recensie alle tijd

De nieuwe Giphart is een smakelijke roman over vriendschap ★★★★☆

Ronald Giphart nam de tijd voor zijn nieuwe roman, en dat lees je eraan af. Zes mannen blikken terug op hun vriendschap in smakelijke anekdotes die het kroegverhaal­niveau ontstijgen.

Beeld Tzenko

Stel je dit voor: een bos, mannen met goeie, ietwat doorleefde koppen die elkaar kameraadschappelijk op de schouders slaan, een boshut binnengaan en een biertje inschenken. Een plechtig momentje voor de eerste slok, het zalige lachen als het een góéd biertje blijkt te zijn. Met het glas aan de lippen – woorden zijn overbodig – wordt er goeiig oogcontact gemaakt en je weet: deze mannen zijn échte vrienden. Bierreclame of boek van Ronald Giphart?

Alle tijd gaat over een groep van zes vrienden die samen een bierbrouwerij beginnen, van alles en nog wat meemaken en na 25 jaar nog één keer samenkomen in een boshut voordat ze hun bedrijf verkopen. In een notendop dan. Giphart (53) maakt er een vierhonderd pagina’s tellende roman van. Zijn eerste die verschijnt bij De Bezige Bij, nadat hij in 2016 na 25 jaar zijn vaste uitgeverij Podium vaarwel had gezegd. Een transfer die goed uitpakt; waar Podium zonder scrupules de erbarmelijke roman Lieve uitgaf die Giphart in één zomertje ‘ik zie wel waar het schip strandt’ schreef, heeft de schrijver nu ruim drie jaar voor zijn nieuwste genomen, en dat maakt een enorm verschil.

Beeld De Bezige Bij

Kordaat maar met schwung stelt Giphart zijn helden aan de lezer voor. Utrecht 1989 – je staat met geneeskundestudent Luciën in de snijzaal voor zijn eerste anatomiepracticum (hij valt flauw), je wordt wakker met acteur Jonas in het bed van een studente (wier naam hij is vergeten), je loopt met Mike mee naar het ‘totaalweigerspreekuur’ (hij wil niet in dienst) en je maakt ook kennis met de anderen: ruwe bolster blanke pit Berend, Cola, telg van een ondernemersfamilie en Goeroe, een filosofische barman. Aardige jongens zijn het, met de juiste dosis charismatische branie en het hart op de goede plek – met hen wil je wel door.

Giphart heeft goed begrepen dat een sterke introductie van zijn karakters niet alleen belangrijk is als fundament voor het verhaal, maar ook essentieel is voor de geloofwaardigheid van de hechte vriendschap van het clubje. Het werkt: de genegenheid tussen de jongens voelt oprecht. Effectief is ook dat het zesmanschap zelf als verteller optreedt, alsof de groep eensgestemd aan het woord is. Een nuchter en alwetend ‘wij’ dat met de wijsheid van de jaren terugblikt: ‘Het is een romantisch idee te denken dat vriendschap niet gebonden is aan leeftijd of afkomst, maar in de echte wereld zijn mensen bevriend omdat ze op elkaar lijken, ongeveer even oud zijn en bij elkaar in de buurt wonen. Wij voldeden aan deze drie voorwaarden. Met het verstrijken van de tijd zijn we steeds minder op elkaar gaan lijken.’

Groepsportret

Anekdotes vormen de hoofdmoot. Een schare aan vriendinnetjes en bijbehorende akkefietjes, de huishond die overreden wordt, eindeloze avondjes in de kroeg, een hysterisch verblijf op Key West, een brainstormsessie voor de brouwerijnaam (‘Hop Sakee’, ‘De Westelijke Beschaving’, ‘De Tiet’), een vechtpartijtje, een ontmoeting met een hert, met de zanger Nick Cave, met allerlei mensen met óók weer hun eigen anekdotes. En aan Giphart de taak om dit alles het kroegverhaalniveau te laten ontstijgen.

Dat lukt, en wel omdat Giphart juist wil laten zien dat vriendschap eigenlijk één groot kroegverhaal ís; dat het bestaat uit gedeelde overdrijvingen en verdichtingen van de dingen die vrienden samen beleven. Dat maakt dat alle losse gebeurtenissen in dit boek een verbinding aangaan en het puur anekdotische overstijgen; tezamen vormen ze het grotere verhaal van vriendschap. Zoals de wij-verteller het verwoordt: ‘In feite is onze geschiedenis niets meer dan een willekeurige optelsom van duizenden kleine en in het licht van de eeuwigheid onbeduidende gebeurtenissen en anekdotes van zes vrij normale mannen, die ieder voor zich een schakering zijn van ons groepsportret, het verhaal dat ons dertig jaar lang gevormd heeft.’

Hoewel Giphart nooit pathetisch doet over vriendschap, verliest hij zich in schaamteloze romantiek wat betreft de omlijsting van het thema. De vrienden hebben een wel heel bruisend en bohemien leventje, met hun huis als ‘verzamelplaats, een hostel voor aangewaaide buitenlandse gasten, een studiezaal, afleveradres, bibliotheek en vervangcafé’, hun bierkelder als ‘een scabreuze ontmoetingsplaats’ voor ‘jonge muzikanten, dichters, biologen, theatermakers, economen, schakers, laboranten, artsen’, hun proeflokaal als ‘een plek waar fijn volk kwam dat van doorzakken, ouwehoeren en liederlijk zelfverlies hield’.

Nostalgisch filter

Over de wereld die Giphart oproept, ligt permanent een nostalgisch Instragram-filter. Zonlicht valt op het juiste moment door grote boogramen of anders branden er wel kaarsen die voor een ‘Caravaggioiaanse atmosfeer’ zorgen, er is altijd iemand die heel goed kan koken, precies de goede muziek opzet of lekkere drugs bij zich heeft. Zelfs in het hospice waar een van de vrienden ligt te sterven, is het nog hartstikke gezellig met z’n allen aan de koffie en cake. En dan nog al die bijzonder geslaagde biertjes met ‘de wildste’ ingrediënten: koriander, pinda’s en drop! Het is heerlijk om te lezen over dingen die mooier zijn dan de werkelijkheid, maar het roept ook de vraag op wat er van Gipharts scènes overblijft als hij ze eens niet met vaseline zou insmeren.

Toch is het makkelijk Giphart die glijerij te vergeven, want zijn feel good zit al met al gedegen in elkaar en bevat interessante gedachten over vriendschap. Gun het jezelf ervan te genieten, bij voorkeur in een boshut met een biertje erbij.

Ronald Giphart: Alle tijd

De Bezige Bij; 400 pagina’s; € 24,99.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden