DE NIEUWE DRIE

De behoefte aan iconen is onuitroeibaar. Men kan ertegen protesteren, of opperen dat een zodanige verenging en verering niet meer van deze nivellerende tijd is - maar nadat de uitverkorenen van de vorige generatie zijn gestorven of door iconoclasten vermorzeld, voelt de aldus ontstane vlakte toch al snel onaangenaam kaal...

Arjan Peters

In de letteren is dat niet anders. De literaire wereld heeft zich decennia gefocust op de onvermijdelijke Drie Schrijvers: W.F. Hermans, Gerard Reve en Harry Mulisch. Persoonlijkheden met ieder een eigen wereldbeeld en onmiddellijk herkenbare stijl: polemisch, romantisch-ironisch, respectievelijk megalomaan.

Nu twee van het triumviraat zijn overleden, begint onder lezers en critici het verlangen naar een nieuw erelijstje op te spelen. We willen iets te kiezen hebben. Daarbij gaat het er minder om of het lijstje de beste drie bevat (zo hadden voor het vorige ook Claus, Wolkers en Haasse in aanmerking kunnen komen), maar vooral: of je bij die namen een onvervreemdbare wereld en stijl voor je ziet.

Dat is bij de volgende drie het geval. Of ze het tot iconen brengen is afhankelijk van de pers, die ze er alleen op landelijke schaal en door herhalen en herhalen in kan hameren, net zolang tot niemand bij de Nieuwe Drie nog aan anderen denkt.

1. A.F.Th. van der Heijden (1951), die gebeurtenissen uit de recente geschiedenis kan uitbouwen tot barokke, mythische taferelen, en die het zuinige Hollandse adagium 'schrijven is schrappen, want minder is meer' majestueus onderuithaalt.

2. Arnon Grunberg (1971), die bijna aandoenlijk begon als kolderieke dribbelaar en langzamerhand aan een oeuvre bezig is dat de lezer onverhoeds onderdompelt in inktzwarte wanhoop, waartegen humor geen soelaas meer biedt.

3. Thomas Rosenboom (1956), die zijn angst voor verandering tracht te bezweren door zijn hoofdpersonen te laten zwelgen in taal waaruit een ideaal kan oprijzen, wat de mens groot maakt maar tegelijk deerniswekkend wereldvreemd.

Die drie kunnen we altijd om een reactie vragen op de actualiteit - oorlogen, gesneuvelde collega's, het WK-voetbal, het koningshuis -, om mooie antwoorden te krijgen die hen typeren, en hun icoonstatus voortdurend verstevigen. Aan de slag.

Arjan Peters

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden