Matthijs van Nieuwkerk kiestGrayson Perry

De man moet op de schop, leest Matthijs van Nieuwkerk bij Grayson Perry

‘Je hoeft je ogen maar open te doen en je ziet dat de man iets afschuwelijks doet’, schrijft Grayson Perry in een boek dat leest als een flamboyant pamflet. 

Beeld Brian Elstak

Veel mensen schijnen Grayson Perry (60) niet eens te kennen en dat is eigenlijk niet goed te begrijpen. Ik wil maar zeggen: altijd als ik iets van hem zie of lees, denk ik aan Kees de Jongen. Sadder and wiser is Perry misschien, maar niet te veel. Allebei lieve dromers, je haalt ze er zo uit. Vazen en wandkleden hebben Perry wereldberoemd gemaakt. Hij versiert ze bijna zonder uitzondering met betoverende, overbevolkte zoekplaatjes, waarin naast zijn eigen biografie ook zijn grimlachende commentaar op deze wereld zit verstopt. Een man in een jurk ook. Perry, getrouwd en een dochter, is Engelands bekendste travestiet. En dat vooral omdat hij voor Channel 4 een aantal zeer succesvolle televisieseries heeft gemaakt, waarin hij zijn kleurrijke leven en werk inzet voor – ik kan het niet anders zeggen – art, love, peace & understanding.

Engeland is dol op Perry.

De Britse kunstenaar zou volgende maand uit handen van onze koning de Erasmusprijs in ontvangst nemen. 150 duizend euro. Omdat hij – de jury zegt het erg sjiek – ‘vraagstukken met betrekking tot schoonheid scherp confronteert met actuele thema’s’. Perry zou die middag toetreden tot een internationale elite in kunst en wetenschap. Eerdere winnaars zijn onder anderen Charlie Chaplin, Marc Chagall, Raymond Aron en Bernard Haitink.

Maar het hele feest gaat niet door en is voorlopig doorgeschoven naar 2021, als covid volente de lucht minder zwanger is van ziekte en angst. Zeer spijtig. De ontmoeting tussen de koning en Perry kwam in dit lelijke jaar als geroepen. Alleen de foto al. De koning in zijn koningsconfectie naast de laureaat in een zelfontworpen, krankzinnige oranje jurk. Zo had hij ons in ieder geval beloofd. Mr. Perry voor één dag als de ontwapenende queen van alle journaalkijkers (voordat hij de onherroepelijke terugtocht naar de kunstpagina’s zou moeten aanvaarden).

De timing was bovendien perfect geweest. Perry viert juist nu in Engeland successen met zijn tv-programma Grayson’s Art Club, zijn razendsnelle impromptu op de coronacrisis. Het tweede seizoen van deze lockdown-tv is al besteld. Het idee is intiem en eenvoudig: Perry geeft vanuit zijn atelier masterclasses, bijvoorbeeld portretschilderen, en bespreekt daarnaast de huisvlijt die kijkers hem laten zien op het verzoek: teken of schilder een huisgenoot. Kunst als troost, zeker. Een miljoen kijkers per aflevering.

Maar goed.

Waar de koninklijke prijsuitreiking niet doorgaat, verschijnt deze week wel Mannen, de vertaling van Perry’s boek uit 2016, The Descent of Men. Gender, dat zal niet verbazen, is een groot thema in zijn oeuvre.

Mannen leest als een flamboyant pamflet. Inzet: de man moet op de schop. Want, ik citeer Perry: ‘Je hoeft je ogen maar open te doen en je ziet dat de man iets afschuwelijks doet. Verkrachters, criminelen, corrupte politici, moordenaars, belastingontduikers, saaie tafelgasten hebben vaak de neiging om… nou ja, mannen te zijn.’ De ouderwetse aap, de mythische strijder, jagend naar status en seks, moet begraven worden. En als ik Perry vrij mag vertalen: die kuil moet de man zelf graven. Als-ie tenminste ballen heeft. Want de tribe rekent – nu nog – op dominantie en testosteron. En zolang dat zo is, blijft vrede op aarde uit zicht. Wie durft? Wie durft het ministerie van Mannelijkheid, zoals Perry het noemt, de rug toe te keren?

Ik zou als man willen zeggen, een noodzakelijk boek. Helpt het? Wat Grayson Perry ook maakt, hij is goedgemutst, aangevuurd door een hoofd vol dromen en idealen en niet klein te krijgen door de harde werkelijkheid – daarvoor is zijn geloof in de kracht van kunst eenvoudig te groot. Een tikje naïef misschien, maar dat heet hoop. Volgend jaar geeft hij de koning een hand. Het zal mij niet verbazen als er tegen die tijd ergens op een muur in Birmingham staat geschreven: Grayson Perry for king and queen of England. Uitroepteken.

Matthijs van Nieuwkerk maakt wekelijks een keuze uit de stapel net verschenen boeken. Deze week is dat Mannen van Grayson Perry. ‘De ouderwetse aap, de mythische strijder, jagend naar status en seks, moet begraven worden. En als ik Perry vrij mag vertalen: die kuil moet de man zelf graven. Als-ie tenminste ballen heeft.’

Beeld Balans

Grayson Perry: Mannen. Uit het Engels vertaald door Arjen Mulder en Maaike Post. Balans; 208 pagina’s; € 15.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden