Review

De opvoeders is een warm pleidooi om te schipperen in de opvoeding

Boek (non-fictie) - De opvoeders - Wat filosofie de schipperende ouder kan leren

Helemaal niet erg als ouders een beetje schipperen in de opvoeding, zeggen de filosofen Jensen en Meester. De scheutjes Plato en schepjes Rousseau leveren de sterkste stukken op in hun opvoedboek.

Opvoeders, je hebt er een paar miljard van. Zet een kind op de wereld en je wordt een ervaringsdeskundige. Voor al die mensen is het krijgen van een kind een overweldigende ervaring, die hun leven verandert. Ze krijgen er een taak bij: opvoeden. Dat valt niet altijd mee. Een kind is een mens met een eigen wil, geen kneedbare bonk klei. Moet je een kind wel willen vormen? Doe je het tekort als je dat niet doet? Wat is eigenlijk het doel van opvoeden? En wanneer doe je het goed?

De opvoeders Wat filosofie de schipperende ouder kan leren (***), non-fictie.
Stine Jensen en Frank Meester.
Hollands Diep; 248 pagina's; euro 24,99.

Infotainment

Over die vragen zijn boekenkasten vol geschreven, tv-programma's gemaakt en vele columns en blogs geschreven, door professionals en thuisploeteraars. 'Opvoeding is tot infotainment verworden', zeggen Stine Jensen en Frank Meester, respectievelijk moeder van een 7-jarige dochter en vader van twee volwassen zoons. Iedereen heeft zo zijn eigen methode, of juist geen methode. Ouders hebben niet veel aan al die adviezen; ze worden er onzeker van. Jensen en Meester beschimpen de eindeloze stoet van BN'ers die in hun columns, boeken en cabaretvoorstellingen koketteren met hun slordige of stuntelige ouderschap en hun hartverwarmende kroost.

Jensen, bekend van haar (kinder-) boeken en tv-programma's en Meester, bekend als schrijver, musicus en columnist, doen dat in hún opvoedboek, dat ze toevoegen aan de torenhoge stapel. Hun boek is gebaseerd op hun theatervoorstelling Het opvoedcircus, dat weer voortkwam uit Jensens tv-uitzending Dus ik ben... een goede opvoeder. Voorbeelden uit zowel de voorstelling als het tv-programma komen uitgebreid aan bod in dit boek. Dat is gelardeerd met lijstjes leuke films en romans over opvoeden. En uiteraard met leuke, columnachtige stukjes van beide schrijvers, over hun gestuntel in de praktijk en hun hartverwarmende kroost. Gezellig en entertainend. Zo is De opvoeders een slang die in zijn eigen staart bijt.

Schippersdilemma's

Toch voegen Jensen en Meester wel iets zinnigs toe aan de opvoedberg. Ze zijn beiden filosoof; de filosofie is hun invalshoek. Ze behandelen drie dilemma's die mensen al eeuwenlang bezighouden: moet je streng zijn of luisteren naar je kind? Streef je naar persoonlijk geluk of goed burgerschap? En: moet je genderneutraal opvoeden of opvoeden als jongetje en meisje?

Ze noemen het 'schippersdilemma's': vaak neigen we nu eens een beetje naar de ene, dan weer naar de andere kant. Streng of toegeeflijk, sober of verwennend, luisterend of gebiedend. We laten de oren hangen naar modieuze pedagogen, of klampen ons vast aan de traditie. Vaak hangen we in theorie iets aan - luister rustig naar je kind! Oordeel niet! - maar is de praktijk weerbarstig. Dus schipperen we maar wat, elke dag weer.

Foto Olivier Heiligers

Helemaal niet erg, zeggen de schrijvers. Schipperen betekent dat je ergens over nadenkt. Filosofen zijn dol op schipperen. Iets van alle kanten bekijken, het uitrekken, omdraaien en binnenste buiten keren - het is hun vak. Jensen en Meester laten enkele filosofen aan het woord over opvoeddilemma's: Plato, Aristoteles, Kant, Locke, Rousseau, De Beauvoir, Judith Butler, Cordelia Fine. Of ze bedenken welk advies een filosoof in een specifiek geval zou hebben gegeven. Bijvoorbeeld: moet ik mijn dochter dwingen huiswerk te maken als ze daar geen zin in heeft? Het antwoord bevat een scheutje Plato - ja, leren hoeft niet leuk te zijn - en een schepje Rousseau: nee, laat haar toch lekker kind zijn en spelen. Het zijn de sterkste stukken in het boek, samen met een goed hoofdstuk over de opvoeding van jongens en meisjes.

Dit boek was sterker geworden als de schrijvers het bij de schippersdilemma's en de antwoorden van filosofen hadden gelaten. Alle leukigheid eromheen leidt behoorlijk af. Het boek was dan wel behoorlijk dunner uitgevallen dan nu.

Durf te schipperen, raden deze twee filosofenopvoeders aan. Een goed, maar niet zo verrassend advies. Eigenlijk zeggen ze daarmee, net als al die andere opvoedschrijvers, -bloggers en cabaretiers: doe het zoals ik! Toch kan dit boek opvoeders helpen bij het nadenken over oeroude dilemma's in de opvoeding.

Meer over