De Spaanse koning heette de Sefardim hartelijk welkom. Waarom de moslims niet?

Pierre AssoulineBeeld getty

'Wat hebben we jullie gemist!' Dat zei koning Felipe VI van Spanje tegen de Sefardische joden. Zij waren in 1492 verdreven uit Spanje - en in 2015 kwam het moment dat ze weer welkom werden geheten. Het parlement nam toen een wet aan die de Sefardim de Spaanse nationaliteit toekende.

Pierre Assouline werd als jongen toegezongen in een taal die zijn Sefardische voorouders hadden meegenomen uit Spanje. Later werd hij een bekende Franse schrijver en intellectueel. De biograaf van onder meer striptekenaar Hergé en fotograaf Cartier-Bresson.

Assouline hoorde de woorden van de koning en ging. Hij schreef er een boek over, dat net is uitgekomen: Retour à Séfarad. Het is een relaas over zijn herontdekking van Spanje en zijn meervoudige identiteit.

De schrijver was in Madrid om zijn boek onder de aandacht te brengen. Wat een feestelijke hereniging had moeten worden, liep echter anders. Want hoe zat het met de Spaanse moslims, de moriscos? Ook zij werden verdreven van het Iberisch Schiereiland. Hen had de koning niet gemist.

De vraag werd Assouline meteen gesteld tijdens een debat in het Casa Árabe, het centrum voor Arabische cultuur in Madrid. Een pijnlijke vraag, gaf hij toe. Toch vond hij het onderscheid terecht. 'Onder de moriscos is er niet zo'n nostalgie als onder de Sefardim', zei hij. 'Zij hebben niet die obsessie met de Spaanse taal, met het oude Castiliaans.' En: 'De joden hebben Spanje niet veroverd door oorlog.'

Assouline was niet de enige aanwezige schrijver die door Spanje met open armen was ontvangen. Ook Muhsin Al-Ramli, een Iraakse schrijver en dichter die vluchtte voor het regime van Saddam Hussein en door Spanje werd opgenomen, bevond zich in de zaal.

'Dit is onrechtvaardig', zei Al-Ramli, vastberaden het op te nemen voor zijn geloofsgenoten. 'Ik heb vrienden in Tunesië en Algerije die hieronder lijden. Ook daar zijn mensen die de sleutel van hun huis in Andalusië nog bewaren. Nog steeds denken moslims met veel genegenheid aan de Spanjaarden. Tijdens de oorlog in Irak in 2003 werd er gezegd: waarom doen onze Spaanse neven mee met de Amerikanen?'

Zo zat Spanje ineens met twee genodigden die elkaar in de haren vlogen. Het werd een spannend debat. De heren spaarden elkaar niet.

De Spanjaarden die erbij waren keken verbaasd toe. Dat maakten ze niet vaak mee: een ruzie tussen mensen die bij hun land willen horen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden