De prijs van het boek

Het komt niet vaak voor dat de overheid om een advies vraagt over een kwestie en te horen krijgt dat er eigenlijk weinig zinnigs over valt te zeggen....

De vaste boekenprijs is al lange tijd een mikpunt van de voorstanders van een vrije markt. Het is in die optiek vooral een verdelingskwestie. Straks hoef je voor de nieuwste Grisham niet meer naar de relatief dure boekwinkel, maar kun je die tegen een lagere prijs ook bij Albert Heijn kopen. Waarom zouden de lagere inkomens moeten betalen voor de wens van de elite over een zo breed mogelijk assortiment te kunnen beschikken?

Vanuit een cultureel perspectief bezien, kan het financiële voordeel juist ten koste gaan van de keuzevrijheid. De boekenliefhebber is immers niet alleen gebaat bij lage prijzen, maar ook bij een breed assortiment zoals dat wordt geboden door de kwaliteitsboekhandel. Het afschaffen van de prijsbinding zal in deze visie tot gevolg hebben dat nog meer zelfstandige boekhandels het loodje leggen. De ervaringen in landen waar de prijs eerder is losgelaten - in tweederde van de EU-landen bestaat overigens nog steeds een vorm van prijsbinding - stemmen wat dat betreft niet optimistisch. Het rapport wijst erop dat internet dan wel eens een noodzakelijke voorwaarde kan worden in plaats van een aanvulling.

Volgens de onderzoekers van CPB en SCP is het onmogelijk het effect van het huidige systeem te meten. Dat komt vooral omdat de culturele doelen die men met de prijsbinding zegt na te streven nooit zijn gedefinieerd. De vraag is echter of dit, zoals de onderzoekers doen, tot de conclusie moet leiden dat de vaste boekenprijs beter kan worden losgelaten. Temeer daar men vanwege alle onzekerheden evenmin een voorkeur durft uit te spreken voor een van de alternatieven: een beperktere prijsbinding, ondersteuning van de boekhandel en een volledig vrije markt.

Dat boeken meer zijn dan bedrukt papier, maar ook een cultuurgoed, zal door niemand worden bestreden. Daaruit volgt dat, zoals ook geldt voor andere cultuuruitingen, de wetten van de markt hier niet allesbepalend mogen zijn. Uit de evaluatie blijkt bovendien dat de winst die met afschaffing van de vaste boekenprijs kan worden geboekt, beperkt is: het rapport gaat uit van 14 miljoen euro per jaar, een bedrag dat niet opweegt tegen de te verwachten verschraling van het aanbod.

Minister Jorritsma was gisteren dan ook wel erg snel met haar omarming van het rapport. Het kabinet zou op zijn minst kunnen wachten op het nadere onderzoek naar de voorgestelde alternatieven alvorens de afschaffing van de vaste boekenprijs bij te schrijven op het lijstje overwinningen van de vrije markt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden