TV-recensie Black Earth Rising

De serie Black Earth Rising zet het pijnlijke verleden van Rwanda op zijn kop

Tijdens het kijken van de BBC-serie Black Earth Rising moest ik steeds denken aan de beladen uitdrukking ‘white savior complex’. Daarmee worden witte mensen bedoeld die niet-witte mensen willen helpen, meestal in (voormalige) koloniën waar witte mensen regeerden. Hoe nobel de bedoelingen ook lijken, het impliceert dat de witte redder handelt vanuit een morele superioriteit en de overtuiging dat die arme mensen niet zonder zijn hulp kunnen. Die cynische kijk staat centraal in Black Earth Rising. De (fictieve) miniserie, nu ook te zien op Netflix, gaat niet alleen over het trauma van de genocide in Rwanda, die 25 jaar later nog steeds niet is te bevatten, maar toont ook welke rol het Westen speelde én speelt in de verwerking ervan.

De Britse mensenrechtenadvocaat Eve Ashby moet zich al in de eerste scène verantwoorden voor haar ‘paternalistische’ werk in Afrika. Wat niet helpt, is dat ze een dochter adopteerde uit Rwanda. Kate overleefde als enige in haar familie de genocide, toen Hutu’s in honderd dagen tijd meer dan 500 duizend Tutsi’s afslachtten. Kate werkt nu als juridisch onderzoeker in de firma van haar moeder, maar is instabiel en kan het verleden niet laten rusten. En dan neemt haar moeder het ineens op tegen een generaal die hielp de genocide te stoppen, maar als rebellenleider in het moderne Rwanda aan de verkeerde kant kwam te staan. Kate snapt niet dat nota bene haar adoptiemoeder een man wil laten veroordelen die tegen de volkerenmoord in opstand kwam.

Michaela Coel als Kate Ashby in 'Black Earth Rising'. Beeld Netflix

Eve’s rechtvaardigheidsgevoel en Kate’s onverwerkte oorlogstrauma komen hevig tot botsing. Eve vindt dat ook oorlogshelden moeten boeten voor nieuwe misdaden. Maar voor haar dochter, gespeeld door de intense Michaela Coel (bekend van de totaal tegenovergestelde comedyserie Chewing Gum), haalt dit oude wonden open: waarom weet ze niks over haar achtergrond? Kate richt al die frustratie op haar witte redder en schreeuwt huilend dat door deze rechtszaak westerlingen zullen blijven denken dat ‘oorlogsmisdaden en genocide gewoon dingen zijn die Afrikanen elkaar aandoen, dat we maar apen zijn’. Als Eve volhoudt dat zij de enige is die voor gerechtigheid kan zorgen, antwoordt Kate, ijskoud: ‘Gesproken als een echte mzungu (witte)’.

Deze moeder-dochterruzie is slechts het begin van een geopolitieke strijd die ons meevoert van Londen, Den Haag en Parijs naar Rwanda en Congo. De makers tonen lef door moeilijke vragen te stellen en de belangen van iedere partij ondersteboven te keren: hebben de Fransen te weinig gedaan in het verleden, bemoeien de Britten en Amerikanen zich te veel met het heden en is Rwanda wel klaar om op eigen benen te staan? Ieder personage heeft een dubbele agenda, wat leidt tot prikkelende, soms pijnlijke verbale oorlogsvoering. John Goodman (uit Roseanne) speelt ook een formidabele bijrol als Eve’s rechterhand en Kate’s beschermheer in haar zoektocht naar antwoorden. In Black Earth Rising is eigenlijk hij de enige witte man met wat integriteit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden