De stoel die vijftig miljoen keer verkocht

Een simpel bouwpakket bestaande uit zes onderdelen en een handjevol schroeven: de Thonetstoel Nr. 214 is na 150 jaar nog steeds gewild.

Precies 150 jaar geleden werd de stoel ontworpen door de Duitse meubelmaker Michael Thonet . Tot op de dag van vandaag zijn er meer dan vijftig miljoen exemplaren van het legendarische model Nr. 14 verkocht (nu Nr. 214 ), waarbij het enorme aantal kopieën van deze klassieker uit de meubelgeschiedenis niet is meegerekend.

Bouwpakket
De Thonetstoel wordt gezien als het symbool van industrialisatie. Met de eerste Weense koffiehuisstoel werd toentertijd de overgang gemaakt van individuele, met de hand vervaardigde meubelstukken naar fabrieksproducten. Een simpel bouwpakket bestaande uit zes onderdelen en een handjevol schroeven volstond, waardoor de stoel als massaproduct kon worden geproduceerd. De onderdelen voor 36 stoelen pasten precies in een krat van minder dan 1 kubieke meter en waren daardoor makkelijk in grote aantallen te vervoeren naar Europa, Noord- en Zuid-Afrika, Azië en Afrika.

‘De stoel is een combinatie van design en technologische kennis’, zegt Peter Thonet, achterachterkleinzoon van Michael Thonet en sinds 1985 manager marketing en productontwikkeling van het familiebedrijf. Voldoende robuust voor het café en tegelijkertijd elegant genoeg voor de prestigieuze salons. ‘Door het goedkope productieproces konden bovendien veel mensen de stoel betalen.’ Zo kostte een exemplaar in 1860 3 gulden.

Hand gebogen
Michael Thonet (1796-1871) begon zijn eerste werkplaats in 1819 in het Duitse Boppard aan de Rijn, waar hij experimenteerde met nieuwe buigtechnieken van houten meubels. Hij liet het beukenhout zo’n zes tot acht uur in een stoomketel weken. Het hout werd met de hand gebogen met behulp van een aluminiummal. Het model werd vervolgens drie dagen in deze mal opgeslagen in een verwarmde ruimte van ongeveer 35 graden.

Thonet was op deze wijze de natuurlijke eigenschappen van het hout en haar grenzen te slim af. In 1842 werd Thonet door de Oostenrijkse vorst Clemens Metternich naar Wenen gehaald waar hij octrooi verkreeg op zijn werkwijzen. De eenvoud van het procedé veroverde de wereldmarkt.

Volkswagen Beetle
Volgens Peter Thonet is het succes van de stoel te verklaren door het simpele design. ‘Geen trendy toevoegingen, maar helder en klassiek. Dat is de smaak van ons familiebedrijf , doorgegeven van generatie op generatie.’ De naamsbekendheid van het bedrijf, dat dit jaar tevens zijn 190-jarige bestaan viert, draagt ook een steentje bij. ‘Mensen denken; die stoelen gaan al 150 jaar mee, daar moet toch wel iets van kwaliteit mee gemoeid zijn.’ Hij vergelijkt de Weense koffiehuisstoel met de Volkswagen Beetle. ‘De stoel is door de jaren heen altijd origineel gebleven met hier en daar enkele kleine aanpassingen om de stoel iets stabieler te maken.’

Tijdens de beroemde tentoonstelling Exposition Internationales des Arts Decoratifs et Industriels Modernes in 1925 in Parijs richtte de Zwitsers-Franse architect Le Corbusier zijn paviljoen de l’Esprit Nouveau in met Thonetstoelen van gebogen hout. ‘Nooit eerder werd er een eleganter en beter design gecreëerd, dat zo precies vervaardigd en functioneel is’, bejubelde de architect het ontwerp. De Thonetstoel diende tevens als inspiratie voor de Oglastoel van Ikea, sinds 1961 een internationale bestseller.

Goedkopere lijn
De afgelopen jaren leek de klassieke stoel van gebogen hout iets van zijn populistische glans verloren te hebben. Anno 2009 komt slechts 8 procent van de totale omzet van Thonet van de gebogen houten meubelen. Het bedrijf drijft grotendeels op degelijke, soms wat saaie kantoormeubelen. Bovendien is de Weense koffiehuisstoel Nr. 214 vandaag de dag pas vanaf 624 euro beschikbaar en dus lang niet meer voor iedereen weggelegd.

De Britse ontwerper James Irvine, tevens creatief directeur bij Thonet, kwam daarom ter ere van de 150ste verjaardag met een goedkopere lijn van Thonetmeubels, gemaakt in de Thonetfabriek in Frankenberg. Speciaal hiervoor ontwierp Irvine een reïnterpretatie van stoel Nr. 214. De Japanse winkelketen Muji introduceerde hem deze lente in zijn collectie.

Drie Thonetstoelen (Thonet)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.