Recensie Abjater die zo lachte

De roeping van een dienstbode (vier sterren)

De Zuid-Afrikaanse Wilma Stockenström (1933) werd in één klap beroemd toen niemand minder dan J.M. Coetzee haar novelle De expeditie naar de baobab in het Engels vertaalde. Een ander hoogtepunt uit Stockenströms literaire oeuvre is nu in het Nederlands vertaald, de novelle Abjater die zo lachte, waarmee ze in 1992 de Hertzogprijs won.

Wilma Stockenström: Abjater die zo lachte
Uit het Afrikaans vertaald door Rob van der Veer
Uitgeverij Manuzio; 192 pagina’s; € 17,90

Ook in dit boek laat Stockenström een vrouw haar levensverhaal vertellen. Ging het in De expeditie naar de baobab om een oude, naamloze slavin, deze keer komt er een blanke dienstbode aan het woord. Ook zij blijft naamloos en net als de slavin kent ze vele huizen. Verschil is dat de slavin keer op keer werd verkocht, terwijl de dienstbode zelf haar werkgevers kan uitkiezen.

Wat niet wil zeggen dat de oerconservatieve dorpsgemeenschap het haar gemakkelijk maakt. Als ze bij een rijke familie de zorg voor een gehandicapte dochter krijgt toebedeeld, wil deze urenlang worden voorgelezen. Maar voor de dienstbode die geen school heeft afgemaakt, zien al die letters eruit als ‘slootjes, door zilvervisjes uitgevreten’.

Uiteindelijk vindt ze haar roeping in de zorg voor ‘de gekwelde, de berustende, de gelatene, de verbitterde, de stuiptrekkende’. De ene na de andere familie haalt haar in huis om een stervende te begeleiden. Ze noemt zichzelf een ‘lijfeigene van de dood’ en de cirkel wordt rondgemaakt als haar gevraagd wordt om voor de doodzieke Abjater te zorgen, haar vroegere klasgenoot in wiens lach ze destijds al de ‘wonderlijke gulhartigheid van erkenning’ had gehoord.

Stockenström heeft lang als actrice gewerkt. Ze heeft ook veel poëzie gepubliceerd. Deze combinatie van inlevingsvermogen en taalbeheersing verklaren wellicht haar grote vaardigheid om een figuur uit een andere tijd en cultuur zo geloofwaardig aan het woord te laten.  

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.