Top 10Beste series 2020

De serie-toptien van 2020: uiteindelijk buigt iedereen voor de dame

In 2020 keek het Volkskrant seriepanel meer series dan ooit (u weet wel waarom). Nederlandse producties gooiden hoge ogen, Michael Jordan verzachtte het sportleed en op de valreep verscheen de soevereine winnaar.  

null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Gevraagd naar ieders toptien van het jaar noemde het Volkskrant-panel – mensen die al dan niet professioneel veel naar series kijken en het daarover bij de koffieautomaat vaak hebben – in 2018 in totaal veertig titels. Vorig jaar waren dit er 52 en dit jaar noemden de verzamelde Volkskrant-kijkers 66 series, waarvan er dus 56 buiten de toptien zijn gevallen. 

Oorzaak daarvan is natuurlijk dat een paar trends zich hebben doorgezet: nog meer series, op nog meer platforms, een ontwikkeling die nog láng niet voltooid is. Maar het zit hem ook in die koffieautomaat. Die was er dus grote delen van het jaar niet meer, en daarmee ontbraken die gedeelde momenten waarbij een groot deel van het gesprek ging over de dingen die we hadden gehoord, gezien, gelezen en meegemaakt. En wat krijg je dan: iedereen gaat voor zichzelf bedenken waar ze naar gaan kijken en wat ze goed vinden. 

In de 66 titels die zo zijn komen bovendrijven vallen een paar dingen op. Nederlandse series deden het buitengewoon goed. Twee titels haalden de toptien (Klassen en Mocro Maffia, seizoen 2), en twee titels vielen er nét buiten: Vliegende Hollanders en Klem, seizoen 3. We hadden voor het eerst een serie die deels in het Jiddisch gesproken was (Unorthodox). In de topvijf staan vier series die via Netflix tot ons kwamen, natuurlijk omdat dat dat nog altijd de meest gebruikte streamingdienst is, maar ook omdat de mediamultinational veel in talent blijft investeren.

In 2018 stond boven ons jaaroverzicht de kop: ‘Ze zijn te lang en het zijn er te veel; maar allemachtig, wat een geweldig seriejaar was het weer.’ 2020 was ondanks die tsunami aan titels (een serie of zevenhonderd) een jaar dat kwalitatief wat traag op gang kwam en een zeer sterke eindsprint had. En het zijn er nog steeds veel te veel (zelfs een regelmatige kijker komt niet veel verder dan een handjevol series, ook in dit jaar) maar de indruk is wel dat makers beter doseren, met minder en vaak kortere episoden. Unorthodox: vier afleveringen en klaar. I May Destroy You: afleveringen van een half uur.

En het was het jaar van de jonge acteurs en makers, met grote doorbraakrollen voor Shira Haas (Unorthodox, 25), Emma Corrin (The Crown, 25), Michaele Coel (I May Destroy You, 33), Paul Mescal en Daisy Edgar-Jones (Normal People, 24 en 22) en Anya Taylor-Joy (The Queen’s Gambit, 24). De serietoptien van 2020 is er een voor de toekomst.

10 The Loudest Voice

(VS, Tom McCarthy, NPO Plus)

Het lijkt alsof we de Amerikaanse politiek beter volgen dan de nationale of Europese politiek. Amerikaanse affaires, met hun krankzinnige verhaalwendingen en buitensporige personages lijken geknipt voor films en series. The Loudest Voice, over de opkomst en ondergang van Roger Ailes, de man die Fox News en Donald Trump groot maakte, is een serie uit 2019, die dit jaar in Nederland werd ontdekt. Het verhaal loopt parallel aan dat in de film Bombshell (2019), maar werkt ook heel goed als serie. We waren alweer even vergeten dat Russell Crowe een formidabele acteur is. Larger than life, op alle fronten.

9 Mocro Maffia seizoen 2

(NL, Achmed Akkabi en Thijs Römer, Videoland)

Er wordt nog weleens geklaagd dat de Nederlandse cinema te veel in de romcomgroef blijft steken. En dat we onze grote morele dilemma’s het liefst uit de donkere jaren veertig halen. Maar dan Mocro Maffia (seizoen 2)! Geschoten op de Amsterdamse straten, met handenvol verbluffend nieuw talent en barstend van het leven, al was het maar omdat we in dit rauwe verhaal over een onderwereldoorlog de krantenkoppen van vandaag tegenkomen. En en passant zette Videoland zichzelf als serieus te nemen dramaproducent op de kaart. 

8 Klassen

(NL, Sarah Sylbing en Ester Gould, Human/NPO Plus)

We zijn pas een paar afleveringen ver en toch is Klassen, van de makers van de met prijzen overladen documentaireserie Schuldig (2016) al de hoogste Nederlandse vermelding in de jaarlijst. We zijn weer in Amsterdam-Noord, maar dan in groep 8 van een Nederlandse basisschool, waar verstrekkende beslissingen voor de rest van het leven worden genomen. Niet alleen een van de grote onderwerpen van deze tijd, maar ook prachtig en zorgvuldig gemaakt. Over mensen die je niet meer gaat vergeten. Zet vast op de agenda voor over tien jaar: hoe is het nu met de kinderen uit Klassen?

7 Years and Years

(GB, Russell T. Davies, BBC/NPO Plus)

Een dystopische serie van de BBC met Emma Thompson. We zouden het bij deze simpele mededeling kunnen laten natuurlijk. Escapisme genoeg in deze lijst, maar Years and Years gaat vijftien jaar de Britse toekomst in, post-Brexit zeg maar. Er hangt ons nog heel wat boven het hoofd, terwijl de makers van deze serie uit 2019 covid-jaar 2020 nog niet eens in de vergelijking hadden meegenomen. Doet denken aan de betere afleveringen van Black Mirror. Maar dan met Emma Thompson dus.

6 Normal People

(GB, Sally Rooney, Alice Birch, BBC/Starzplay)

We denken nog vaak aan ze: Connell en Marianne, twee Ierse scholieren en studenten, wier complexe relatie zo onvergetelijk werd beschreven door Sally Rooney in haar roman Normal People uit 2018. Maar we denken nog vaker aan Connell en Marianne zoals ze gespeeld werden door Paul Mescal en Daisy Edgar-Jones in de gelijknamige serie uit 2019, die afgelopen jaar op het vooralsnog obscure platform Starzplay werd geplaatst. Gelukkig was Rooney erbij betrokken. Wat moeten we ervan zeggen? We waren er kapot van.

5 Unorthodox

(DU, Anna Winger, Alexa Karolinski, Netflix)

In een jaar waarin het lang leek alsof iedereen naar iets anders keek (Six Feet Under, nog maar een keer?) was Unorthodox, gebaseerd op het levensverhaal en gelijknamige boek van Deborah Feldman, een van de series waarover iedereen het had toen ze in maart werd gelanceerd op Netflix. Dat had veel te maken met de aangrijpende hoofdrol van Shira Haas, als de 19-jarige Esty die een ultra-orthodoxe gemeenschap in Williamsburg, New York verruilt voor het ultra-liberale Berlijn. En het was echt onmogelijk om het droog te houden bij de auditiescène. Tranen krijgen een bonuspunt.

4 The Crown 4

(GB, Peter Morgan, Netflix)

Daar waren ze weer, die lui van Windsor, net als vorig jaar met een plek in onze toptien. Verwachtingen over dit seizoen waren hooggespannen, omdat we in het verhaal over het Britse koningshuis ditmaal in het tijdperk van Margaret Thatcher (Gillian Anderson) en Lady Diana Spencer (Emma Corrin) aankwamen. Vooral Corrin overtuigde in haar rol, die in de Britse pers tot grote opwinding leidde over het waarheidsgehalte van de serie en tot een oproep om disclaimers te plaatsen (‘Dit is geen documentaire!’). Niet gek, zo veel ophef voor een vierde seizoen.

3 I May Destroy You

(GB, Michaela Coel, Ziggo/HBO)

Coel bedacht, schreef, produceerde, regisseerde en speelde de hoofdrol in I May Destroy You, gebaseerd op gebeurtenissen in haar eigen leven. Een jonge vrouw, en haar omvangrijke Londense vriendengroep, wordt gevolgd in een aantal verhaallijnen over het trauma van seksueel geweld, maar dan bij elkaar gehouden door een mix van kleurrijk stadsleven, muziek en zwarte humor. Had iets weg van een Britse tegenhanger van Girls, maar kwam als een mokerslag aan.

2 The Last Dance

(VS, Jason Hehir, Netflix)

Weet u nog die lange sportloze zomer van 2020? En toen verscheen daar op 19 juli een tiendelige serie over een lang vervlogen Amerikaans basketbalseizoen, maar dan wel verteld aan de hand van het leven van Michael Jordan en het team van de Chicago Bulls. Met reuzen van kerels met buitencategoriepersoonlijkheden, die terugkeken op de dagen dat zij over sportarena’s en de wereld heersten. En die, hoe goed ze ook waren, altijd die ene figuur boven zich moesten dulden, die net iets briljanter, fanatieker en meedogenlozer was. Compleet fascinerend, ook, en misschien vooral, voor mensen die het EK voetbal hartstochtelijk misten.

1 The Queen’s Gambit

(VS, Scott Frank, Netflix)

Terwijl in 2019 de afstand tussen de beste series in onze ranglijst (1. Succession en 2. Fleabag en 3. Chernobyl) klein was, stak er in 2020 een serie ver bovenuit. De nummer één is niet alleen sinds de verschijning op 23 oktober op Netflix de best bekeken serie (op de planeet), ze veroorzaakte ook een van opmerkelijkste hypes van de afgelopen jaren: er ontstond een run op schaakspelen, schaakwebsites en schaakclubs. Door jongeren, door jonge vrouwen! Dat had er misschien mee te maken dat de opmerkelijke hoofdrol in (we houden u niet langer in spanning) The Queen’s Gambit zo spectaculair werd gespeeld door de jonge actrice Anya Taylor-Joy (al te zien in de films The Witch, Emma, Split). Ze is Beth Harmon, een wees die er in de jaren vijftig, in het weeshuis, achter komt dat ze een formidabel talent heeft. Uit datzelfde weeshuis neemt ze ook een verslaving aan pillen mee, die haar bij de lange, schitterende weg naar de schaaktop zal blijven achtervolgen. Voor de vele schaakscènes, opgenomen met een Sergioleonesk gevoel voor close-ups en spanning, werd voormalig wereldkampioen Garri Kasparov ingevlogen, die er voor moest zorgen dat geen enkele schaakzet of -partij kon worden weggehoond door de schaakgemeenschap. En al kon je na zeven delen het gevoel hebben dat je wat dichter bij de ziel van het spel was gekomen, het weerhield de recensent van deze krant er niet van om ‘koningin’ te schrijven, waar hij natuurlijk ‘dame’ bedoelde.

DE BESTE VAN DE REST

Omdat de hoeveelheid door het panel genoemde series dit jaar zo groot was, de kwaliteit van de series zo hoog en de verscheidenheid groot, breiden we de toptien uit met een aantal series die net buiten de boot vielen, maar het verdienen vermeld te worden in de annalen van 2020. Verder constateerde de redactie dat sommige series ten onrechte geheel en al onder de radar waren gebleven, ondergesneeuwd in het onoverzichtelijk grote aanbod. Daarom hier zeven eveneens warm aanbevolen series.

Net buiten de boot

Klem, seizoen 3
(NL, Frank Ketelaar, NPO Plus)

Het slotseizoen van Klem bevestigde wat ons betreft de reputatie dat Frank Ketelaar hier de beste Nederlandse misdaadserie heeft geschreven. Het plot van dit derde seizoen, waarin onze held undercover gaat in de organisatie van een malafide vastgoedfiguur, wordt in de serie omschreven als ‘een wespennest in een beerput in een krokodillenvijver’. En toch blijft de alledaagse achtergrond van het criminele leven, waarbij conflicten rond een schoolmusical net zo belangrijk zijn als illegale transacties, volkomen overtuigend.

Vliegende Hollanders
(NL, Joram Lürsen, NPO Plus)

Een Nederlandse avonturenserie met allure. Vliegende Hollanders vertelt de geschiedenis van de oprichting van de KLM tussen 1919 en 1939, de pioniersjaren , aan de hand van het verhaal van twee botsende karakters Anthony Fokker en Albert Plesman. De topacteurs hielpen hier. En ‘wie had gedacht dat een Europese wedloop op het gebied van internationale luchtpostbezorging zo meeslepend kon zijn?’ schreef Herien Wensink in haar recensie in de Volkskrant. ‘De serie zit uitstekend in elkaar, is sfeervol, aangrijpend, ontroerend en bovenal verrassend spannend.’

Better Call Saul
(VS, Vince Gilligan, Netflix)

Subliem vijfde en een-na-laatste seizoen van wat ooit als een prequel van de klassieke serie Breaking Bad begon, een spin-off rond de figuur van advocaat Jimmy McGill alias Saul Goodman (de geweldige Bob Odenkirk). Better Call Saul heeft misschien nooit de populariteit van de voorganger gehaald, maar mag zich op elk terrein meten met de criminele avonturen van scheikundeleraar Walter White. In het vijfde seizoen volgen we Jimmy op zijn route richting duisternis. In 2021 volgt het zesde en laatste seizoen, dat schijnt aan te sluiten bij het moment dat Walter en Jesse in het leven van Jimmy kwamen. En dan is de cirkel rond. En verdwijnt de tijd in een wormgat.

Onder de radar

Mythic Quest: Raven’s Banquet
(VS, Rob McElhenney, Apple Plus)

Mythic Quest is een klassieke workplace comedy (denk aan The OfficeParks and Recreations of Debiteuren crediteuren, voor mijn part) maar dan spelend in de hysterische setting van een videogamestudio. Hier wordt gewerkt aan een nieuwe editie van het populaire spel Mythic Quest. Gebeurtenissen op kantoor en in het spel zelf worden op een geestverruimende manier verbonden en achter heel veel absurditeit zit ook rake satire, bijvoorbeeld als de makers van het spel ontdekken dat hun spel een geheime ontmoetingsplaats voor neonazi’s is geworden. En er is dus veel te lachen. Opnamen van het tweede seizoen zijn verschoven, maar ergens in 2021 duikt Mythic Quest 2 op, nog een reden om ons op het volgende jaar te verheugen.

Cheer
(VS, Greg Whiteley, Netflix)

De makers van de documentaire American football-serie Last Chance U (Netflix) volgen in Cheer een seizoen lang het professionele cheerleaderteam van Navarro College in een klein stadje in Texas, van de eerste dag tot de landelijke finale. Misschien dat veel kijkers dit niet tot de categorie sportdocumentaires rekenden, want cheerleading. Maar dat is dus een vergissing. Cheer is een werkelijk bloedstollende serie over een sport die hier op een krankzinnig hoog niveau wordt bedreven. En, net als bij Last Chance U, is het ook een aangrijpend portret van Amerikaanse jongeren die via deze sport hun laatste kans pakken. En soms misgrijpen. Laat u verrassen.

The Plot Against America
(VS, David Simon en Ed Burns, Ziggo/HBO)

Gebaseerd op Philip Roths gelijknamige meesterwerk uit 2004 vertelt The Plot Against America een verhaal dat begint in 1940, als in de roman de geschiedenis begint af te buigen naar een huiveringwekkende parallelle geschiedenis, waarin de VS een fascistische, anti-semitische, xenofobe populist als president krijgt. Overeenkomsten met de actualiteit in het jaar 2020 zijn absoluut niet toevallig. En terwijl Roth met zijn roman in 2004 maar wilde aangegeven dat de geschiedenis ook zo maar eens de andere kant had kunnen opgaan; voor Simon en Burns (The Wire) was het de afgelopen jaren duidelijk dat ze zelf in zo’n tijdvak leefden. De geschiedenis wordt bekeken vanuit het alter ego van de auteur als opgroeiende jongen. Met sterke rollen van Zoe Kazan en Winona Ryder.

I’ll Be Gone in the Dark
(VS, Liz Garbus, Ziggo/HBO)

Gebaseerd op de truecrime-bestseller van Michelle McNamara, een amateurspeurder die jarenlang op het spoor zat van een serieverkrachter en moordenaar, die bekend werd als de Golden State Killer. McNamara overleed, op jonge leeftijd, voordat de moordenaar werd gepakt. Al haar theorieën bleken uit te komen. Topdocumentairemaker Liz Garbus keert onze fascinatie voor seriemoordenaars binnenstebuiten, waarbij voor de zoveelste keer blijkt dat het Amerikaanse juridische apparaat in de jaren zeventig en tachtig enorm tekort schoot, en dat is een understatement. Een verbijsterend verhaal dat ook een ode is aan de obsessieve volharding van speurder McNamara.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden