Review

De schrijfstijl, ergens tussen 'academisch' en populair-wetenschappelijk in, is vrij vermoeiend

Het valt niet mee een Ikea-kast in elkaar te zetten door proefondervindelijk aan de gang te gaan met de inhoud uit de verpakking. De handleiding helpt al veel. Maar het snelst staat de boekenkast wanneer een ervaren Ikea-knutselaar aanwijzingen geeft.

null Beeld de Volkskrant
Beeld de Volkskrant

Volgens de Britse hoogleraar gedrags- en evolutiebiologie Kevin Laland staat een ander iets aanleren, onderricht dus, aan de basis van de evolutie van de hersenen van de mens, die uitzonderlijk groot zijn vergeleken met die van andere dieren.

Darwin's Unfinished Symphony

Non-fictie
Kevin N. Laland
Princeton University Press; 450 pagina's; €38,50.

Het is een weerspannige koe die Laland in Darwin's Unfinished Symphony bij de horens vat, al is het maar omdat er nogal wat verschillende theorieën bestaan over de evolutionaire achtergrond van het mensenbrein. Laland onderbouwt zijn betoog met interessante experimenten uit zijn eigen lab. Door kopieergedrag pikken dieren voor de overleving essentiële zaken sneller op dan wanneer zij die proefondervindelijk moeten ontdekken. Een intrigerend toernooi tussen computersimulaties van lerende dieren bracht aan het licht dat goed kunnen kopiëren, maar soms ook nieuw gedrag vertonen, evolutionair de beste papieren heeft. Ziedaar volgens Laland de voorwaarden voor de evolutie van grote breinen, want om natuurgetrouw na te apen maar dat in bepaalde omstandigheden juist niet te doen, is een behoorlijk rekenvermogen nodig. 'Sociaal lerende' diersoorten blijken doorgaans ook grotere breinen te hebben, ongeacht de diergroep.

Waarom het mensenbrein zo uitdijde verklaart Laland uit de uitvinding van onderricht. Mensen leerden elkaar bijvoorbeeld complexe gereedschappen te maken. Met de uitvinding van taal, waarmee dat onderricht veel efficiënter werd, was er vervolgens geen houden meer aan. Laland schetst een 'co-evolutie' tussen een steeds complexere 'cultuur' en grotere mensenbreinen om met het onderricht daarvan om te gaan, die op hun beurt weer complexere cultuur bedachten. De mens beïnvloedde via cultuur zijn eigen (brein)evolutie, is de kernboodschap.

Lalands verhaal is vernieuwend en zeker boeiend. Toch struikelt hij in de drang om zijn theorie aannemelijk te maken weleens over biologische details. Zo zouden de meeste dieren slordige kopieerders zijn - terwijl alleen al elkaar spiegelende baltsende futen en een synchroon zwenkende zwerm spreeuwen het tegendeel bewijzen. De schrijfstijl, ergens tussen 'academisch' en populair-wetenschappelijk in, helpt evenmin. Vermoeiend is ook de lange lofzang op menselijke dans en andere kunsten aan het eind van het boek.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden