'De muziek gaat over mensen'

Interview..

AMSTERDAM Het is een heftige tijd geweest voor het Willem Breuker Kollektief. Eerst werd de leider van het prominente jazzorkest ernstig ziek. Toen hield het jaarlijkse festival Klap op de Vuurpijl op. Daarna verloor de groep zijn vaste subsidie.

Het weerhoudt de 65-jarige componist en saxofonist Willem Breuker – met een nieuwe lever weer helemaal de oude – er niet van het 35-jarig jubileum van zijn Kollektief te vieren met een uitgebreide theatertournee. ‘Tegen de klippen op.’

Het wordt een kleurrijke mix van alles wat het elfkoppige Kollektief heeft gespeeld. Modern contemporain, swing, circuspolka, freakjazz, smartlappen en meer.

Er is zelfrelativering. Nog Niet Jarig! heet de concertreeks. Kees van Kooten, die met Annet Malherbe, Kees Prins, Loes Luca, Geert Chatrou en Hans Dorrestijn tot de speciale gasten behoort, schreef een tekst over een orkestmuzikant die op zijn retour raakt.

Breuker: ‘Hoe de mensen je dan met smoesjes en bijeenkomsten proberen kwijt te raken. Geweldig. Als je in een doorgevoerd democratisch systeem zit, dan is het natuurlijk aan de muzikanten zelf om op een gegeven moment op te stappen. Je bent geen huurleger waarbij je mensen er maar uit knikkert.’

Dat gaat misschien wel over het Kollektief, een van de weinige bands waarbij de musici in vaste dienst zijn.

‘Met dit verschil dat ik geen standaard orkest heb met anonieme blaadjesomdraaiers. Ik schrijf voor de mensen zelf, op hun partijen staan hun namen, niet welk instrument ze bespelen.

‘Soms treiter ik hen om hen uit hun hok te laten komen. Daar gaat de muziek over. Niet over virtuositeit, maar over mensen. En over wat ik ervan vindt.’

Zou nieuw bloed niet voor wat frisheid kunnen zorgen?

‘Dat zou best kunnen, ja. Maar ik heb niet het idee dat het zootje uitgewerkt is, dat het een ouden van dagen-orkest aan het worden is. Het stoppen van de subsidie is wat mij betreft een ronde te vroeg gekomen. We hadden nog 3 tot 4 jaar door kunnen gaan met dezelfde energie. Temeer daar het orkest ook in mijn afwezigheid de hele wereld over getoerd heeft.’

Dat is niet zo heel lang meer, dus het stoppen van de subsidie is niet zo’n grote ramp?

‘Wat ik erg vind: we gingen van dertig jaar lang een stijgend bedrag opeens naar nul. Zonder waarschuwing. Als ze hadden gezegd: ga maar eens wat minder doen, de muziekscene is veranderd en er staan ook anderen te dringen, dan had ik het begrepen. Maar vier jaar geleden waren we nog toppie omdat we onze eigen broodjes smeren, onze eigen bus rijden en in een kantoor zitten dat ik met zelf verdiend geld heb gekocht.

‘Er is ook helemaal geen andere groep voor in de plaats gekomen die wel van spelen zijn beroep kan maken.’

Wat vindt u van de recent opgelaaide discussie over het beoordelen van subsidieaanvragen door collega-kunstenaars?

‘Dat wilden we toch altijd zo? Wij hebben er in het Genootschap van Componisten voor gestreden dat niet ambtenaren of doctorandussen gingen beslissen wat wel en niet mocht in de cultuur. Omdat hun vrouw of schoonmoeder toevallig fan was van die ene violist en die andere toch alleen maar van die rare geluiden maakte. Het veld moet over zichzelf oordelen en zeggen: dat is wel oké, laat die mensen hun gang gaan. Nu zijn het al vaak managers zonder praktische ervaring die geen idee hebben hoe de wereld functioneert.’

Hebben ziekte- en subsidieperikelen nog een effect gehad op je muziek?

‘In de tijd dat ik niet speelde heb ik door geschreven. Ik had meer tijd, dus sommige dingen heb ik beter overdacht. Dat hoor je misschien, verstopte dingen die de muziek een bepaalde kleur geven.’

Dat klinkt technisch, hoe zit het emotioneel?

‘Gevoel en sfeer, dat is opgelegd pandoer. Dat kun je aanleren, net als zwemmen. Er zijn gewoon muzikale regels voor om die zaken over te brengen. Die gebruik ik natuurlijk weleens, ik ben ook geen stomme hond. Als je een compositie maakt, dan werp je een probleem op. Maar je moet daar ook een conclusie aan verbinden. Dat hoeft niet op een logische manier. Het aardige van muziek is dat je alles mag doen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden