De oude wegen

Gelukkig op gebaande paden: sporen van de mens in het landschap

Zoals een haas sporen nalaat in de sneeuw, zo laat de mens sporen na in het landschap. Holle wegen, bospaden, driften, hessenwegen, pelgrimsroutes, het landschap is ermee bedekt. Veel paden raken verloren in de tijd, maar zelfs als ze in de steek worden gelaten, worden oude wegen door allerlei tekens levend gehouden, schrijft Robert Macfarlane.

De oude wegen is het derde deel van 'een trilogie over landschap en het menselijk hart'. Eerder schreef hij Hoogtekoorts (2003), over de fascinatie voor de bergen, en De laatste wildernis (2009), over de ongerepte natuur die ook in het moderne landschap nog te vinden is. De oude wegen gaat over de sporen van de mens in dat landschap. En 'over lopen als een verkenning van het innerlijk en over de subtiele manier waarop we zijn gevormd door de landschappen waar we ons doorheen begeven'.

Macfarlane liep zo'n duizend mijl over oude wegen, onder meer in het voetspoor van de war poet Edward Thomas (1878-1917), een zwerver die het wandelboek zo ongeveer uitvond. Macfarlanes pelgrimages voeren de lezer van de heuvels van Zuid-Engeland naar de Schotse Hebriden, de Spaanse hoogvlakte en de berg Gongga in Zuidwest-China. De verslagen zijn verweven met beschouwingen, ontmoetingen met geestverwanten en herinneringen aan zijn grootvader, een diplomaat-avonturier die hem de liefde voor de bergen bijbracht.

De ware hoofdpersoon van het boek is het landschap. Macfarlane schildert het met overvloedige metaforen (krijt krijgt de kleur van oudemannenknieën) en intrigerende verwijzingen (rionnach maoim: in het Gaelic 'de schaduwen die op het veen worden geworpen door cumuluswolken die op een heldere, winderige dag langs de hemel trekken'). En hij maakt het landschap letterlijk tot een persoon, een handelende instantie. 'Het landschap kneedt en vormt ons (...) van moment tot moment, van gebeurtenis tot gebeurtenis.'

Macfarlane ontkomt daar ook niet aan. De schrijver van Hoogtekoorts beseft in het zicht van de 7.556 meter hoge Gongga dat hij de nederige handeling van de kora, de boeddhistische rondgang om de heilige berg, inmiddels hoger schat dan een klim naar de top. 'Toen ik jong was wilde ik naar bergtoppen en naar niet in kaart gebracht, onontdekt gebied, maar nu was ik gelukkiger als ik op het gebaande pad in het voetspoor van een ander liep.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden