Nieuws Keramiek Edmund de Waal

De Netsuke van De Waal naar Wenen

De Britse schrijver en keramist Edmund de Waal (54) gaat zijn wereldberoemde collectie van Japanse miniatuurbeeldjes (netsuke) in bruikleen geven aan het Joods Museum in Wenen. Een ander deel gaat op 21 november in Londen onder de hamer, waarna de opbrengst naar de Britse Refugee Council gaat, de organisatie die het opneemt voor vluchtelingen en asielzoekers.

De miniatuurbeeldjes van Edmund de Waal. Beeld Magnificent Obsessions: The Arti

De netsuke van De Waal stonden centraal in zijn vele malen bekroonde familiebiografie The Hare with the Amber Eyes (De haas met de amberkleurige ogen, 2010). De Waal vertelt zijn familiegeschiedenis aan de hand van de lotgevallen van de 264 Japanse miniaturen die al generaties in het bezit van de familie waren.

Erg chique

Netsuke is in principe een gordelknoop, waarmee spullen aan een Japanse riem worden gehangen, aangezien de traditionele Japanse kimono geen zakken heeft.  De ‘knopen’ werden van verschillende materialen gemaakt, met ivoor (de collectie van De Waal) als de chicste variant. Tegenwoordig zijn de netsuke gewilde verzamelobjecten. Het gaat vaak om dieren (genoemd naar het geboortejaar van de drager), heiligen of om erotische afbeeldingen. Ze moeten goed in een gesloten hand passen; een van de voorwaarden die De Waal aan zijn bruikleen stelt, is dat bezoekers van het Joods Museum in Wenen de netsuke mogen vasthouden.

The Hare with the Amber Eyes begint met de kunsthistoricus Charles Ephrussi, die eind 19de eeuw in Parijs begon met het verzamelen van de Japanse beeldjes. Ephrussi begaf zich in de kringen die Marcel Proust later zou beschrijven in de romancyclus Op zoek naar de verloren tijd. Ephrussi schonk de collectie in 1899 als huwelijkscadeau aan zijn neef Viktor von Ephrussi en barones Emmy Schey von Koromla, de overgrootouders van De Waal. 

Vijf generaties 

In een aantal huiveringwekkende hoofdstukken schetst De Waal hoe de geschiedenis zich in Wenen tegen de Joodse familie keert; in 1938 werd het familiepaleis door de nazi’s in beslag genomen. Anna, een bediende van de familie, verborg de netsuke in een matras, waardoor ze uit handen van de nazi’s bleven, en na de oorlog weer in de familie terechtkwamen. Uiteindelijk werden ze nagelaten aan De Waal.

De collectie is vijf generaties in de familie geweest, van 1871 tot 2009, waarmee de netsuke de rode draad in de familiegeschiedenis vormen. De Waal, die een Nederlandse grootvader heeft, schreef in 2015 The White Road, waarin hij zijn reis langs de verschillende belangrijke plekken in de geschiedenis van de porseleinfabricage - en handel beschreef.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden