De race der Brexit-boeken: de eerste titel is er

Normaal gesproken schrijven de winnaars de geschiedenis, maar in het geval van Brexit is het openingswoord aan een verliezer. David Camerons communicatiechef Craig Oliver heeft de strijd gewonnen om de publicatie van het eerste boek over het historische EU-referendum.

Beeld RV

Zijn Unleashing demons: the inside story of Brexit verscheen afgelopen weekend, tijdens het congres van de Conservatieve Partij. Het tijdstip was pikant: het boek is een aanval op Theresa May. Het is een nieuw bewijs dat de premier op voet van oorlog leeft met de aanhangers van Cameron.

Het is geen verrassing dat Oliver zo rap met zijn referendummemoires is gekomen. Jarenlang heeft hij in Camerons kielzog alle ontwikkelingen nauwgezet bijgehouden. De notities waren voor hem een verzekeringspolis. Na een verlies zou er immers volop belangstelling bestaan voor de vraag hoe het heeft kunnen gebeuren.

Oliver geeft toe dat de tegenstanders van de Brexit te weinig aandacht hebben besteed aan het immigratievraagstuk. Hier toonde zich het gemis aan een spindoctor als Olivers voorganger Andy Coulson. Deze in ongenade gevallen voormalige tabloidjournalist had een uitstekende antenne voor de stem des volks.

Oliver legt de schuld evenwel bij de huidige premier. Door Downing Street-getrouwen werd ze 'Onderzeeër May' genoemd omdat ze onzichtbaar was tijdens de referendumcampagne. Volgens Oliver heeft ze dertien keer geweigerd om Cameron te helpen, waarbij ze telkens met een ander excuus kwam. Oliver beschouwt deze houding als verraad van de man onder wie ze tien jaar werkte. 'Het referendum was de grootste taak die de premier ooit heeft moeten verrichten en hij wist niet eens of zijn minister van Binnenlandse Zaken hem steunde.' Uiteindelijk zei ze voor het lidmaatschap van de EU te zijn, maar toen was het al te laat.

Het verwijt staat niet op zichzelf. In zijn boek All out war: the full story of how Brexit sank Britain's political class, dat begin november zal verschijnen, schrijft Tim Shipman dat Cameron ondanks tegenwerking van bondskanselier Angela Merkel hoopte op een akkoord waarbij de EU-migratie kon worden beperkt. Eind 2014 verdween die hoop toen May en Philip Hammond (de huidige minister van Financiën) hem toevertrouwden dat zo'n strijd zinloos was. Tegenover zijn vertrouwelingen noemde Cameron de twee politieke aansprekers even later 'lily-livered': laf. De lever staat bekend als het orgaan van de moed.

Shipman, chef-politiek van The Sunday Times, onthult ook dat George Osborne vanaf het begin tegen een referendum is geweest, maar zijn loyaliteit jegens Cameron was te sterk om stennis te schoppen. Terwijl Michael Gove en Boris Johnson naar het Brexit-kamp holden, bleef Osborne zijn boezemvriend trouw. Hij zat tijdens de referendumnacht ook in Downing Street waar Cameron, met zijn slapende dochter Nancy op schoot, zwijgend naar de eerste uitslagen keek. Al snel werd duidelijk dat het pleit beslecht was. 'Hij neemt goed nieuws op dezelfde manier op als slecht nieuws', zei een assistent tegen Shipman, 'met een glimlach'.

Naast Oliver en Shipman zal ook Owen Bennett binnenkort met een boek over het referendum komen, The Brexit Club. Een Conservatieve euroscepticus werkt aan een traktaat met de titel Brexit for Remainers, terwijl er al een geactualiseerde versie van Andrew Gimsons Boris Johnson-biografie is verschenen.

Brexit-minister David Davis had al een manuscript gereed over de plek van de Britten in de wereld, maar mag als bewindsman niets publiceren. David Cameron gaat komende maanden werken aan zijn memoires, gebaseerd op wekelijkse gesprekken met zijn vriend en tekstschrijver Daniel Finkelstein.

Nightmare on Downing Street zou een passende werktitel zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden