De nieuwsfoto die de krant niet haalde

Misschien wel dé nieuwsfoto van het jaar heeft deze week de kolommen van de Volkskrant niet gehaald. De door justitie in het televisieprogramma Opsporing Verzocht openbaar gemaakte foto van Mohammed B., de vermoedelijke dader van de moord op Theo van Gogh, is door Volkskrant-hoofdredacteur Pieter Broertjes, naar mijn mening terecht,...

Thom Meens

De hoofdredacteur volgt daarmee de lijn van de krant die al sinds jaar en dag in geschreven en ongeschreven regels vastligt. Foto's van verdachten worden niet geplaatst en dus zeker niet herkenbaar. En mensen zijn verdachten totdat de rechter het eventuele schuldig heeft uitgesproken, dan zijn ze dader. Begrippen als 'verkrachter', 'moordenaar' en dergelijke horen niet in de krant als het gaat om verdachten.

In de krant is daarmee de afgelopen maand behoorlijk de hand gelicht: Mohammed B. zou volgens de eigen regels M.B. genoemd moeten worden. De mogelijk Marokkaanse afkomst van de verdachte mag weer wel worden genoemd, omdat die wellicht een rol heeft gespeeld bij zijn daad. Maar Mohammed B. 'moordenaar' noemen, zoals deze week gebeurde, is over de grens van de eigen regels en wat betreft de bescherming van de rechten van de verdachte. Hoe zeker de zaak tegen B. ook oogt, hij blijft verdachte totdat de rechter daar anders over oordeelt. Dan pas kunnen alle omstandigheden worden gewogen, dan pas weten ook de journalisten die B. nu veroordelen of de man kan worden aangerekend wat hij (mogelijk) heeft gedaan.

Tot zover de klare leer. De praktijk van alledag is weerbarstiger. Iedereen wéét dat B. degene is die Theo van Gogh het leven benam. Het gebeurde op klaarlichte dag ten overstaan van getuigen. Bovendien liet hij een brief na die aan duidelijkheid niets te wensen overliet. Maar maakt dat B. anders dan de man die zijn vrouw vermoordt? Heeft hij om die reden minder recht op bescherming van de persoonlijke levenssfeer? Ik denk het niet. B. is in de publieke opinie al veroordeeld voor de rechter zich over zijn zaak kan buigen en zijn persoonlijkheid kan beoordelen. Publicatie van de foto had het vonnis compleet gemaakt.

Toch waren er ook op de redactie van de Volkskrant genoeg mensen die vonden dat de foto wel geplaatst had moeten worden. Dat Justitie een foto van een verdachte die al vast zit in de openbaarheid brengt is immers vrij uniek en dus nieuws. Dat hoort in de kolommen. Die foto mag je de lezer niet onthouden. Anderen voegden daaraan toe dat er ook een opsporingsbelang zit aan openbaarmaking. Justitie wil weten of B. hulp heeft gehad van anderen en of hij Van Gogh misschien weken heeft gevolgd vóór zijn daad. Om getuigen te vinden is het dan wel nodig dat de mensen weten hoe B. er uit zag. Dus moet de foto worden getoond.

Ik ben het met die redenering niet eens. De krant is geen verlengstuk van Justitie en speelt ook geen rol bij de opsporing van mogelijke helpers van B. Daarbij komt dat het niet de krant is die besluit de foto in de openbaarheid te brengen, maar Justitie. Daar wordt de afweging gemaakt dat publicatie zinvol is, niet omdat het een journalistiek belang dient, maar omdat de opsporing van anderen dan B. erbij gebaat zou kunnen zijn. Ik vind dat onafhankelijke media niet door Justitie moeten laten bepalen of een foto nieuws is of niet.

Dat de krant wél meldt dat Justitie een foto in de openbaarheid brengt, is terecht. Dát is nieuws, juist omdat het uniek is om een beeld van een vastzittende verdachte naar buiten te brengen. Het beeld zelf tonen is daarvoor niet nodig.

Met publicatie van de foto zou de redactie mijns inziens een gevaarlijke grens zijn overgestoken. Bescherming van de privacy van verdachten wordt dan ondergeschikt gemaakt aan een door de krant niet te wegen opsporingsbelang. Wie die grens passeert, is zijn journalistieke onafhankelijkheid kwijt. Daarna is het nog maar een kleine stap naar openbaarmaken van de volledige naam, woonplaats en doopceel van verdachten, het schandblok van de 21ste eeuw.

Het siert de hoofdredacteur van de Volkskrant dat hij die stap niet heeft willen zetten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden