Reportage

De man achter de brievenbus

Zijn werk is deel geworden van ons cultureel erfgoed: wie kent niet zijn rode brievenbus? Ontwerper Rob Parry wordt nu geëerd met een boek. Op bezoek in zijn zeer bijzonder ingerichte huis.

Rob Parry achter zijn bureau. Beeld Henk Wildschut

Een comfortabele fauteuil met een beweegbare rug. Een stoel met een zitting van doorzichtig perspex, gevormd naar het menselijk lichaam. Een lichtgewicht brievenbus die door de postbode in één beweging kon worden geleegd. Interieurarchitect en industrieel ontwerper Rob Parry (90) is één van de laatste der 'humane modernisten'. Zijn ontwerpen worden gekenmerkt door de bijzondere naoorlogse combinatie van idealisme en gerieflijkheid. Licht, experimenteel en functioneel: jazeker. Maar net zo belangrijk waren comfort en gebruiksgemak. Én dat het er goed uitzag, dat ook.

'Geen rechtlijnige functionalist', noemt architectuurhistoricus Hans Ibelings de ontwerper in het pas verschenen boek over Parry's brede oeuvre. Rob Parry heet het, in heldere, schreefloze letters. Meer is niet nodig. Wat je ziet is wat je krijgt, of het gaat om een strakke, elegante slaapbank, een lectuurbak uit één plaat aluminium of een overzichtelijke beursstand voor Van Meurs Kogelpapier.

Koninklijke Academie voor Beeldende Kunsten

Parry, zoon van ouders met een winkel in bric-à-brac, werd in de jaren na de Tweede Wereldoorlog opgeleid aan de Koninklijke Academie voor Beeldende Kunsten in Den Haag. Hij kreeg les van kunstenaar, typograaf en tentoonstellingsontwerper Paul Schuitema en industrieel ontwerper Cor Alons, met wie Parry de nieuwsgierigheid naar nieuwe materialen en technieken deelde. Tijdens zijn studie was Parry naar eigen zeggen 'roomser dan de paus': zo veel mogelijk strakke vlakken en alles in primaire kleuren. Hij mocht al snel komen werken bij Gerrit Rietveld in Utrecht, maker van rechte en hoekige meubels in zwart, rood, geel en blauw. Een perfecte match natuurlijk - en toch bleek spoedig dat Parry in zijn ontwerpen meer rekening hield met de verhoudingen van het menselijk lichaam dan zijn beroemde leermeester. Niettemin liet Rietveld hem vrij in de opdrachten die hij de jonge ontwerper gaf. 'Doe het zooals je zelf t beste vindt', schreef de architect vertrouwelijk op een briefje - dat hij altijd heeft bewaard.

Dat advies nam Parry ter harte: gedurende de jaren vijftig, toen hij met Emile Truijen een goedlopend ontwerpbureau runde en ze samen succesnummers als de rood-grijze brievenbus ontwierpen. Maar ook tijdens de jaren zestig en zeventig, toen hij vooral tentoonstellingen en beursstands ontwierp, en in de decennia daarna, waarin hij zich toelegde op interieurs van winkels en woonhuizen.

Beeld Henk Wildschut

Aangename medley

Zijn eigen interieur is een aangename medley van dat indrukwekkende oeuvre. Parry woont en werkt er al zestig jaar. V mocht een middag snuffelen. En ja, op een houten Zigzagstoel van Rietveld lagen de woorden: 'Beste Parry, zou je als er niets dringenders is eens een heel rustige eetkamer stoel willen bedenken.'

Er mag nu dan een papieren boek over de ontwerpen van Rob Parry zijn verschenen, een bezoek aan zijn woonhuis en het aangrenzende atelier voelt als dwalen door een levensgrote pop-up-encyclopedie. Niet alleen herbergt de ruimte een schat aan oude interieurtijdschriften, boeken, boeddhabeelden, souvenirs en allerhande moderne kunstwerken, waaronder opvallend veel beelden en grafiek van kunstenaar Jan Snoeck. Ook zijn overal referenties te vinden naar het werk van Rob Parry zelf. Zo staat de beroemde rode brievenbus in de tuin én duikt hij op als schaalmodel in een vitrine en op ansichtkaarten. Meubels keren terug op reclamefoto's, posters, in tekeningen en, piepklein, in zelfgemaakte maquettes. Alles in dit huis verwijst voortdurend naar elkaar. Het verschil tussen het origineel en zijn reproductie is verwaarloosbaar.

Rob Parry. Hans Ibelings (red.). The Architecture Observer, Amsterdam/Montreal, 25 euro. Een beperkte, gesigneerde en genummerde oplage (50) vanboek met schaalmodel van de F&T-stoel kost 95 euro.

Zie ook robparry.nl.

Zie hieronder een overzicht van het werk van ontwerper Rob Parry.

De eerste monografie van het werk van ontwerper Rob Parry.

Vitrines

Dwars in het atelier staat een grote vitrinekast, tjokvol met schaalmodelletjes van meubels en natuurlijk de brievenbus. Hier bevinden zich ook de schetsontwerpen voor treinmeubilair voor Stabin Bennis uit 1959. De blauwe bekleding van de banken werd gemaakt van gesmolten elpees. 'Dat boetseerde zo lekker.' Het model voor het ronde kacheltje modelleerde Parry van klei.

Beeld Henk Wildschut

Maquettes

Een groot deel van de ateliermuur is bedekt met tientallen maquettes. Dit zijn de interieurs en beursstands die Parry vooral in de jaren zestig en zeventig ontwierp, waaronder die voorNeratoom in Basel, met twee spectaculaire kromme muren van aluminium platen. Hoewel hij zijn interieurs altijd strak en 'puntgaaf' inrichtte, gebeurde het meermaals dat hij ze de volgende ochtend aantrof met lukraak neergezette planten, Perzische tapijtjes en 'rotzooi'. 'Mensen begrepen er geen lazer van. Dan ging ik door de grond', zegt Parry. 'Het was een ramp om alles weer te veranderen.'

Beeld Henk Wildschut

Kacheltje

Dit is het Radivector-kacheltje, nog zo'n succesontwerp van Rob Parry en Emile Truijen. Ze ontwierpen het in 1956 voor de Amsterdamse metaalwarenfabriek Becht & Dyserink. Af en toe duikt er nog een exemplaar op, vertelt Parry. 'Mijn zoon vond niet lang geleden zo'n kacheltje in Spanje.' Rechts wederom een knaller: 1611, Parry's meest verkochte stoel. Er werden meer dan 60 duizend exemplaren geproduceerd door Meubelfabriek Gelderland.

Beeld Henk Wildschut

Bar

De favoriete plek in huis? De ontwerper aarzelt niet: dat is de bar. Dit zwart-wit geverfde, strakke houten meubel staat al zo'n zestig jaar dwars in de woonkamer en verdeelt de ruimte in een natuurlijk vóór (openhaard, bank, Eames Lounge Chair) en achter (open keuken, houten eettafel, zicht op de tuin). Zittend op hoge krukken vieren de Parry's hier dagelijks om vijf uur het einde van de dag, of het begin van de avond, of wat er maar te vieren valt met cocktails die wekelijks variëren.

Beeld Henk Wildschut

Brievenbus

Een gleuf voor 'stadspost' en een gleuf voor 'overige bestemmingen' het is nauwelijks voor te stellen dat het leven pas in 1957 zo eenvoudig werd. Dat was het jaar waarin Rob Parry en Emile Truijen de zogenaamde 'tweelingenbrievenbus' ontwierpen, een polyester noviteit in primair rood en geruststellend grijs. En hóóg op de dunne metalen benen dit was een brievenbus die buiten kantoortijden aan ballet deed. PTT-beambten waren bovendien in een klap van hun rugklachten af door het interne kantelsysteem. Bij opening van het grijze front belandde de post in twee afzonderlijke delen in de postzak. Het was jammer, ook volgens Parry zelf, dat het grijs van de voorklep na 1981 net zo rood werd als de buitenkant ('die twee kleuren maakten nou juist de verschillende functies van de onderdelen duidelijk'). En vanaf 2006 moest de mooie rooie langzaam plaatsmaken voor een nieuw model, eerst rood, daarna oranje. Mocht u ergens nog zo'n oude tegenkomen, dan is een diepe buiging op z'n plaats. Dit is cultureel erfgoed.

Beeld Henk Wildschut

Driehoekige kast

Nog geen schroef gebruikte Rob Parry bij het bouwen van deze driehoekige houten boekenkast. De gehele constructie wordt voor wankelen en instorten behoed door een ingenieus systeem van metaaldraden, die strak om de planken heen werden gespannen. De kast duikt uiteraard ook weer op als schaalmodel en op een foto van een reclamefolder van een Duits bedrijf dat de kast korte tijd in productie nam.

Beeld Henk Wildschut

Verlaagd plafond

In een deel van het atelier, boven de glazen werktafel, zweeft een plafond opgebouwd uit aluminium panelen en ondersteund door een constructie van cv-buizen. Het is bedoeld om dat deel van de ruimte intiemer te maken.

Beeld Henk Wildschut

Maquette

(In de kast)

In 1949 mocht Rob Parry, student aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag, bij niemand minder dan Gerrit Rietveld in de leer. Die liet de jonge ontwerper behoorlijk vrij. Hij gaf Parry zijn eerste zelfstandige opdracht: het ontwerpen van de stand van de Oosterhoutse Bouwplatenfabriek voor de bouwbeurs in de Utrechtse Jaarbeurs. De maquette voor die stand, inmiddels meer dan zestig jaar oud, staat in deze kast.

Beeld Henk Wildschut

Zapatistas

(In de kast)

Een stuk of zes keer reisden Parry en zijn vrouw naar Mexico. Altijd op eigen houtje, met oude vliegtuigjes, krakkemikkige bussen en taxi's. Deze stoffen Zapatistas, leden van het revolutionaire Bevrijdingsleger, brachten ze mee naar huis. 'Je vindt daar geen slechte souvenirs', zegt Parry. Naast de tot de tanden toe bewapende poppetjes staat een mapje met daarin een krantenfoto van precies zo'n groepje strijders, maar dan echte.

Beeld Henk Wildschut

Tegelwand

(Achter de kast)

Dit is een deel van de oorspronkelijke tegelwand die Parry in 1950 bedacht voor de Haagse wijnhandel Ferwerda & Tieman. Die wand begon buiten en liep door tot voorbij de glazen deur, de winkel in. Parry vroeg kunstenaar Jan van Keulen de tegels te decoreren. 'Ik heb altijd kunst in mijn ontwerpen geïntegreerd.'

Beeld Henk Wildschut

Stoeltje

Dit is een replica van het schaalmodel van de F&T-stoel uit 1950, een simpel ontwerp dat bestaat uit een metalen frame en twee houten ellipsen, een zitting en een rugleuning, al dan niet bekleed met kunststof. Deze stoel werd voor het eerst gebruikt in de wijnhandel Ferwerda & Tieman in Den Haag, waarvoor Parry het gehele interieur ontwierp.

Beeld Henk Wildschut
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden