Tv-recensie Haroon Ali

De onverwachte keuze voor John van den Heuvel in Zomergasten pakt verrassend goed uit

Ieder jaar wordt de hype rondom Zomergasten weer flink aangewakkerd. Begin juli werd er dagelijks een nieuwe gast bekendgemaakt, wat braaf werd overgenomen door alle media. Het interviewprogramma van de VPRO wordt voor de derde keer gepresenteerd door Janine Abbring, maar de eerste gast is een verrassende keuze: misdaadverslaggever John van den Heuvel. ‘Zomergasten wordt gezien als een elitair programma’, zei hij zelf. ‘En elitair is nu niet het eerste woord dat in me opkomt als ik aan mezelf denk.’

Van den Heuvel zei vooraf dat Abbring alles mag vragen. ‘Maar ik weet niet of ik overal antwoord op kan geven’, omdat hij vanuit veiligheidsoverwegingen bepaalde details voor zich moet houden. ‘Persoonlijke vragen zal ik niet uit de weg gaan. Als je aan zo’n programma deelneemt, ga je je toch meer blootgeven dan tijdens een kort interview bij Pauw.’ Die verwachting moet wel worden waargemaakt, want het is voor veel kijkers een uitdaging om het drie uur durende programma af te kijken, zonder te zappen.

De meest actuele aanleiding voor het gesprek is de jacht op Ridouan T., de meest gezochte crimineel van Nederland. Van den Heuvel schreef vorige week in De Telegraaf dat hij waarschijnlijk in Dubai zit ondergedoken. Ook zijn bedreigingen van T. waarschijnlijk de reden dat Van den Heuvel al anderhalf jaar lang zwaar wordt beveiligd, op hetzelfde niveau als Geert Wilders en de koninklijke familie. ‘Zodra ik een stap buiten de deur zet, zijn er beveiligers om me heen’, zei Van den Heuvel vorig jaar nog in een interview met deze krant. ‘Niks is meer privé, al mijn afspraken moet ik een week van tevoren doorgeven.’

Zondagavond opende Zomergasten ook met deze zware last. ‘Er is voldoende beveiliging aanwezig’, vertelt Van den Heuvel tegen Abbring. Het is een raar idee dat ze verdekt staan opgesteld in de enorme studio, terwijl de gast en presentator zijn omringd door een plas water. Van den Heuvel zegt dat hij ‘altijd aan’ staat, alert op mensen die hem kunnen volgen. ‘Dan ben je na anderhalf jaar toch kapot?’, vraagt Abbring, met een verbaasde, bijna bezorgde toon die haar zo’n prettige interviewer maakt. ‘Je krijgt er wel een kort lontje van en ziet bijna geen horizon meer’, antwoordt Van den Heuvel. ‘Ik heb de journalistiek gekozen voor de vrijheid, niet om 24 uur per dag in de gaten te worden gehouden.’

Ondertussen was #Zomergasten trending topic op Twitter. Een kijker vroeg zich af of Van den Heuvel ook was gevraagd voor Zomergasten als hij zonder beveiliging zijn werk kon doen? Misschien niet, maar deze zet pakt verrassend goed uit. Van den Heuvel toont spannende fragmenten die direct aan zijn werk zijn te verbinden. Vermakelijk zijn de interviews met misdadigers uit de jaren tachtig, van jonge Hells Angels tot Stanley Hillis en Willem Holleeder. Die grote kapsels, zonnebrillen en snorren hebben iets lachwekkends, alsof je naar Van Kooten en de Bie zit te kijken. Tegelijkertijd stralen de mannen wel een dreiging uit, zegt Van den Heuvel erbij. Dit zijn geen boefjes, maar boeven.

Dankzij die fragmenten kan Van den Heuvel makkelijk leeglopen over zijn ervaringen met topcriminelen, maar doet dat met meer bescheidenheid dan zijn RTL Boulevard-collega Peter R. de Vries. Hij neemt geen onnodige risico’s, maar handelt vanuit het journalistieke principe van hoor en wederhoor, dus ook moordenaars moet je de kans geven om hun kant van het verhaal te vertellen. Toen crimineel John Mieremet een paar dagen na zijn interview met Van den Heuvel werd geliquideerd, besloot de verslaggever iets te zeggen op de begrafenis. Van den Heuvel was hem dat voor zijn gevoel toch verschuldigd, hoe dubbel dat ook was.

Na bijna dertig jaar als misdaadverslaggever heeft Van den Heuvel een enorme hoeveelheid kennis van de Nederlandse onderwereld en brengt hij moeiteloos verschillende criminelen en bendes met elkaar in verband. Abbring kan alle dossiers met moeite bijbenen. Soms kan ze er alleen een luchtige opmerking aan toevoegen, bijvoorbeeld als Van den Heuvel vertelt dat hij als jonge agent meedeed aan een inval bij een kraakpand in Amsterdam. ‘Maar je had voor het eerst een stokkie vast, voor het echie?’ Bij die verhalen uit een jongensboek hoeft de presentatrice ook niet veel in te grijpen, want Van den Heuvel vertelt ze smakelijk.

Het wordt meer een twistgesprek als hij een fragment laat zien uit Spoorloos, een bruggetje naar zijn eigen jeugd. Van den Heuvel ontdekte op zijn vijftiende dat zijn vader niet zijn biologische vader is. Zijn Marokkaanse vader verliet zijn moeder tijdens de zwangerschap, maar Van den Heuvel wil niet naar hem op zoek. Dan wordt Abbring ineens fel en vraagt waarom hij wel wederhoor vraagt aan criminelen, maar hier in dit geval niet het naadje van de kous wil weten. ‘Ik heb die behoefte niet, ook uit loyaliteit naar mijn stiefvader, die altijd heel lief voor me was.’ Maar vrijdag zei hij nog in NRC dat hij ‘de helft van zijn ziel’ mist, dat zijn toch grote woorden? ‘Waar ben je bang voor?’, vraagt Abbring. Daar komt uiteindelijk niet echt een duidelijk antwoord op. ‘Straks heb je een halfbroer die T. heet’, grapt ze nog.

Er zijn wel een paar kwetsbare momenten. Abbring vraagt of Van den Heuvel wel eens over zijn moeder droomt, die vrij jong overleed. ‘Ja, eerst schrok ik bang wakker. Maar daarna was ik blij dat ik haar weer even kon zien.’ Ook dwingt Abbring hem te reflecteren op het feit dat hij nooit alleen is, altijd omringd door beveiligers. Van den Heuvel geeft dan toe dat hij soms wel neerslachtig is. ‘Je gaat je een terminale patiënt voelen, omdat mensen al bijna afscheid van je nemen.’ Hij worstelt met deze vragen, waar tijd en ruimte voor is in een lang interview als Zomergasten, versus zijn korte gesprekjes aan de desk bij RTL Boulevard.

Hoewel Van den Heuvel in zijn andere tv-optredens vaak wat stoïcijns overkomt, leren we hem nu kennen als een sympathieke, gelovige man met een groot rechtvaardigheidsgevoel. Hij benadrukt dat we de georganiseerde misdaad niet moeten romantiseren. ‘Het is geen glitter en glamour, het loopt nooit goed af.’ En juist door zijn ervaring met drugshandel is Van den Heuvel nu fel tegen drugsgebruik. ‘Ik vind het onvoorstelbaar dat ze het willen legaliseren. Daarmee vergroot je het aanbod en werp je geen drempel meer op. Je geeft een nieuwe generatie mee dat drugsgebruik heel normaal is. Dat gaat me te ver.’

Voor Abbring en Van den Heuvel vlogen de drie uur voorbij – en voor de kijker ook. Abbring zegt dat ze nog zoveel had willen vragen. Saillante afsluiter is dat Van den Heuvel tijdens de fragmenten elf keer op zijn mobieltje keek, Abbring heeft het geturfd. Daar zit vast nog meer achter dan alleen een nieuwsbehoefte. Ook smaakte de clip van Barry White naar meer. Welke andere eigenzinnige interesses heeft Van den Heuvel, naast discomuziek?

John van den Heuvel was een onverwachte keuze voor een ‘elitair programma’ als Zomergasten. In plaats van obscure fragmenten toonde hij ons het ware, kwade gezicht van de Nederlandse maffia. Hoewel ik hoge verwachtingen heb van de volgende zomergasten, zou deze dark horse zomaar eens de interessantste gast van dit seizoen kunnen zijn. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden