nieuws

De nominaties voor Beste Gebouw van 2022 tonen: de woningnood lenigen is de belangrijkste bouwopgave

Opvallend: vier genomineerde projecten hebben een massief houten draagconstructie.

Kirsten Hannema
Trudo Toren (Eindhoven), Stefano Boeri Architetti. Beeld Igor Vermeer
Trudo Toren (Eindhoven), Stefano Boeri Architetti.Beeld Igor Vermeer

De coronacrisis loopt op zijn eind, de woningnood, stikstofcrisis en de klimaatcrisis duren voort. Hoe kan architectuur bijdragen aan het oplossen van maatschappelijke kwesties en de verbetering van onze leefomgeving? Dat is grofweg de vraag die de Branchevereniging voor Nederlandse Architectenbureaus (BNA) zich jaarlijks stelt met de verkiezing van het Beste Gebouw van het Jaar.

Dit jaar selecteerde de vakjury onder voorzitterschap van Barbara Baarsma (hoogleraar toegepaste economie en directeur van de Rabo Carbon Bank) uit 82 inzendingen tien kanshebbers. In de categorie Identiteit en Icoonwaarde zijn dat de Rechtbank Amsterdam en het vernieuwde Museum Singer Laren. Onder de noemer Leefbaarheid en Sociale Cohesie vallen woningbouwprojecten Spaarndammerhart (Amsterdam) en Little C (Rotterdam). Stimulerende Omgevingen zijn het Floating Office (Rotterdam), het Depotgebouw van Museum Boijmans Van Beuningen (Rotterdam) en de vernieuwing van Koning Willem I College (Den Bosch). In de categorie Particuliere Woonbeleving vallen de Trudo Toren (Eindhoven), appartementengebouw Stories in (Amsterdam) en De Lage Lier (Molenhoek).

Woontoren Stories, Amsterdam. Ontwerp: Olaf Gipser Architects Beeld Max Hart Nibbrig
Woontoren Stories, Amsterdam. Ontwerp: Olaf Gipser ArchitectsBeeld Max Hart Nibbrig
Spaarndammerhart, Amsterdam. Ontwerp: Korth Tielens architecten en Marcel Lok in samenwerking met DS Landschapsarchitecten en Martijn Sandberg. Beeld Dennis De Smet
Spaarndammerhart, Amsterdam. Ontwerp: Korth Tielens architecten en Marcel Lok in samenwerking met DS Landschapsarchitecten en Martijn Sandberg.Beeld Dennis De Smet

Wat zeggen de genomineerde projecten over de staat van de architectuur? Allereerst dat de grote bouwopgave ligt in het lenigen van de woningnood in de steden. De helft van de genomineerden betreft woningbouw, slechts één project ligt niet in de stad: het nieuwe Landgoed Lage Lier. Dit project, gerealiseerd in opdracht van een groep particulieren, kon tot stand komen dankzij de zogenoemde ‘rood voor groen’ regeling. Daarbij mag in ruil voor natuurontwikkeling (kleinschalige) bebouwing in landelijk gebied gerealiseerd worden. De nieuwe natuur wordt beheerd door de bewoners van de acht woningen, samen met de boer die verderop woont.

Depot Museum Boijmans (Rotterdam) van MVRDV. Beeld Ossip van Duivenbode
Depot Museum Boijmans (Rotterdam) van MVRDV.Beeld Ossip van Duivenbode
Little C (Rotterdam) van CULD INBO vof. Beeld Ossip van Duivenbode
Little C (Rotterdam) van CULD INBO vof.Beeld Ossip van Duivenbode

De combinatie bouwen en vergroenen zie je in meer projecten. Op het dak van het Depot is een berkenbos aangelegd, op de balkons van de Trudo Toren groeien struiken en bomen. Deze ‘bostoren’ is een kopie van de wereldberoemde wolkenkrabbers Bosco Verticale, die de Italiaanse architect Stefano Boeri in 2014 in Milaan bouwde. Die torens bevatten luxe appartementen, hier is het concept voor het eerst gerealiseerd in de sociale woningbouwsector.

Spaarndammerhart (een mix van sociale huur-, vrije huur- en koopwoningen) is ontworpen rond een groen hof en twee collectieve binnentuinen. De op de New Yorkse buurt Greenwich Village geïnspireerde blokken van Little C liggen aan een groen binnenplein en krijgen een stadspark voor de deur. Appartementengebouw Stories – net als de Lage Lier gebouwd in opdracht van een collectief van particulieren – heeft moderne witte gevels met ingebouwde bloembakken.

Opvallend is verder dat vier projecten massief houten draagconstructies hebben. Het laat zien dat houtbouw niet per se gepaard hoeft te gaan met een houten look. Dat kan projectontwikkelaars inspireren om de overstap van beton- naar houtbouw te maken en zo CO2-uitstoot te beperken.

Vernieuwing Koning Willem I College (Den Bosch) van Nieuwe Architecten bna. Beeld Stijn Poelstra
Vernieuwing Koning Willem I College (Den Bosch) van Nieuwe Architecten bna.Beeld Stijn Poelstra
Floating Office Rotterdam van Powerhouse Company. Beeld Mark Seelen
Floating Office Rotterdam van Powerhouse Company.Beeld Mark Seelen

Het Floating Office Rotterdam gaat qua duurzaamheid nog een stap verder. Het is een drijvend, energieproducerend kantoor, ontworpen als visitekaartje voor het Global Center on Adaptation, het door de VN opgerichte instituut ter bevordering van klimaatadaptief bouwen.

Terwijl het demontabele en verplaatsbare kantoor zich makkelijk laat aanpassen aan veranderende omstandigheden, schuilt de duurzaamheid van de Rechtbank Amsterdam en het vernieuwde Museum Singer Laren eerder in de tijdloze uitstraling van de architectuur. De imposante rechtbank heeft een natuurstenen interieur, de nieuwe vleugel van Singer Laren is opgetrokken uit klassieke Hollandse baksteen.

Rechtbank Amsterdam. Ontwerp: KAAN Architecten Beeld Fernando Guerra
Rechtbank Amsterdam. Ontwerp: KAAN ArchitectenBeeld Fernando Guerra
Uitbreiding van Museum Singer Laren. Ontwerp: Bedaux de Brouwer Architecten Beeld Karin Borghouts
Uitbreiding van Museum Singer Laren. Ontwerp: Bedaux de Brouwer ArchitectenBeeld Karin Borghouts

Alles overziend vallen de contrasten tussen de genomineerde gebouwen op. De spectaculaire spiegelglazen ‘pot’ bij museum Boijmans versus de subtiel ingepaste uitbreiding van Singer Laren, de monumentale marmeren rechtbank tegenover het stoere techniekgebouw van het Willem I College, en de spectaculaire bostoren in Eindhoven naast de simpele blokkendooswoningen op landgoed Lage Lier.

Kiest de jury voor het grote gebaar of een ingetogen inpassing? Vorig jaar werd – verrassend genoeg – het Van der Valkhotel Amsterdam Zuidas tot winnaar gekozen. Welk gebouw dit jaar wint, wordt bekend op 12 mei.

Landgoed De Lage Lier, Molenhoek,  Ontwerp van Architectenbureau Vincenth Schreurs. Beeld
Landgoed De Lage Lier, Molenhoek, Ontwerp van Architectenbureau Vincenth Schreurs.

Publieksprijs

Naast de prijs van de vakjury kent de BNA Beste Gebouw van het Jaar-verkiezing een publieksprijs. Vorig jaar ging deze naar Station Assen. Vanaf vandaag kan iedereen stemmen op de tien de genomineerde projecten via gebouwvanhetjaar.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden