Nieuws Rembrandt

De Rembrandt die het museum graag zou willen kopen hangt (even) in het Rijksmuseum

Het schilderij dat Frankrijk niet uit mocht, is vanaf vrijdag toch in het Rijksmuseum te zien. De Vaandeldrager van Rembrandt maakt, ondanks een exportverbod, deel uit van de nieuwe tentoonstelling Rembrandt-Velázquez. 

De Vaandeldrager van Rembrandt. Beeld Rijksmuseum

Loop je Rembrandts De Vaandeldrager (ca. 1636) opeens tegen het lijf. Trouwe hondenogen, imposante druipsnor – ja, het is hem onmiskenbaar. Het gekostumeerde zelfportret in stemmig sepia kijkt de bezoeker aan vanaf een prominente plek in de eerste zaal van Rembrandt-Velázquez, de grootschalige tentoonstelling over de kopstukken van de Spaanse en Hollandse 17de-eeuwse schilderkunst in het Rijksmuseum in Amsterdam die vrijdag opent voor publiek.

De aanwezigheid van het schilderij is verrassend, en ook saillant, gezien de aangekondigde verkoopplannen van de huidige eigenaren, de Franse bankiersfamilie Rothschild (die eerder Rembrandts dubbelportret van Marten Soolmans en Oopjen Coppit aan het Rijksmuseum en het Louvre verkochten), en eerdere speculaties over het Rijksmuseum als beoogde koper.

Daarop kondigde de Franse overheid in april een exportverbod af: voor 30 maanden, tot januari 2022, diende het portret, dat een vraagprijs kent van 165 miljoen euro, in Frankrijk te blijven. Zo stelde de regering Franse musea, waaronder het Louvre, in gelegenheid het gevraagde bedrag bijeen te brengen.

Meest spectaculair

Nu hangt het dus op een tentoonstelling in Amsterdam.  Niks vreemds aan, meent Taco Dibbits, directeur van het Rijksmuseum: ‘Wij wilden de expositie beginnen met een schilderij dat aangeeft in welk tijdvak we ons bevinden. Vaandeldragers liepen voorop in de oorlog van de Republiek tegen de Spanjaarden, en deze is het meest spectaculaire exemplaar denkbaar.

Dat het als een van de weinige schilderijen in de tentoonstelling alleen hangt, en niet paarsgewijs, had te maken met de exportvergunning, verklaart Dibbits: ‘Tegen de tijd dat we zeker wisten dat die rondkwam, was het te kort dag om nog een volwaardige tegenhanger te zoeken.’

Volgens Dibbits betreft De Vaandeldrager een sleutelwerk in Rembrandts oeuvre: ‘Het is het eerste werk waarin Rembrandt zich volledig profileert als onafhankelijk kunstenaar. Hij schildert niet in opdracht, zoals bij Marten & Oopjen, maar vrij, en benut die vrijheid ten volle. Het spelen met verf, de zwierige toets, die snor die zo mooi in de krul zit: alle vrijheid van de late Rembrandt zit er al in.’

Prachtige toevoeging

Het schilderij zou een waardevolle aanvulling zijn op de huidige verzameling Rembrandts van het Rijksmuseum, meent de directeur: ‘Iedere Rembrandt die op de markt komt, moet je als Rijksmuseum zijnde serieus bekijken. En ja, De Vaandeldrager is een fantastisch schilderij. Het zou een prachtige toevoeging zijn aan wat we nu hebben. Het is zeker niet zo van: och ja, nóg een Rembrandt.’

Gezien de toegedichte kwaliteiten zou je dus verwachten dat men druk doende is fondsen te werven, maar nee: Dibbits: ‘Met oog op het exportverbod zou dat prematuur zijn .’ Is het niet naïef om pas te gaan werven wanneer dat afloopt? ‘Het is helemaal niet zeker dát het af gaat lopen. Misschien kopen de Fransen het voor die tijd al.’ 

Men spreekt dus nog niet met potentiële geldschieters? Dibbits glimlacht veelbetekenend: ‘Het is nicht im Frage.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden