De man die niet door de Volkskrant werd aangenomen

’Johan, het heeft nog een voordeel: je hoeft dit kabinet niet meer mee te maken.’..

‘Wat is het dan, rechts?'

‘Kei rechts. Een minderheidskabinet van CDA en VVD, gedoogd door de PVV.’

‘O God, daar ben ik blij om, dat ik dat niet meer hoef mee te maken.’

Zo ging een van zijn laatste gesprekken met een oud-collega. Donderdag 12 augustus was voor de aan kanker lijdende voormalig Elsevierhoofdredacteur Johan van den Bossche euthanasie de enige uitweg.

Hij was boos dat hij – een niet-roker – was getroffen door longkanker. Maar ondanks de fatale ziekte bleef hij genieten van het leven, van de aandacht van familieleden en ex-collega’s. Maar uiteindelijk kon zelfs de morfine de pijn niet meer onderdrukken.

Van den Bossche werd als kind van Belgische ouders in 1938 geboren in Bergen op Zoom. Nadat hij als adelborst had gewerkt bij de marine en administratief werk had gedaan, kwam hij in 1961 in de journalistiek terecht als leerling op de redactie van het Algemeen Handelsblad. Hij specialiseerde zich tot sociaal-economisch verslaggever. Na zijn overstap naar Het Parool ging hij de stadsverslaggeving doen in een tijd dat in Amsterdam Provo actief werd. ‘Het was een prachtige tijd’, herinnert zijn ex Marchien van Vondel zich, met wie hij toen samenwoonde in de Paleisstraat. Hij werkte een jaar bij het katholieke avondblad De Tijd voordat hij weer terugkwam bij Het Parool. In 1980 ging hij naar Elseviers Weekblad, toen nog een aparte krant naast Ferry Hoogendijks Elseviers Magazine. ‘Het enige wat mij spijt, is dat ik nooit door de Volkskrant ben aangenomen. Dat was toch eigenlijk mijn krant’, zei hij tegen Van Vondel.

Begin jaren tachtig besloot Elsevier een andere koers in te slaan. De nieuwe Elsevier–topman Pierre Vinken besloot het weekblad en magazine in elkaar te schuiven. Onder hoofdredacteur André Spoor werd Johan van den Bossche adjunct.

Hij moest Spoor gaan opvolgen. ‘Eigenlijk wilde hij schrijven. Maar hij kreeg in 1988 van Vinken de keuze: of je wordt hoofdredacteur of je wordt ontslagen omdat je anders overbodig bent’, zegt voormalig Elsevier–redacteur Clemens Graafsma.

Van den Bossche wist een cultuuromslag bij het blad te realiseren. Volgens Graafsma was het Van den Bossche en niet diens opvolger Hendrik-Jan Schoo die Elsevier grondig vernieuwde tot het blad wat het nu is. Hij nam nieuwe redacteuren van de Volkskrant, onder wie de jonge Arendo Joustra, en NRC in dienst. Graafsma: ‘Hij vond dat Elsevier per week vier echt goede verhalen moest hebben. Niet meer, want dan zou je de lezer te veel verwennen. Maar ook niet minder. En die vier goede verhalen stuurde hij zelf aan.’

Van den Bossche introduceerde ook een nieuwe zakelijkheid die hem de bijnaam van de boekhouder opleverde. ‘Uitwassen werden fel door hem bestreden. Drank en sigaretten konden niet meer worden gedeclareerd’, aldus Graafsma.

Na vijf jaar hoofdredacteurschap werd hij opzij geschoven en moest in ruil voor een gouden handdruk beloven niet meer te schrijven. Dat viel hem zwaar. Hij scheidde en hertrouwde met een Russische pianiste die hem later in de steek liet. In 2003 moest zijn linkerbeen worden geamputeerd na een bloeding (aneurysma abdominalis). In februari werd longkanker geconstateerd.

Peter de Waard

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden