De muzikale minnaar van Proust

Ik was 15 jaar oud toen ik de ziekte van Pfeiffer kreeg. Onze huisarts gebood mijn moeder om me binnen te houden zolang de lusteloosheid niet was verdwenen....

Laten we ruim honderd jaar terug gaan in de tijd. We zijn in Parijs in het fin de siècle. Het decor is de salon van de excentrieke prinses Mathilde de Metternich, een nicht van Napoleon, waar in het weekeinde de elite bij elkaar komt. Er wordt gedronken, gegeten, gedebatteerd en muziek gemaakt, in die volgorde. Een 6-jarige jongen (of is het een meisje?) in een zwart zijden kostuum speelt muziek van Scarlatti achter de vleugel. Na het applaus is er veel ‘oh’ en ‘ah’ te horen. De prinses is trots op haar ontdekking. Het jongetje, vertelt ze opgewonden, heet Reynaldo Hahn en is de zoon van een steenrijke Duitse ondernemer en een vrouw uit Venezuela, dat verklaart zijn donkere teint. ‘Hij wil componist worden’, zegt prinses Mathilde op een bijna samenzwerende toon. Het gezelschap snobs gromt instemmend.

Ruim tien jaar later in een andere salonbijeenkomst laat Reynaldo zijn eerste liederen horen op tekst van Victor Hugo. Hij begeleidt zichzelf op de piano. ‘Si mes vers avaient des ailes’, als mijn verzen vleugels hadden, zingt hij met zijn hoge stem. Wanneer het publiek uit de betovering ontwaakt, breekt de discussie los. Hoe had de puber deze volwassen melodie kunnen bedenken? Kwam dat door de tekst van het onsterfelijke gedicht van Hugo? Gaat de tekst boven de muziek? Het debat wordt op steeds hogere toon gevoerd. Er wordt meer wijn geschonken. Zien we daar de schrijver Marcel Proust binnenkomen?

Proust en Hahn (1875-1947) zullen minnaars worden, een relatie die twee jaar duurt, tot de schrijver van A la recherche du temps perdu verliefd wordt op weer een andere jongeman. Hij versleet er velen in korte tijd. Infidelité heet het mooiste lied van Hahn, op tekst van Gautier. Het was in de beau monde van Parijs voor iedereen duidelijk welke overspelige geliefde Hahn op het oog had als hij zong: ‘Er is niets veranderd behalve jij.’

Hahn bleef zijn hele leven trouw aan de Franse poëzie, een eerbetoon dat was begonnen in zijn vroege jeugd met een bundeltje gedichten achter de piano.

Paul Witteman

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden