De optocht

Een dichter beziet de mensheid en zichzelf. Pats!

'Verslag van een ooggetuige', noemt Toon Tellegen zijn bundel De optocht. Op een dag waarop de noodklok luidt, ziet een 'ik' 'het eeuwige eenrichtingsverkeer' van het menselijk bestaan in een apocalyptische, Ensor-achtige stoet aan zich voorbijtrekken. Elk gedicht begint met 'daar komt...' of 'daar komen...' En na iedereen die passeert, klinkt een meedogenloos: 'Pats!' - alsof ze als zeepbellen uit elkaar spatten of door een grote 'immanente, scholastieke' hand als insecten doodgeslagen worden.

Even lijkt het stramien van 'Daar komen... Pats!' een te ver uitgemolken procédé. Maar door Tellegens variatietechniek, zijn sluw gecomponeerde opsommingen, zijn muzikaliteit en de vele zich in het geheugen borende details, geef je je al gauw gewonnen. Ronduit geëngageerd betoont Tellegen zich in zijn beschrijving van hen 'die vreemdelingen als stofjes van zich afslaan' of de 'hoog in de hoogte' lachende Financiële Markten. De 'verslaggever' blijft steeds minder een objectieve buitenstaander.

Uiteindelijk ziet hij zichzelf meelopen in de stoet: 'die man, die nu heel dichtbij is, die gewillige, zachtzinnige, loslippige, misprijzende...' Volgt een zelfportret in achtentachtig adjectieven, onherroepelijk eindigend met Pats! Waarna enkel de 'witte duif van de onverschilligheid' overblijft. Zo'n breed opgezette schildering van onze godganse werkelijkheid en van het eigen wrakke bestaan daarin: je moet het maar durven. Tellegens poging is indrukwekkend.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden