De oma van de bruid sterft op het toilet

Voorstudies, probeersels van vroeger, of een onvoltooid of ongepubliceerd manuscript waaruit de schrijver nadien is blijven putten – dat alles kan in aanmerking komen voor de kwalificatie ‘oerboek’....

Met gevoelens van ergernis over de nog onvolgroeide stijl heeft nu ook Mensje van Keulen drie verhaaltjes afgestaan die ze in 1968 in drie schriftjes noteerde, en waarvan er een in 1969 in Hollands Maandblad werd gepubliceerd.

De vroege verhalen, die samen vijfentwintig pagina’s tellen, zijn te beschouwen als vingeroefeningen van een 22-jarige, die enkele jaren later naam zou maken met de korte roman Bleekers zomer (hierbij herdrukt) en de verhalenbundel Allemaal tranen. In korte dialogen schetst Van Keulen vaardig enkele representanten van het zogeheten burgerdom. Hendrik (40) verlaat zijn gezin en slaat de vrouw van zijn vriend dood, zoon Pieter verwenst het zeurwijf dat zijn moeder is en zint op haar dood, en een volkse bruiloft mondt uit in een domper als de oma van bruid Jopie op de wc het loodje legt.

Burgerdom en bloed, met die combinatie zou Mensje van Keulen een paar jaar voort kunnen, zoals de literatuurwetenschapper Sander Bax aantoont. De wetenschapper bezigt het lamme jargon dat de altijd glasheldere schrijfster terecht verafschuwt. Over Hendrik: ‘We merken al snel dat hij nogal ontevreden is over zijn thuissituatie.’ En over het tweede verhaal: ‘We worden hier geconfronteerd met een freudiaans thema.’

Dan is de wrange blijdschap van Van Keulens teksten zelf eens zo verheugend. Over Hendrik: ‘Vandaag zou ie ’n hoer pakken.’ Over de bruiloft: ‘Kijk Bettie met Piet dansen. Het is toch wel een viezerd.’ Oom Henk heeft een mop, en dan moeten de conference en de meezingers nog komen. Om Mensjes bruiloft kunnen we ook veertig jaar later nog lachen.Arjan Peters

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden