De meest geruchtmakende processen van de Jaren Nul

Wat waren de meest geruchtmakende strafprocessen van de afgelopen tien jaar?

1. 2006 - 2009 Willem Holleeder

Uiteraard is ‘Het proces van de eeuw’ de meest geruchtmakende rechtszaak van de jaren nul. De media-aandacht voor het proces tegen hét gezicht van de poldermaffia was ongekend. De aanloop was al opmerkelijk: drie mannen werden geliquideerd nadat ze met de politie spraken over afpersingspraktijken van Holleeder. Eén van de slachtoffers, Willem Endstra, deed geregeld zaken met vastgoedhandelaars uit de ‘bovenwereld’.

De zaak verliep turbulent. Advocaat Bram Moszkowicz kwam zo onder vuur te liggen dat hij zich terugtrok als raadsman, tijdens een drukbezochte persconferentie. De extra beveiligde rechtbank in Amsterdam werd beschoten met een raketwerper. Getuige Bram Zeegers stierf kort na zijn optreden in de rechtszaal. Volgens de politie nam hij een overdosis mdma. Als klap op de vuurpijl werd de zaak stilgelegd om Holleeder te laten opereren aan zijn hart. Hij keerde terug, tot opluchting van een groepje ‘fans’ dat de zaak gefascineerd volgde. Holleeder kreeg in 2009 in hoger beroep negen jaar celstraf voor mishandeling, afpersing en leidinggeven aan een criminele organisatie.

2. 2001 – 2010 Lucia de B.

De zaak tegen de Haagse verpleegkundige Lucia de B., de ‘grootste Nederlandse seriemoordenaar ooit’, trok internationale media-aandacht. Tegen haar pleitte volgens het OM dat ze ‘opvallend vaak’ dienst had als er in het ziekenhuis ‘onverklaarbare’ sterfgevallen waren. De B. werd in hoger beroep veroordeeld voor moord op zeven ziekenhuispatiënten, tussen 1997 en 2001. Haar strafzaak is in 2008 heropend door de Hoge Raad, op grond van nieuwe feiten. Die zijn vooral boven tafel gekomen door de inzet van een burgercomité dat gelooft in haar onschuld. De B. is in 2008 vrijgelaten, in afwachting van haar nieuwe proces, in maart 2010. Experts zetten steeds grotere vraagtekens bij het bewijs in de zaak en haar advocaten rekenen op vrijspraak.

3. 2000-2008 Deventer moordzaak

Het decennium stond in het teken van, al dan niet veronderstelde, gerechtelijke dwalingen. Over de Schiedammer parkmoord was pas jaren na het proces veel ophef, toen bleek dat een onschuldige in de cel zat. Dat was eerder de ‘Twee van Putten’ overkomen; ze werden in 2002 alsnog vrijgesproken. Dit jaar werd de ‘echte dader’, Ron P., veroordeeld voor de Puttense moord.

Maar Nederland sprak vooral over de Deventer moordzaak. Eerst kreeg fiscaal jurist Ernest Louwes in 2003 een nieuw proces, omdat er twijfels waren over zijn veroordeling voor de moord op Jacqueline Wittenberg in 1999. Televisiecamera’s registreerden zijn woede toen hij alsnog werd veroordeeld, op grond van nieuw dna-bewijs. Daarna probeerde opiniepeiler Maurice de Hond de zaak open te breken door ‘klusjesman’ Michaël de J. publiekelijk te beschuldigen van de moord. Het werd de nationale whodunnit: de boekhouder of de klusjesman? Rechters stelden uiteindelijk vast dat Louwes terecht is veroordeeld, maar sommigen blijven twijfelen. De Hond moest De J. 45 duizend euro schadevergoeding betalen en hij kreeg twee maanden voorwaardelijke celstraf wegens smaad.

4. 2006 – 2010 Zeven leden ‘Hofstadgroep’ vrijgesproken van terroristische activiteiten

Het oordeel van het gerechtshof Den Haag sloeg in als een bom: de Hofstadgroep is geen terroristische organisatie. Eén verdachte kreeg 15 jaar celstraf voor het gooien van een handgranaat naar de politie, maar dat was slechts een ‘gewone’ poging tot moord.

De meest geruchtmakende ‘terrorismezaak’ draaide om een groep radicale moslims die veel contact had met Mohammed B, de moordenaar van Theo van Gogh. Mohammed B. werd veroordeeld tot levenslang voor deze moord, die volgens het OM niet de hele groep kon worden aangerekend. Wel werd de 'Hofstadgroep' vervolgd omdat ze volgens justitie een terroristische organisatie vormden. Het ‘bindmiddel’ was hun ideologie die ‘onontkoombaar’ zou leiden tot terroristische aanslagen.

Na een veroordeling volgde vrijspraak in hoger beroep. Sommige verdachten schaarden zich weliswaar achter de omstreden ideologie van Mohammed B., maar het gerechtshof beklemtoonde dat zijn teksten niet buiten de groep waren verspreid. Radicale opinies maken van iemand nog geen terrorist, oordeelden de rechters. Politici reageerden geschokt. De kans is reëel dat de zaak in 2010 gedeeltelijk heropend zal worden door de Hoge Raad. Een adviseur van het hoogste rechtscollege uitte recent stevige kritiek op de uitspraak van het gerechtshof.

5. 2004 – 2009 Hells Angels gaan vrijuit

Volkert van der G. valt buiten de top 5, omdat niet zozeer zijn proces maar zijn misdrijf, de moord op Pim Fortuyn, voor ophef zorgde. Ook de fraudezaak tegen de top van Ahold haalt het net niet.

Meer ophef was er over de aanval die het OM opende op de Hells Angels, die jarenlang nauwelijks een duimbreed in de weg waren gelegd. Voor justitie eindigde het in drie pijnlijke nederlagen. In 2009 mislukte de laatste poging de club te laten verbieden door de civiele rechter. Door fouten met afgeluisterde telefoongesprekken gingen Angels in 2007 vrijuit in een grote strafzaak. De leden van de, volgens het OM¿ ‘criminele organisatie’ verlieten juichend de rechtbank. Meest omstreden was de vrijspraak van 14 Limburgse Hells Angels, eerder dat jaar, die werden verdacht van een driedubbele moord op clubleden. Ze hadden de schijn volgens het gerechtshof volop tegen maar hun zwijgen werd beloond. De rechters wisten niet wie van de aanwezigen de daders waren. ‘Geen rechtsstaat kan zich permitteren dat onschuldigen worden bestraft’, constateerden de rechters.

Lees ook alle andere Vk-decennium-Top-5'en!

Rechtbanktekening van Willem Holleeder (m) (ANP)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden