anderen te kijken. ‘De kerk, maar ook gezinnen doen zichzelf tekort door lhbti’ers te weren. Het zijn zulke lieve, mooie mensen die zoveel hebben te bieden; krachten die er in de kerk te weinig zijn.’ De dominee twijfelt zelfs over zijn ‘hemelse strategie’ en de toekomst van zijn predikantschap, ‘omdat ik meer moet zwijgen dan me lief is’.

Dominee Fred is wat mij betreft een rolmodel voor de EO en haar achterban. Hij durft zijn eigen denkbeelden uit te dagen om een betere christen te zijn, een betere vader en vooral: een beter mens.

Lees verder:

Lhbti’ers en de kerk
Wielie Elhorst is de eerste dominee voor homo’s, lesbiennes, biseksuelen en transgenders in Nederland. Als het aan hem ligt, wordt niemand meer buitengesloten.

Antihomogeweld
Zolang lhbti’ers nog op straat worden lastiggevallen, moeten programmamakers er aandacht aan blijven schenken

Transgender
Waarom stuit de discussie over gender zoveel kijkers tegen de borst? Ze vallen meer op – en dat mag niet in het land van doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden