De moeder van Ikabod: vertrouwde situaties en thema's

Het repertoire van Maarten 't Hart vormt een hecht netwerk van verhalen, kleinere verhalen en anekdotes.

Een gereformeerde jeugd, een vader die grafmaker was, liefde voor klassieke muziek, de biologie; het zijn overbekende onderwerpen. Het ene verhaal lijkt het andere te genereren, waardoor 't Harts oeuvre zich in de loop der jaren ontwikkeld heeft tot een organisch geheel.

Ook in de bundel De moeder van Ikabod treffen we vertrouwde situaties en thema's aan. In het titelverhaal beschrijft 't Hart hoe zijn alter ego het bijna te pakken krijgt van een vrouwelijke dominee als die in een soepele beweging haar toga uittrekt, de speld uit heur haar haalt en, allemachtig, ook nog haar bril afzet. In Magdalena (2015), de biografie die 't Hart over zijn moeder schreef, voerde de schrijver een vergelijkbare figuur op, even charmant en even aantrekkelijk.

Het openingsverhaal, 'De stiefdochters van Stoof', gaat over bakker Stoof te Maassluis die na zijn tweede huwelijk nooit meer om personeel verlegen zat. Een vergelijkbare geschiedenis publiceerde 't Hart ruim vijftien jaar terug.

Er is nog een constante: 't Harts gespeelde hulpeloosheid. Hij wil de lachers op z'n hand. Zo gaat het in 'Het kompas' over een jongeman die geïnteresseerd is in het huis van de schrijver dat net in de verkoop is gegaan. Is de man binnen, dan heeft hij van alles op het pand aan te merken. Het is scheef en het keukentje is zo miezerig dat je er onmogelijk pannekoeken zou kunnen bakken, hoogstens poffertjes.

Even vermakelijk is de scène waarin 't Hart wordt verwisseld met een andere auteur. Als Maarten Biesheuvel in 2006 de P.C. Hooft-prijs ontvangt, krijgt 't Hart de felicitaties van de mensen uit zijn buurt. ''Kan het mij ook schelen,' denkt hij. 'Vroeger thuis, als ik jarig was en m'n zus dan heel sip rondliep, zei mijn vader altijd tegen haar: 'Jij bent ook een beetje jarig,' en dan fleurde ze meteen op.''

fictie
Maarten 't Hart
De moeder van Ikabod
De Arbeiderspers; 283 pagina's; euro 19,99.

Even lijdzaam is zijn houding in het verhaal 'De buitendeur'. Hierin wordt de schrijver gedwongen mee te werken aan een overval. Zijn belagers gebieden hem hard op de ruiten te bonken van een slagerij, waar diep in de nacht iemand aan het werk is. 't Hart bonst zich een ongeluk, maar het blijkt een vruchteloze actie. Het potentiële slachtoffer heeft oortjes in. Je krijgt nog net niet het idee dat het de schrijver spijt dat hij iedereen moet teleurstellen.

't Harts gelatenheid is zijn handelsmerk, net als het romantische terugblikken, de licht melancholische ondertoon, en ja, die verrukkelijke beschrijvingen van het weer zo nu en dan, of af en toe een loofrijk laantje.

Grote verrassingen bevat deze verzameling niet, maar De moeder van Ikabod is een sympathieke bundel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden