film interview christian lo

De Noorse regisseur Christian Lo maakt uitsluitend jeugdfilms. Iets anders wil hij ook niet

Ja, andere mensen vinden jeugdfilms misschien minder belangrijk dan films  voor volwassenen. Maar welke doelgroep is nou belangrijker dan de volgende generatie? 

Film Still Los Bando

Ja, hij speelde zelf vroeger ook in een bandje, zegt Christian Lo (41). ‘Ik droomde ervan een rockheld te worden.’ Zoals dat vaak gaat met jeugddromen, pakte het anders uit: Lo werd nooit beroemd met zijn band. In plaats daarvan verwerkte hij zijn ervaringen in Los Bando, een vrolijke Noorse roadmovie voor kinderen. Jeugdfilmregisseur is hij geworden, tot zijn volle tevredenheid. Het is, vindt hij, misschien wel het mooiste beroep ter wereld.

Los Bando, over twee vrienden die willen meedoen aan een belangrijke popwedstrijd, is geselecteerd voor de Beste Kinderfilm Competitie van Cinekid, het mediafestival voor de jeugd dat zaterdag begint in Amsterdam. Het is een van de opgewektste films uit het programma. De vrienden Axel en Grim blijven geloven dat hun band een prijs gaat winnen, al zingt Axel verschrikkelijk vals, hebben ze nog geen bassist en ook geen vervoer. Met versterking van een 9-jarige celliste en een 17-jarige chauffeur zonder rijbewijs vertrekken ze richting Tromsø, in het hoge noorden van Noorwegen.

‘Vriendschap, muziek en dromen, daar gaat het over’, zegt de bedachtzaam formulerende Lo, aan de telefoon vanuit zijn woonplaats Lillehammer. Daar is ook zijn productiebedrijf Filmbin gevestigd, dat hij oprichtte met zijn vrouw. Het is het enige Noorse productiehuis dat zich volledig richt op jeugdfilms. Los Bando is Lo’s derde; hiervoor regisseerde hij Rafiki (2009) en The Tough Guys (in Nederland uitgebracht als De superheld, 2013), beide succesvol en goed voor de nodige filmprijzen.

Als iemand kan vertellen wat filmmaken voor kinderen zo leuk maakt, is het Lo wel. Aan de vooravond van Cinekid (waar hij niet alleen Los Bando zal presenteren, maar ook aan een nieuw scenario gaat werken in het Cinekid Script Lab) legt hij uit dat hij nooit films heeft willen maken voor volwassenen. ‘Dat kan nog komen, hoor. Ik wil het niet helemaal uitsluiten, maar ik heb geen plannen in die richting. Mijn hart ligt echt bij films voor jonge mensen. Daar valt voor mij het meeste uit te halen.’

Het begon min of meer toevallig. Lo studeerde film in Zuid-Engeland en schreef een scenario dat hij baseerde op een jeugdherinnering. De korte film, over een 11-jarige jongen die wordt gepest, was niet specifiek gericht op een jong publiek, maar werd geselecteerd voor jeugdfilmfestivals. ‘Op dat moment begon ik me te realiseren hoe belangrijk films voor mij waren geweest als kind’, zegt Lo. ‘Mijn indrukwekkendste filmervaringen, waarbij er echt nieuwe werelden voor me opengingen, had ik toen ik jong was. Precies daarom zijn kinderen het dankbaarste publiek dat je kunt bedenken – je kunt ze raken en nieuwe inzichten meegeven.’

Lo ontdekte daarnaast dat er veel behoefte was aan goede jeugdfilms. ‘Ik wil verhalen vertellen die onderhoudend zijn, maar ze moeten wel ergens over gaan. Er wordt al genoeg achtbaan- en suikerspinvermaak gemaakt voor kinderen; ze verdienen ook verhalen die betekenis hebben.’ Belerend of zwaar op de hand zijn Lo's films zeker niet, maar er komen serieuze zaken aan bod. In Rafiki dreigt een 9-jarig meisje Noorwegen uitgezet te worden omdat ze geen verblijfsvergunning heeft. De superheld gaat over pesten en ook in Los Bando hebben de vier hoofdpersonen zo hun problemen. 

Je ziet niet zo vaak dat een jeugdfilm een oorspronkelijk scenario heeft, zegt Lo, die trots is op het feit dat dat bij Los Bando wél het geval is. Het script werd geschreven door Arild Tryggestad, met wie Lo nauw samenwerkte en aan wie hij de verhalen van zijn tijd als would-be rockster vertelde. ‘Bijna alle jeugdfilms zijn gebaseerd op een bestaand verhaal, zoals uit een kinderboek of strip. Daar is natuurlijk niets op tegen, maar er moeten ook originele filmverhalen zijn, speciaal geschreven voor het medium. Afwisseling is belangrijk.

Jongeren moet je als publiek net zo serieus nemen als volwassenen, daar komt het volgens Lo op neer. ‘Kinderen hebben films nodig die spannend, griezelig, eng, romantisch, grappig of verdrietig zijn’, zegt hij. ‘Precies dezelfde dingen die een film voor volwassenen tot een goede film maken, maken een film voor kinderen goed. Er moet gevoel in zitten. Er is niet veel verschil, ook niet in het maakproces, behalve dat je verhalen voor kinderen vanuit hun perspectief probeert te vertellen. En je kunt bij jeugdfilms wat speelser te werk gaan, in artistiek opzicht. De filmtaal mag een beetje opgerekt worden; de regels liggen minder vast, bijvoorbeeld in hoe je een verhaal opbouwt. Dat vind ik er ook leuk aan.’

‘Natuurlijk is werken met jonge acteurs ook iets anders dan met volwassenen’, zegt Lo. ‘Kinderen zijn nu eenmaal geen professionele acteurs. Maar ook dat is maar een klein verschil. Er zitten briljante acteurs tussen – je moet ze alleen even zoeken. Het begint met een goede casting, en het is belangrijk dat iedereen zich op de set op zijn gemak voelt en met elkaar vertrouwd is. Maar dat geldt voor alle leeftijden, eigenlijk.’

Of hij niet het gevoel heeft dat hij iets mist, als maker van jeugdfilms? Status misschien, of respect van de rest van de filmwereld? Jeugdfilms mogen dan steeds serieuzer worden genomen, grote bekendheid verkrijg je er niet mee, en bij toonaangevende prijsuitreikingen worden ze nog altijd over het hoofd gezien. Dat geldt zelfs voor landen die bekendstaan om hun sterke jeugdfilmproductie, zoals Nederland en Noorwegen. Frustrerend, zou je denken, voor de makers.

‘Misschien is dat zo’, zegt Lo na een denkpauze. ‘Misschien dat anderen er zo tegenaan kijken. Zelf zit ik daar niet mee. Ja, ik geloof wel dat veel mensen films voor volwassenen belangrijker vinden, maar persoonlijk vind ik dat niet. Goede kunst maken voor kinderen, goede verhalen vertellen voor de volgende generaties, is volgens mij het belangrijkste wat er is. Ik zou niet weten wat je als kunstenaar zou kunnen doen dat meer relevant of lonend is.’

Cinekid Festival Amsterdam: 20 – 26 oktober 2018

Cinekid on Tour (ruim 35 filmtheaters in Nederland): 13 – 28 oktober 2018

Los Bando is te zien op Cinekid en in diverse bioscopen in Nederland. De Volskrant schreef een recensie.

Cinekid 2018: vrolijk en divers

Superhelden, elfjes en astronauten, maar ook chagrijnige tienerzussen, ruziënde ouders en pestende klasgenoten: de films op Cinekid 2018 bieden een mooie mix van alledaagse problemen en bijzondere oplossingen.

Hoeveel korte films, televisieseries en games er ook aan bod komen op Cinekid, het hart van het Amsterdamse mediafestival voor de jeugd blijft toch de Beste Kinderfilm Competitie. Vijftien nieuwe jeugdfilms dingen mee naar de hoofdprijs, geselecteerd uit honderden inzendingen van over de hele wereld. Ook onder de nieuwe directeur Floor van Spaendonck, die Sannette Naeyé opvolgde, let Cinekid daarbij meer op kwaliteit dan op commerciële vooruitzichten.

Vroeger had die selectie nog wel eens iets eenvormigs, met een overdaad aan sociaal-realistisch jeugddrama, vaak afkomstig uit Scandinavië. Dat is allang niet meer zo. Zeker de laatste jaren neemt de diversiteit toe. Vergelijk de Chinese film Wangdraks regenlaarzen (Wangdrak’s Rain Boots) maar eens met de Japanse animatie Mirai: ze gaan allebei over een jongetje dat moet leren omgaan met teleurstellingen en zijn geschikt voor kinderen vanaf ongeveer acht jaar, maar de een is een eenvoudig verteld plattelandsdrama, terwijl in de ander tijdreizen en magie doodnormaal zijn.

Die afwisseling is een goede zaak. Kinderen willen heus niet allemaal hetzelfde, laat de Cinekid-selectie zien. Leeftijd maakt ook nogal wat uit. Waar de jongsten naar een lieve film als Gordon & Paddy en de zaak van de gestolen nootjes kunnen, is er voor tieners een sterk aanbod uit Oost-Europa. Zowel de ontroerende Tsjechische film Short Cut als het indrukwekkende drama Wintervliegen (Winter Flies) is geen lichte kost en ook niet specifiek voor kinderen gemaakt. Ze gaan over armoede en eenzaamheid, maar bieden ook het nodige avontuur.

Opbeurende verhalen zijn dit jaar vooral afkomstig uit Scandinavië. In komische films als Los Bando en Ik ben William (I Am William) hebben de hoofdpersonen geen gebrek aan problemen, maar met wat inventiviteit lossen ze hun zaakjes snel en handig op.

Wat opvalt, is de volwassen toon in veel van de films. Niet alles hoeft lollig of begrijpelijk te zijn. Kinderen weten wel hoe complex de wereld is – ze zien het elke dag op hun telefoon. Dat inzicht levert interessante, gewaagde films op, zoals het tamelijk cynische Deense drama Het oorlogsspel (The War Game) van Goran Kapetanovic, waarin een slimme jongen met een fascinatie voor oorlogsstrategieën de rivaliserende buurtkinderen steeds verder tegen elkaar opzet. Fraai is ook de Duits-Keniaanse productie Supa Modo, over een doodziek meisje dat ervan droomt een superheld te zijn. De werkelijkheid wordt niet verhuld in deze fantasievolle mix van actiespektakel en melodrama – het zijn juist de volwassenen die haar niet onder ogen willen zien.

Op Cinekid, ’s werelds grootste mediafestival voor de jeugd tussen 3 en 14 jaar, zijn behalve nieuwe speelfilms ook televisieseries en documentaires te zien. Het Medialab in Amsterdam biedt interactieve kunstinstallaties, games en workshops. Het festival wordt dit jaar geopend met de feestelijke vertoning van Gips, naar het gelijknamige boek van Anna Woltz. Gips is een televisieserie die vanaf 6 december wordt uitgezonden op NPO Zapp. Speciaal voor de openingsavond van Cinekid werd uit de serie een op zichzelf staande speelfilm van 80 minuten gemonteerd – een bijzondere kruising tussen film en tv dus, passend bij het nieuwe medialandschap. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden