omslag

De nachtelijke ramen van Edward Hopper blijven omslagontwerpers intrigeren

Edward Hopper keert terug op een cover.

Ontwerp Paul Pollmann, 2021. Beeld Nijgh & Van Ditmar
Ontwerp Paul Pollmann, 2021.Beeld Nijgh & Van Ditmar

Op 24 juni 2014 schreef Joost Zwagerman een uitvoerige beschouwing in de Volkskrant over Night Windows, een schilderij uit 1928 van Edward Hopper. Hij kende het van een reproductie en hij was er zo weg van, dat hij het in 1991 per se op het omslag van zijn roman Vals licht wilde.

Ontwerp Nico Richter, 1991. Beeld De Arbeiderpers
Ontwerp Nico Richter, 1991.Beeld De Arbeiderpers

In 2014 stond Zwagerman in het Museum of Modern Art in New York voor het eerst oog in oog met Night Windows, en over die ervaring schreef hij zijn paginagrote stuk. Het tafereel met de zich onbespied wanende vrouw leek hem nu een stuk erotischer dan hij had gedacht: ‘Je kijkt (…) gewoon recht tegen een in rood gehulde kont aan. En wat voor kont! Het is een kont die – en dat is het raffinement van Hopper – je tegen wil en dank opzadelt met de identiteit van de geniepige gluurder.’

De identificatie van de schrijver met Hopper ging zo ver, dat hij in 2008 protesteerde toen Leon de Winter Night Windows op zijn roman Het recht op terugkeer zette – niet letterlijk hetzelfde schilderij overigens, maar een knappe imitatie door een Nederlandse illustrator met doelbewust afwijkende details.

Desondanks eiste Zwagerman een ander omslag van De Winter. Er kwam herrie van (‘Zaak plagiaat escaleert’, schreef Het Parool), er dreigden schadeclaims en andere onaangenaamheden – een affaire waarin Zwagerman uiteindelijk aan het kortste eind trok en De Winter zijn omslag behield.

Ontwerp Jan de Boer, 2008. Beeld De Bezige Bij
Ontwerp Jan de Boer, 2008.Beeld De Bezige Bij

En nu, decennia nadien, is er met Robbert Welagens Raam, sleutel een derde Nederlandse roman waarop Hoppers schilderij verschijnt – zij het ditmaal met een uitsnede die alleen de eenzaam opwaaiende vitrage in het linkerraam laat zien.

‘We waren ons ervan bewust dat Night Windows eerder is gebruikt’, zegt Welagens redacteur Caroline Mulder. ‘Maar daar heeft de uitsnede niets mee te maken. Het is geen knipoog of iets dergelijks. We waren enthousiast over de titel Raam, sleutel, maar die is lastig te verbeelden zonder eendimensionaal te worden. Dit detail vonden we een intrigerend beeld, dat uitstekend past bij deze dromerige, verstilde roman.’

Edward Hopper:  Night Windows (1928). Beeld Alamy Stock Photo
Edward Hopper: Night Windows (1928).Beeld Alamy Stock Photo

Robbert Welagen: Raam, sleutel

Ontwerp Paul Pollmann. Nijgh & Van Ditmar; € 18,50.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden