De missie van acteur Bright O. Richards: de kunsten diverser maken

'Ik schrik als ik een theater binnen loop'

Acteur, theatermaker en ondernemer Bright O. Richards (48) hielp al talloze vluchtelingen aan een baan in het Nederlandse bedrijfsleven. Zijn volgende missie: ook de theaterwereld openbreken voor migranten, met zijn voorstelling The Bright Side of Life. 

Bright O. Richards. Foto Geert Goiris

Een van de eerste dingen die Bright O. Richards als vluchteling in Nederland deed, was klompen kopen. ‘Drie jaar liep ik op klompen door Nijmegen. Het was een soort performance. Later realiseerde ik me dat ik het deed omdat ik mijn publiek miste. Ik ben toch een acteur: ik vond het prachtig dat iedereen naar me keek. En ze wilden opeens met me praten. Het werkte. Die klompen waren een groot deel van mijn inburgering.’

Zo’n ervaring wenst Richards elke vluchteling toe: een podium waarop ze hun kwaliteiten kunnen tonen, liefst aan de juiste mensen uit het bedrijfsleven. Daarom richtte hij samen met Margriet Stuurman de stichting New Dutch Connections op, waar ze trainingen geven aan vluchtelingen, gecombineerd met stageplekken en leerbanen bij grote bedrijven. ‘Een netwerk, dat is wat veel vluchtelingen missen. Wij helpen ze daaraan.’

Zelf vluchtte Richards in 1993 vanuit het door burgeroorlog verscheurde Liberia naar Nederland. In zijn geboorteland was hij een bekende theater- en televisieacteur, met een hoofdrol in een door hemzelf geproduceerde soapserie. In Nederland moest hij opnieuw beginnen. Dan is het lastig je waardigheid te behouden. Hij leerde de taal, kocht klompen en werd aangenomen aan de toneelschool in Arnhem. Hij maakte hier onder meer de voorstelling As I Left My Father’s House, waarin vluchtverhalen van eerste- en tweedegeneratiemigranten worden verteld. 

Richards: ‘Als vluchteling word je gedwongen om een rol te spelen in de samenleving. De rol van slachtoffer. Je moet. Als je geen slachtoffer bent, kom je niet binnen. Vervolgens moet je door de hele asielmolen: procedures, wachten, inburgeren, wachten en nog eens wachten. Het is een diep dal waar je moeilijk uitkomt. Wij proberen met New Dutch Connections vluchtelingen de regie over hun eigen leven terug te geven.’

En dat gaat voorspoedig. Met zijn initiatief heeft hij velen aan een baan geholpen: programmeurs, ingenieurs, mensen in de bouw, de zorg, jongeren bij Albert Heijn. Elk jaar werkt Richards samen met een dertigtal grote bedrijven, zoals Arcadis, Accenture, Gasunie en diverse woningbouwcorporaties. ‘Ik kom in al die boardrooms. En eigenlijk is altijd iedereen enthousiast. Vaak vertel ik mijn verhaal in de vorm van een monoloog aan de medewerkers, in de hoop dat die geraakt worden en een maatje van een vluchteling worden.’

Vorig jaar won Richards de Gieskes-Strijbis Podiumprijs ter waarde van 60 duizend euro voor zijn bijdrage aan de diversiteit van de podiumkunsten in Nederland. ‘Dat was fantastisch. Ik kreeg gelijk telefoontjes uit Afrika. Bright, gefeliciteerd! Denk je ook nog een beetje aan ons? Haha.’

Nu heeft Richards zichzelf een nieuwe uitdaging gesteld: wat hij bereikt heeft in het bedrijfsleven wil hij ook voor elkaar krijgen in het theater. Hij maakt van zijn monoloog samen met Theater Utrecht en theatermaker Ko van den Bosch een  nieuwe theatervoorstelling, The Bright Side of Life, waarmee hij de komende maand op tournee gaat. Richards staat solo op het toneel met muzikant Oleg Fateev en vertelt, op zijn eigen enthousiaste wijze, zijn levensverhaal. Vluchtelingen, werkgevers en  publiek worden uitgenodigd om te komen kijken; vooraf en achteraf zijn er showcases en borrels waarop men elkaar kan ontmoeten. Het theater is bij uitstek een plek waar vluchtelingen een podium kunnen krijgen, volgens Richards, alleen gebeurt dat nog veel te weinig,

‘Op het gebied van diversiteit is het bedrijfsleven veel verder dan de culturele sector,’ zegt hij. ‘Vervelend om te zeggen, maar ik schrik als ik een theater binnen loop. De diversiteit is daar ver te zoeken. Hoe kan dat? Sinds ik in Nederland ben, sinds staatssecretaris Rick van der Ploeg, wordt erover gepraat: de theaterwereld moet diverser. Ondertussen is het overal gaande: de politie, het leger, het bedrijfsleven. Maar niet in het theater.’

‘Dat is waarom ik in eerste instantie naar het bedrijfsleven ben gegaan. Die wíllen diversiteit. Die zien wel dat er veel talent is onder vluchtelingen. Die zien dat meer diversiteit betekent dat hun bedrijf beter presteert. Als ik met iemand van Arcadis praat, zegt zo iemand: het maakt mij niet uit of hij een verblijfsvergunning heeft, als hij maar ingenieur is. Wij zitten overal in de wereld. Terwijl de culturele sector vaak niet verder kijkt dan de eigen eilandjes.’

Richards ziet zijn voorstelling als een pilot. Een experiment met als vraagstelling: willen theaters écht een ontmoetingsplek te zijn, zoals velen beweren? Richards: ‘Theater is de basis van alles wat ik doe. Alles draait om performance, ook in het bedrijfsleven. Ter afsluiting van een traject bij zo’n bedrijf maken we altijd een voorstelling waarin de vluchtelingen presenteren wat ze gedaan of gemaakt hebben, er is muziek bij, dans, let’s go! Handeling, de basis van elk theaterstuk, alleen daarmee lossen we dit maatschappelijke probleem op.’

The Bright Side of Life gaat zaterdag in première in De Paardenkathedraal in Utrecht en is daarna t/m 25 april te zien door het hele land. 

30.000 bezoekers

Al meer dan 300 keer speelde Bright O. Richards zijn vorige voorstelling, As I Left My Father’s House. Sinds de première in 2010 zagen circa 30 duizend bezoekers de voorstelling in theaters, synagogen, moskeeën en asielzoekerscentra en op scholen en gemeentehuizen. Die keken en luisterden naar vluchtverhalen van eerste- en tweedegeneratiemigranten, vermengd met verhalen uit de Bijbel, de Koran en de Tenach. De voorstelling blijft de komende tijd doorspelen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.