Interview Harry Fehr

De opera Tosca is als een eigentijds psychologisch drama

Puccini’s tragische heldin gekleineerd door een Weinsteinachtige bruut. 

Tosca - Nationale Reisopera 2018. Beeld Marco Borggreve

De opera Tosca van Giacomo Puccini uit 1900 is een verhaal vol seks, actie en geweld. Het zou zo maar een tv-detective of een Hollywood-thriller kunnen zijn en dat is precies wat de Britse regisseur Harry Fehr (39) voor ogen stond. Zaterdag gaat zijn productie in première bij de Nederlandse Reisopera. De regisseur licht toe.

Tosca werd door Puccini en zijn librettist neergezet als een nogal dwaas, jaloers type – een 19de-eeuws vrouwbeeld. Hoe hebt u een moderne vrouw van haar gemaakt?

‘Allereerst heb ik het verhaal in onze tijd geplaatst, dat zie je aan de kleding en de omgeving: het speelt zich af in een politiebureau met beelden van bewakingscamera’s. In het begin zien we hoe politiechef Scarpia forensische aspecten onderzoekt, zoals restjes verf en een lunchtrommeltje. Hij geeft zijn assistent opdracht beelden van bewakingscamera’s terug te draaien. Tosca’s jaloezie is een belangrijk element in het verhaal, daar kun je niet omheen. Door die jaloezie kan Scarpia misbruik van haar maken. Maar ik laat Tosca niet zien als een representant van haar sekse, geen leeghoofd, ik geef haar een individueel karakter; misschien is haar persoonlijkheid wel gevormd door ervaringen uit haar verleden. Ik zoek het in het psychologische.’

Tosca - Nationale Reisopera 2018. Beeld Marco Borggreve

Tosca kan haar geliefde  de schilder Cavaradossi die wordt gearresteerd  vrij krijgen als ze seks heeft met de machtige politiechef Scarpia. Het is niet moeilijk een Harvey Weinstein–achtig karakter te maken van Scarpia.

‘In het huidige klimaat kan het publiek die conclusie zelf wel trekken, dat hoeven wij er niet nog eens dik bovenop te leggen. In samenspraak met de bariton Phillip Rhodes, die de rol van Scarpia vertolkt, heb ik van Scarpia een man gemaakt die zijn eigen seksualiteit onderzoekt. Scarpia houdt van gewelddadige seks en van het kleineren van vrouwen. Daarmee worstelt hij enigszins. Hij neigt naar het kwade en geeft toe aan zijn donkere kanten in plaats van ze te onderdrukken. Dat maakt hem interessant en menselijk – we hebben allemaal donkere kanten in ons.’

U gebruikt vooraf opgenomen beelden die worden geprojecteerd tijdens de voorstelling. Wat is de functie van die beelden?

‘Een van de locaties in de oorspronkelijke opera is een kerk in Rome. Cavaradossi is daar een schilderij aan het maken als de voortvluchtige, een vriend van hem, binnenkomt. We hebben opnamen gemaakt in onder meer de Bergkerk in Deventer die worden geprojecteerd in de opvoering. De koren hebben we elders opgenomen, we plakken de beelden van de kerk erachter. Gelukkig zit er flexibiliteit genoeg in de opera waardoor we het beeld, de handeling op het toneel en de muziek goed kunnen synchroniseren.’

In Puccini’s versie stort Tosca zich in wanhoop van de Engelenburcht in Rome – misschien wel de beroemdste zelfmoord uit de operageschiedenis. Hoe springt iemand naar de dood in een politiebureau met bewakeningscamera’s?

‘Ze springt, laat dat voorop staan. Het zou onnodig pervers zijn haar een mes of een pistool te laten gebruiken. We hebben er iets op gevonden. Wat dat is, verklap ik niet. Ze springt ook niet uit wanhoop. Ze pleegt zelfmoord als een soort vrijheidsdaad. Ook in die zin is deze Tosca modern.’

Legendarische namen

De hoofdrol in Tosca, een van de meest dramatische in de operaliteratuur, is de afgelopen eeuw vertolkt door een stoet legendarische namen, onder wie Maria Callas, Renata Tebaldi, Birgit Nilsson, Leontyne Price, Montserat Cabbalé, Régine Crespin, Kiri te Kanawa en de Nederlandse Gré Brouwenstijn. Bij de Nederlandse Reisopera wordt Tosca vertolkt door de Noorse sopraan Kari Postma.

Nederlandse Reisopera: Tosca. Première 13/10 in Enschede, tournee t/m 13/11.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden