De popopvatting van Corrie van Binsbergen De Grote Brokken van Van Binsbergen mogen niet te jazzy worden

Pop en jazz zijn volgens Corrie van Binsbergen 'zo raar gescheiden'. De gitariste verdiende haar sporen in de geïmproviseerde muziek en begint vanavond aan een tournee met haar nieuwe band....

ERIK VAN DEN BERG

'TJEE, wat speel jij goed, voor een vrouw.' Corrie van Binsbergen moet even nadenken, maar inderdaad, ze kan zich wel een jazzconcert herinneren waarbij ze na afloop op zo'n belediging werd getrakteerd. Een heavy gitariste, die haar instrument met veel vervorming en sustain laat kreunen en zingen - zo gewoon was dat tien jaar geleden nu ook weer niet. Het jazzpubliek weet intussen wat Van Binsbergen waard is. Bandleiders werken niet voor niets graag met haar samen: ze is een vurige soliste, met een fantasie die haar ook in ritmepartijen niet vaak in de steek laat.

In de mannenwereld van de jazz heeft ze zich nooit verloren gevoeld. 'Ik ben wel gevraagd voor manifestaties als Women in Jazz, maar dat heb ik altijd zo'n onzin gevonden. Dan kun je toch net zo goed een festival voor mannen met brillen beginnen?'

Corrie van Binsbergen (39) studeerde klassiek gitaar aan het Utrechts Conservatorium, in de jaren toen de jazzopleidingen aan de conservatoria nog moesten beginnen. 'Maar als ik toen de keuze had gehad, had ik toch de klassieke opleiding gevolgd. Improviseren over bebop-schema's laat ik liever aan anderen over.' Na haar eindexamen in 1983 mocht ze doorgaan voor het solo-diploma, maar intussen speelde ze met de toetsenist Albert Veenendaal in haar eerste popjazz-bandje, en was ze gewonnen voor de geïmproviseerde muziek.

In 1986 richtte ze haar eigen band op, die ze Corrie & de Brokken noemde. Brokken sloeg natuurlijk op de mannen die ze in haar sextet om zich heen verzamelde. Ze nam sedertdien twee platen met de Brokken op, toerde met de Seven Slowhands door de Sovjet-Unie en China, was in een flink aantal andere groepen te horen (ook op basgitaar), co-produceerde de cd Under the Moon van zangeres Alexandra van Marken, en blies vorig jaar de Brokken met een gewijzigde bezetting nieuw leven in.

Toch is ze nog niet tevreden over haar speelmogelijkheden: 'In het verleden ben ik vaak te bescheiden geweest. Ik wil dat mensen meer van me horen.' Daarom presenteert Van Binsbergen de komende weken een groot, twaalfkoppig orkest, met naast een stevige, jazzy blazerssectie ook een aantal opmerkelijke namen uit de popmuziek: zanger Bob Fosko van de Raggende Manne (en de nummer 1-hit Daar komt Gabbertje), Beeswamp-zangeres Beatrice van der Poel en zanger/gitarist Wouter Planteydt van Sjako! - 'allemaal mensen met een open geest', volgens de gitariste.

Corrie & de Grote Brokken toeren tot eind januari langs grote podia als Paradiso, Tivoli en Noorderligt, want de leidster wil met haar nieuwe band vooral ook het poppubliek veroveren. 'Een paar jaar geleden speelde ik in Girls Just Wanna Have Fun, een gelegenheidsgroep met Frederique Spigt, Mieke van de Gigantjes en de zangeressen van Loïs Lane. In de pauze kwamen mensen op me af die me heel leuk vonden, maar erbij zeiden dat ze nog nooit van me gehoord hadden. Pop en jazz zijn zo raar gescheiden.'

Voor de improvisator Van Binsbergen is popmuziek altijd belangrijk geweest. Vooral Frank Zappa hoort tot haar favorieten, sinds ze op haar twaalfde of dertiende voor het eerst zijn muziek hoorde. 'De titel weet ik niet meer, maar het was een plaat met lange stukken. Freak Out! misschien.' De liefde verflauwde met de jaren enigszins, tot in 1991 Zappa's dubbel-cd Make a Jazz Noise Here verscheen, een live-opname van zijn twaalfkoppige band met vijf blazers. 'Dat zijn zulke prachtige arrangementen.'

Van Binsbergen speelt vrijwel uitsluitend op de elektrische Steinberger-gitaar, die met zijn strakke vormen afkomstig lijkt uit de ontwerpstudio van Philippe Starck. 'De Steinberger ligt fantastisch in je handen, maar soms is hij een beetje clean. In combinatie met een buizenversterker klinkt hij wél heel goed, maar dat is zo'n zwaar apparaat, dan zou ik een koelie voor het sjouwen moeten hebben.'

Ze verrijkt de gitaarklank met een wahwah-pedaal en andere vervormers, en in haar broeierige, meanderende lijnen is vaak Zappa's voorbeeld terug te horen. Ook de hupse Zappaeske thema's laten in Van Binsbergens composities sporen na. 'Zappa wordt wel eens verweten dat hij alleen maar koel en technisch is, maar daar begrijp ik niets van. Zijn ongelooflijke inzicht in de muziek ontroert me.'

Corrie & de Grote Brokken brengen een collage-achtig programma van twintig composities, 'waarin heel veel in hoog tempo voorbij komt'. Een prominente rol daarin vervult een vijfdelige suite, waarin Van Binsbergen onder meer teruggrijpt op een etude voor fluit en gitaar die ze in 1980 als conservatoriumstudente schreef, en die nu tot haar eigen verrassing 'heel Zappiaans' klinkt. 'Ik ben er erg blij mee, want de suite is bedoeld als openlijke hommage aan Frank Zappa.'

Met dat eerbetoon hoopt ze de commentaren over haar muzikale voorkeur nu eens voor te zijn. 'Ik ben er vaak genoeg mee lastiggevallen, want ik heb nu eenmaal een Zappiaans idioom. Zappa refereerde in zijn muziek aan heel veel verschillende stijlen. Dat doe ik zelf ook, waarbij ik onder meer óók naar zijn muziek verwijs. Verder improviseer ik graag op modale schema's, en hou ik net als hij van laag spelen op de gitaar. Maar dat betekent toch niet dat ik alleen maar Zappa imiteer?'

Hoe gevoelig de kwestie ligt merkte Van Binsbergen vorig jaar, toen ze op haar live-cd in Pantoffelhelden II twee korte fragmenten uit Zappa's Let's Make the Water Turn Black verwerkte. Ze vroeg advies bij de Nederlandse vertegenwoordiger van Zappa's muziekrechten. Die raadde haar af de ingewikkelde procedure te doorlopen om officieel toestemming te krijgen. Het ging om een citaat van hooguit twintig seconden.

Volkskrant-recensent Frank van Herk maakte daarop in zijn bespreking melding van 'een eerbetoon, zullen we maar zeggen, waarin de naam van de componist op ongelukkige wijze is weggevallen'. Daar werd Van Binsbergen vervolgens door anderen op aangesproken, terwijl ze Zappa graag de credits had gegeven ('ik vond het juist leuk om hem te eren').

De componist zou waarschijnlijk smakelijk om die twintig seconden hebben gelachen, als hij al niet quasi-beleefd de hoed voor deze Pantoffelhelden had gelicht. Zelf leende Zappa immers links en rechts wat hem van pas kwam: een bruikbaar thema uit Gustav Holsts orkestsuite The Planets bijvoorbeeld, of de herkenningsmelodie van de tv-show I Love Lucy.

Het blijft in de Grote Brokken niet bij het saluut aan Zappa. De zangers brengen hun eigen materiaal mee, dat in collage-achtige arrangementen wordt verwerkt. Tevoren bedacht Van Binsbergen met welke popmuzikanten ze graag wilde samenwerken. Bovenaan haar verlanglijst stond Huub van der Lubbe, maar de zanger van De Dijk kon zich niet voor een langere periode vrijmaken. Wel stond hij twee teksten af, die hij zelf niet eerder vertolkte: Chinatown en Jopie de Dopie. 'Als je een goede tekst hebt, schrijft de muziek zich bijna vanzelf, heb ik gemerkt. Dat is een mooie ervaring.'

De keuze voor Bob Fosko en Beatrice van der Poel was voor Van Binsbergen snel gemaakt: 'Ze hebben alletwee iets wilds en theatraals. Bob is een goeie tegenhanger voor mijn verlangen naar controle. Ik kan hem niets opleggen dat hij niet wil.'

Fosko neemt niet alleen songs van de Raggende Manne mee, maar bedacht ook dat De Liefde van de vooroorlogse liedjesdichter Koos Speenhoff in het Brokken-repertoire paste. Beatrice van der Poel vertolkt Break a Normal Day van haar eigen groep Beeswamp, en Wouter Planteydt ('een heel goeie, stevige gitarist') selecteerde Sjako's Dingwall's Dazzle Dance voor een Brokken-bewerking.

Van Binsbergen heeft er geen spijt van dat ze haar wilde plan liet varen om de voormalige Zappa-gitarist Ray White als special guest uit te nodigen. 'Dan kun je toch niet zo intensief repeteren en samenwerken als we nu doen. Dit is niet het zoveelste project waar iedereen aan meewerkt. Iedereen stort zich erin.'

Ze lacht: 'Elk bandlid krijgt één groot moment op het podium, maar de blazers krijgen niet al te veel soloruimte, anders wordt het te jazzy. Deze band heeft een popopvatting. Het stáát.'

Corrie & de Grote Brokken: vanavond in Zaandam (Drieluik), 18 december Den Haag (Dr Anton Philipszaal), 31 december Amsterdam (Klap op de Vuurpijl, Frascati), 10 januari Utrecht (Tivoli), 15 januari Amsterdam (Paradiso), 16 januari Enschede (Muziekcentrum), 17 januari Alkmaar (Atlantis), 18 januari Apeldoorn (Gigant), 22 januari Rotterdam (Nighttown), 24 januari Haarlem (Patronaat), 25 januari Tilburg (Noorderligt), 26 januari Leiden (LVC), 31 januari Groningen (Oosterpoort).

Cd's Corrie & de Brokken:

Alles Beweegt. BVHaast 9005 (1990).

Live. BVHaast 9604 (1995).

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden