De nieuwe organisatoren van fotografiebeurs Unseen kiezen voor compacte editie

Volgens de nieuwe eigenaren ging het evenement in 2020 failliet door te grote ambities van het vorige leiderschap.

Opbouw van fotografiebeurs Unseen in Amsterdam Beeld Pauline Niks
Opbouw van fotografiebeurs Unseen in AmsterdamBeeld Pauline Niks

Van beurs naar festival en van festival weer terug naar beurs, ziedaar de geschiedenis van Unseen in een notendop. Het jaarlijkse fotografie-evenement, sinds 2012 op het Westergasterrein in Amsterdam, opent vrijdag zijn deuren voor het publiek na een tumultueuze periode. Begin vorig jaar ging Unseen failliet, waarna een doorstart volgde. Kort daarna brak de pandemie uit en annuleerden de nieuwe eigenaren hun eerste editie.

‘We hadden die kunnen laten doorgaan’, zegt Fons Hof, die het evenement met Johan de Bruijn kocht. ‘Maar de coronabrandhaarden in het buitenland waren weer aan het oplaaien. Unseen is een internationale beurs. Om dan de eerste keer een Nederlandse versie te brengen, is strategisch niet slim.’

Hof is directeur en eigenaar van de succesvolle kunstbeurs Art Rotterdam. Samen met De Bruijn richtte hij Gallery Viewer op, een website die etaleert wat er te koop is bij galerieën en – nogal baanbrekend – tegen welke prijzen. De combinatie van Art Rotterdam en Unseen is een goede, stelt Hof. ‘De eerste wordt in februari gehouden, de tweede in september, dus dat komt mooi uit. En met Gallery Viewer hebben we een kostendekkend vehikel waarmee we alle gepresenteerde werken al vooraf online kunnen tonen.’

Unseen begon als een beurs waarop de voorhoede van de fotografie werd aangeboden tegen betaalbare prijzen. Er was wereldwijd al veel concurrentie, toch wist de nieuwe loot aan de stam te groeien. In de loop der jaren werden om de beurs heen steeds meer tentoonstellingen en andere activiteiten georganiseerd. Het festival kwam in de financiële problemen toen onder meer de BankGiro Loterij stopte met steun. De drie toenmalige eigenaren, allen partner van het creatieve bureau Vandejong in Amsterdam, investeerden daarop in een nieuw digitaal platform. Dat kostte echter meer geld dan voorzien.

Hof heeft nooit in de boeken van zijn voorgangers kunnen kijken: hij en De Bruijn namen de failliete boedel niet over, maar kochten daaruit wat nodig was voor een doorstart van het evenement. Toch waagt hij zich aan een inschatting van wat er misging: ‘Een oeverloze ambitie en niet weten waar de rem zit.’

null Beeld Pauline Niks
Beeld Pauline Niks

Na de koop bleek dat 26 fotografen nog moesten worden betaald voor werk dat zij in opdracht van Unseen hadden gemaakt. Hun ongenoegen groeide uit tot een heuse rel op social media. ‘Al snel merkten we dat die de beurs zou gaan schaden’, zegt Hof. De nieuwe eigenaren besloten de openstaande rekeningen te voldoen, ook al kregen ze daar niets voor terug – het werk was al tentoongesteld. Blijkens een faillissementsverslag hadden zij 180 duizend euro neergeteld voor het fotofestival en daar kwam dus nog een niet bekendgemaakte som geld bij. ‘Het positieve was wel dat we ontdekten hoe internationaal Unseen leeft. Tot in Amerika werd erover geschreven.’

Het evenement was te groot geworden, was daarna de diagnose. Alle randactiviteiten hebben volgens Hof de aandacht afgeleid van waarmee het meeste geld wordt verdiend. ‘Bij een beurs werkt het zo: nadat bezoekers hebben rondgekeken en weer buiten zijn, zeggen ze vaak: laten we nog een keer gaan kijken. Maar als je helemaal aan het andere kant van het Westergasterrein bent voor iets anders, doe je dat niet meer.’ De komende editie biedt naast de beurs slechts de traditionele boekenmarkt en de tentoonstelling ‘Unbound’, waarvoor een onafhankelijke curator bij galerieën multidisciplinaire installaties heeft geselecteerd.

Kunstenaar Jan Hoek bouwt op bij de fotografiebeurs Unseen. Beeld Pauline Niks
Kunstenaar Jan Hoek bouwt op bij de fotografiebeurs Unseen.Beeld Pauline Niks

Eind vorig jaar kwam er ook een nieuwe directeur. Hof: ‘Ik merkte dat de fotografie een hele andere wereld is.’ Roderick van der Lee werkte bij Christie’s en Foam (Fotografiemuseum Amsterdam) en maakte daarna vijf jaar deel uit van de directie van Unseen, dat hij met twee andere partijen had opgericht. In 2019 werd hij directeur van Photo London, een veel duurdere beurs. ‘Toen kwam de Brexit en corona’, zegt Van der Lee. ‘Ik heb zelf gezegd: dit schiet niet op.’

De kunstwereld in Groot-Brittannië heeft volgens hem een dreun gekregen, terwijl de galerieën in Nederland best goed de coronacrisis zijn doorgekomen. Hof denkt dat bezit weer belangrijk is geworden. ‘Mensen zijn door corona minder mobiel geworden en willen dat hun vaste omgeving prettig is.’ Fotografie is qua prijsniveau lang ondergewaardeerd geweest , stelt Van der Lee. Daar komt verandering in, mede door het tentoonstellingsbeleid van gerenommeerde musea. ‘Tate Modern laat meer en meer fotografen zien.’

Corona-app en timeslot

Bezoekers van Unseen moeten bij de entree een geldige QR-code tonen in de CoronaCheck-app. ‘Dat geeft vooral de buitenlandse bezoekers een veilig gevoel’, legt directeur Roderick van der Lee uit. Vooraf moet een timeslot worden geboekt. Die gaat volgend jaar blijven, voorspelt Unseen-eigenaar Fons Hof. ‘Je voorkomt drukke pieken, de bezoekers worden gespreid. Daardoor zijn er meer gesprekken met galeriehouders, merkten we op Art Rotterdam. De kwaliteit van de beurs wordt verhoogd.’

Ze erkennen dat het moeilijker is sponsoren voor een beurs te vinden. Die tendens is volgens hen al jaren zichtbaar. Van der Lee: ‘Marketingafdelingen van bedrijven zetten meer in op digitale zichtbaarheid. Wealth managers verplaatsen ook hun budget. Ze waren veel op beurzen, maar bieden nu vooral bestaande klanten een exclusieve ervaring aan.’

Door de pandemie en het geslonken sponsorgeld is het moeilijker om een kwalitatief hoogstaande beurs neer te zetten. Maar dat schept volgens Hof kansen voor nieuwe en kleine galerieën. ‘Onze ervaring op Art Rotterdam is dat uit die hoek verrassende presentaties komen.’ Unseen trok in 2019, voor corona, zo’n 25 duizend bezoekers. Door alle beperkingen wordt verwacht dat dit nu de helft zal zijn. Hof: ‘Maar dat is wel de gemotiveerde helft.’

Unseen, 17 tot en met 19 september, Westergasterrein Amsterdam, entree 19,50 euro.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden