Analyse

De ondergang van BlackBerry

Ooit was BlackBerry 's werelds grootste producent van smartphones. Tegenslagen en technische mislukkingen braken de Canadezen op.

Beeld anp

Het was een klein bericht dat vorige week grote rimpelingen veroorzaakte. BlackBerry liet weten de productie te staken van zijn Classic-toestel, de laatste versie van de telefoon die het Canadese bedrijf ooit tot de grootste mobieltjesmaker ter wereld liet uitgroeien. Het klonk zo'n beetje alsof Volkswagen had besloten om geen Golf meer te bouwen. Of Unilever z'n Zeeuws Meisje met pensioen stuurde.

De Classic is een smartphone die zich onderscheidt door een toetsenbord met een dertigtal fysieke knoppen in plaats van een touch screen. Onoplettende bloggers schreven dat de Canadezen de telefoons met fysiek klavier helemaal zouden afzweren, maar dat is niet het geval. Volgens analisten is de vraag meer of het bedrijf na dit jaar überhaupt nog mobieltjes produceert.

Wie die mogelijkheid in 2009 had geopperd zou in een dwangbuis naar het gesticht zijn afgevoerd. BlackBerry, opgericht in 1984, stond op het toppunt van zijn roem. Het bedrijf uit Waterloo (Ontario) verkocht toen elk kwartaal voor bijna 4 miljard dollar (3,6 miljard euro) aan telefoons en diensten en had een marktaandeel van 55 procent.

BlackBerry had ook nog eens het best denkbare boegbeeld voor zijn smartphones: een net aangetreden Amerikaanse president. Zo vergroeid was Barack Obama met zijn BlackBerry dat hij als staatshoofd zijn geheime dienst trotseerde en afdwong dat hij het toestel mocht blijven gebruiken. Hadden de Canadezen een beroemdheid van hetzelfde kaliber moeten inhuren om reclame te maken voor de BlackBerry dan had ze dat 25 tot 50 miljoen dollar gekost.

Beeld anp

'Die lui zijn écht goed'

In dat jubeljaar pakten zich al wel donkere wolken samen boven wat toen nog Research In Motion (RIM) heette. Google had zich aan het smartphonefront gemeld met Android, een besturingssysteem dat iedere fabrikant gratis kon installeren. Android was een reactie op de iPhone die Apple een jaar eerder had geïntroduceerd. RIM-oprichter Mike Lazaridis zag op 9 januari 2007 de aankondiging van topman Steve Jobs op de televisie en verzuchtte: 'Die lui zijn echt, écht goed.' Waarop zijn zakelijke kompaan Jim Balsillie sussend sprak: 'Het is oké, we redden ons wel.'

RIM redde het wel, tot ergens in de loop van 2011. Toen leek het of het bedrijf door de zeven plagen van Egypte werd bezocht. Steeds meer grote ondernemingen stapten over op de iPhone, die na de eerste paar jaar kwakkelen eindelijk zijn belofte begon in te lossen. Allerlei regeringen, zoals die van Saoedi-Arabië, de Verenigde Emiraten, Libanon en India, eisten toegang tot de versleutelde berichten die BlackBerry-gebruikers elkaar stuurden. In Londen bleken relschoppers de BlackBerry te gebruiken om gewelddadige acties te coördineren zonder dat de politie kon meeluisteren. De e-mail- en sms-dienst van BlackBerry beleefde zijn grootste storing en was dagenlang uit de lucht. Als zakenmensen nog een reden zochten om over te stappen op iPhone of Android, hadden de Canadezen hun die nu zeker gegeven.

Kreupele software en bizarre bediening

Tot overmaat van ramp bleek het antwoord van de Canadezen op Apple's iPad een krakkemikkige tabletcomputer zonder een app voor e-mail, een agenda of adresboek. 'Je leest het goed', sneerde techspecialist David Pogue in The New York Times: 'RIM heeft een BlackBerry uitgebracht zonder e-mail. In de hel moet het schaatsseizoen zijn aangebroken.'

In 2010 had RIM al de plank misgeslagen met de Storm, de smartphone die iPhone en Android-toestellen moest wegvagen. De software van de Storm bleek kreupel en de bediening bizar. Net als op de iPhone konden gebruikers letters en cijfers op een virtueel toetsenbord met hun vingers aantikken. Maar op de Storm moesten ze het hele scherm als een soort reuzentoets indrukken om die tekens in een e-mail of sms daadwerkelijk te selecteren. Wat een iPhone-killer had moeten worden, draaide het merk BlackBerry de nek om.

Zijn annus horribilis is RIM nooit meer te boven gekomen. In 2011 verkocht het bedrijf nog ruim 52 miljoen toestellen. Het mag zijn handjes dichtknijpen als het er eind dit jaar 3,2 miljoen zijn; het moeten er 5 miljoen wezen om nog mee te kunnen in termen van marktaandeel. Een overstap naar Android-toestellen leverde vorig jaar de Priv op, een smartphone die door recensenten unaniem is neergesabeld.

Er zitten nog twee Android-toestellen in de pijplijn. Maar komen ze er ooit? Volgens bestuursvoorzitter John Chen moeten de verkopen van toestellen in september zijn aangetrokken. Anders trekt hij de stekker uit de mobieltjesproductie. Nu Chen de Classic al heeft afgevoerd lijkt de kans op een wederopstanding kleiner dan ooit.


Een lange stoet van verdwenen merken

Als zijn toestellen misschien al over twee maanden van de schappen verdwijnen, is BlackBerry het zoveelste grote mobieltjesmerk dat in de smartphonerevolutie sneuvelt. De grootste verliezer is nog altijd Nokia, dat circa tien jaar geleden zo'n economische macht wacht was dat er stemmen gingen om het moederland om te dopen tot 'Nokialand'. Net als BlackBerry onderschatten de Finnen de opkomst van de smartphone met aanraakscherm, in 2007 met de iPhone en een jaar later met Google's Android. Nokia verkocht zijn mobieltjestak in 2013 aan Microsoft. Het Amerikaanse softwarebedrijf heeft de divisie inmiddels bijna volledig ontmanteld. Ook Motorola leek in 2007 onverwoestbaar. De Amerikaanse fabrikant was in 1983 de eerste met een draagbare telefoon, de DynaTAC. Motorola werd in 2012 gekocht door Google en 617 dagen later door het internetbedrijf weer verpatst aan de Chinese computerbouwer Lenovo. Andere grote verdwenen merken zijn Siemens (Duitsland), Alcatel (Frankrijk) en Ericsson (Zweden). Het Amerikaanse Palm Inc. bracht in 2003 al een van de eerste smartphones op de markt, de Treo 600. In 2010 werd het bedrijf gekocht door HP, dat het merk in 2014 verkocht aan het Chinese TCL.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden