De nieuwe Zuster Klivia

Annick Boer (38) speelt Zuster Klivia in Ja Zuster, Nee Zuster. Portret van een comédienne aan de vooravond van haar doorbraak....

Annick Boer (38) merkt dat er iets veranderd is als ze na afloop van de voorstelling met collega’s de foyer inkomt. Waar de mensen haar vroeger pas laat opmerkten met een ‘o ja, jij deed ook mee’, komt het publiek nu op haar af: ‘Wat leuk, u bent Zuster Klivia’.

Voor Boer is het een belangrijke stap in haar carrière: Klivia is een opvallende hoofdrol. Ze speelde al in bijzondere voorstellingen en haar naam zoemt al een tijdje in theaterkringen rond, maar de doorbraak voor het grote publiek bleef tot nu toe uit. Nu leert Nederland haar kennen als Klivia.

Iedereen kent Klivia uit Ja Zuster, Nee Zuster van Annie M.G. Schmidt en Harry Bannink. ‘Op deze rol ligt natuurlijk veel druk, alleen al omdat het nationaal erfgoed is’, zegt producent Albert Verlinde. Alle ogen zijn gericht op Annick Boer. Letterlijk, omdat ze het middelpunt van de voorstelling is en de hele avond op het podium staat. Figuurlijk, omdat ze een rol vertolkt die dankzij Hetty Blok en Loes Luca in het collectief geheugen gebrand staat.

Er zijn in Nederland maar weinig actrices die voor de rol van Klivia in aanmerking komen, omdat het een musical is vanuit de kleinkunsttraditie waar het gesproken woord zo belangrijk is. De bekende musicalsterren vallen al snel af, omdat mooi zingen niet voldoende is. De rol vraagt veel van het acteervermogen en een komisch talent is onontbeerlijk. Niet gek dat de makers van de film bij de comédienne Loes Luca uitkwamen, die de rol uiteindelijk als een pastiche op Hetty Bloks Klivia speelde. Boer moet er iets nieuws mee doen.

Annick Boer (afgestudeerd aan de Kleinkunstacademie in 1994) is een comédienne van de jongere generatie, en heeft veel in zich om zichzelf in de traditie van komische dames als Conny Stuart, Jenny Arean en Loes Luca te plaatsen. Ruut Weissman, directeur van de Amsterdamse Theaterschool: ‘Ik vind haar nog het meest lijken op Adèle Bloemendaal, die ook dat volkse met het slimme combineerde. Ze kon een perfecte wulpse vrouw spelen, maar was tegelijkertijd slim en kreeg daardoor iets vileins. Annick heeft een volkse rondheid. Ze is volks in de zin van toegankelijk en vrouwelijk. Met rondheid bedoel ik haar inzicht: ze weet dondersgoed wat ze wil, er zit altijd een slim laagje onder.’

‘Een perfecte casting’, noemt Jack Spijkerman haar rol als Zuster Klivia. De presentator kent Annick Boer, omdat ze een aantal seizoenen typetjes en liedjes deed in Kopspijkers en later Koppensnellers. ‘Klivia zie ik haar onmiddellijk doen, daarin komt alles samen wat ze kan. In haar spel schuilt iets volks en gevaarlijks tegelijk, dat bij Klivia past.’

Annick Boer heeft iets wat maar weinig van haar collega’s hebben: hoe klein haar rol ook is, ze valt altijd op. Dat was al zo op de Kleinkunstacademie. Ze zat nog op school toen ze werd benaderd voor De Sunshine Boys, naast Johnny Kraaijkamp sr. Haar uitstraling was opgevallen bij het productiebureau van Joop van den Ende.

Het was maar een klein rolletje naast Kraaijkamp, maar ze zag twee seizoenen lang wat komediespelen inhoudt. Iedereen die haar kent, noemt deze eerste rol vormend voor haar leven. ‘Haar grootste leerschool’, zegt Ruut Weissman. ‘Zonder talent blijf je naast de oude Kraaij niet overeind.’

Toen Kraaijkamp sr. twee jaar geleden de Blijvend Applaus Prijs kreeg, een ereprijs voor theatervedettes, was het Annick Boer die de meeste lachers op haar hand kreeg. Kraaijkamp werd toegezongen en -gesproken door vrienden uit het vak. Tussen alle stokoude collega’s was dertiger Boer een opvallende verschijning. Ze zong ‘Delfzijl’, een vertaling van Jacques Brels ‘Vesoul’, een komisch lied over artiesten die op tournee zijn, maar nergens tijd hebben om iets te zien.

Twee dingen vielen op: haar prachtige zangstem en haar geraffineerde gevoel voor timing. Ze maakte de Ivo de Wijs-vertaling extra komisch door precies de juiste intonatie. Met haar toespraak oogstte ze veel gelach – de familie Kraaijkamp lachte het hardst. Boer heeft jarenlang een relatie gehad met Kraaijkamp junior.

‘Ze heeft een feilloos gevoel voor waar de grap zit’, bevestigt haar nicht en cabaretière Plien van Bennekom. Collega’s vertellen dat de actrice er een studie van maakt om oneliners en grappen precies op het juiste moment te plaatsen. ‘Na afloop in de bus naar huis komt ze altijd meteen met tien ideeën hoe we de lach nog beter kunnen krijgen’, vertelt Joep Onderdelinden, haar tegenspeler in Ja Zuster, Nee Zuster.

Van Kraaijkamp sr. leerde ze het geheim van komediespelen. Boer: ‘Je moet alles menen. Als je het niet meent, ga je leuk zitten doen en wordt het niet grappig. Ik moet als Klivia per ongeluk op een kat gaan zitten. Als ik bedenk dat ik dat ga doen, vindt niemand het grappig. Als ik op dat moment echt bezig ben met het dramaatje waarin ik zit en dan per ongeluk op die kat ga zitten, lachen ze zich een hoedje.’

Collega’s vertellen dat Boer soms kan doordrijven in haar zoektocht naar waar de lach zit. In vakantie gaan de scripts mee en in repetitieperiodes stort ze zich volledig op haar werk. Ze is een perfectionist en voelt een grote verantwoordelijkheid, merkte ook Albert Verlinde tijdens de repetities van Ja Zuster, Nee Zuster. ‘Als je de hele avond op het toneel staat, zoals bij Klivia, moet je ook af en toe gas terugnemen. De druk die op deze rol ligt, heeft haar even geblokkeerd, met als risico dat ze haar spelplezier zou verliezen. Gelukkig is ze er afgelopen week doorheen gebroken en zie ik nu veel plezier.’

Wat gaat ze na Klivia doen? Dat ze bijzondere rollen blijft spelen en zich meer als persoonlijkheid zal ontwikkelen, staat voor iedereen vast. Annick Boer kan uitgroeien tot een grote naam, meent Ruut Weissman. ‘Maar enkelen komen op het eerste platform te staan, denk aan een Loes Luca of Pierre Bokma. Dat ligt op termijn ook bij Annick in het verschiet.’

Ligt een carrière als soloartieste in de lijn der verwachting? Annick Boer zelf: ‘Afgelopen seizoen kwamen wij onderweg in de tourbus wel eens Alex Klaasen tegen, alleen in zijn autootje. Dat leek me zo ongezellig. Ik werk het liefst met een groep, ik hou erg van het gedonder eromheen.’

Voorlopig moet ze niet denken aan een solo. Weissman vastbesloten: ‘Over een paar jaar zou ze het zeker kunnen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden