De stad als verzameling gedachten

'Ik was naar de stad geweest, en was zwaar bezopen. Toen liet ik een vrouw mij naar huis rijden in mijn auto....

Lokatie: Appelhaven, Hoorn. Schrijver: anoniem. Het verhaaltje, getypt op een klein vel papier, hangt aan een dunne standaard, naast vele andere in de Mariakapel. Op de grond een lichtblauwe lijn: de kustlijn van de Hoorn. Alle verhalen gaan over plekken in de stad - een boomgaard, een verkeersdrempel, de dijk - en staan als vlaggetjes op een landkaart langs de kustlijn.

Horinese stories is een stadsplattegrond van verhalen. Met advertenties deed de Britse kunstenares Anna Oliver een oproep aan de bewoners van Hoorn om haar via e-mail herinneringen aan lokaties te sturen. Oliver kende geen van de personen die haar de verhalen stuurden.

Die anonimiteit was voor veel mensen groen licht voor opmerkelijke ontboezemingen, blijkt uit de installatie die nu in Hoorn te zien is. Gestolen fietsen, romantische ontmoetingen, genieten van het ijs op het IJsselmeer; de werkelijkheid van een stad is een verzameling van gedachten.

Het project van Oliver maakt deel uit van een naamloze tentoonstelling in Hotel Mariakapel. Kunstenaarsstel Bart Lodewijks en Daniëlle van Zuijlen, initiatiefnemers van de residentie, vroegen niets aan de drie kunstenaars die ze uitnodigden - geen thema, geen inhoudelijke samenhang. Hun uitgangspunt is het bieden van ruimte aan kunstenaars om werk te maken. Zo'n losse verbinding tussen kunstwerken is altijd een beetje eng - het kan een woud van associaties opleveren waarin je als bezoeker alleen maar verdwaalt, om zo gauw mogelijk naar huis te willen.

Gelukkig blijkt dat niet het geval bij het werk van Dirk van Lieshout, Anna Oliver, en de eveneens uit Engeland afkomstige John Pym. Ze kregen ruimte - en namen dat letterlijk. Want ruimte is de angel in hun werk geworden: Hoorn, de voormalige gebedskapel, de ruimte in je hoofd.

Dirk van Lieshout laat de bezoeker wachten in een open wachtkamer. Maar waarop? Alles eromheen is zichtbaar. Onder trillerige tl-buizen en tussen quasi-gezellige planten wordt het wachten in de kapel het doelloze wachten zelf - te onrustig voor bezinning, en te spanningsloos voor hoop.

John Pym neemt de toeschouwer mee in een eigen, afgesloten wereld. Eenmaal de deur van zijn installatie binnengestapt, de ogen geleidelijk aan het zwakke licht gewend, verdwijnt langzaam de vertrouwdheid van de veilige ruimte. Als Alice in Wonderland stapt de bezoeker de volgende deur door, waarvoor hij veel te groot is - en dat is nog maar het begin. Kruipend en tastend blijk je je, beperkt door geheel je fysiek, door zijn wereld te moeten worstelen. Het werk eist veel van zijn betreders - overgave, om te beginnen. Want stap je er met angst in, dan raak je geheid in paniek.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden