De magische beginroffel op de concert-lp

Amsterdam Een beetje live-dvd bevat tegenwoordig niet alleen een concertregistratie, maar ook beelden van de opbouw van het podium, backstage-interviews met bandleden, kijkjes in de kleedkamer, opnamen vanuit het publiek en de mogelijkheid om tijdens bepaalde nummers in te zoomen op een individueel bandlid....

Hartstikke mooi, maar ondertussen wordt het aloude live-album met uitsterven bedreigd. Probeer er maar eens vijf uit het voorbije decennium te noemen. Is moeilijk, als dvd’s niet meetellen.

Dat is weleens anders geweest. In de eerste helft van de jaren zestig stond het live popconcert nog in de kinderschoenen, en het opnemen ervan evenzeer, maar met de komst van megatournees, veel betere geluidssystemen en opnametechnieken veranderde dat snel.

De jaren zeventig waren het gouden decennium van het live-album. Get Yer Ya-Ya’s Out (Rolling Stones, 1970), Live At Leeds (The Who, 1970), Made In Japan (Deep Purple, 1972), Rock ’n Roll Animal (Lou Reed, 1974), It’s Too Late To Stop Now (Van Morrison, 1974), Babylon By Bus (Bob Marley, 1978) en in Nederland Live, het eerste concertalbum van Golden Earring.

Stuk voor stuk albums (integrale concertregistraties danwel live-compilaties die uit verschillende opgenomen optredens werden samengesteld) die de artiest op de top van zijn kunnen laten horen, vaak krachtiger en levendiger dan op de studioplaten. Ze nemen een volwaardige plek in de discografie in en brachten de magie van de concertervaring naar de huiskamer.

Artiesten kunnen hun fans overigens wel aardig bij de neus nemen: lang niet alle live-albums zijn ‘eerlijke’ registraties, waarbij de geluidsmix zoals de technici die samenstelden rechtstreeks op het album belandt. Gebruikelijker is de techniek van ‘multitrack recording’: elke microfoon en elk instrument wordt apart opgenomen, zodat in de studio nog naar hartelust kan worden gemixt en eventueel partijen opnieuw kunnen worden ingespeeld.

Zelfs in de gloriejaren van de muziekindustrie verkochten live-albums overigens bijna altijd veel slechter dan studioplaten van dezelfde artiest, uitzonderingen als Kiss’ Alive! (1975) daargelaten.

Daar zijn ook wel verklaringen voor. Live-albums bevatten zelden nieuwe liedjes, de uitvoeringen zijn technisch nooit zo perfect als de studioversies, niet elke artiest heeft live de zeggingskracht om een extra dimensie aan zijn werk te geven en rond veel live-albums hangt een aureool van gemakzucht en inspiratieloosheid. Geen nieuwe ideeën maar wel contractueel verplicht om met een nieuw album te komen? Dan zijn er drie opties: een ‘best of’-compilatie, een plaat met covers of een live-album.

Nu lijkt de rek er vrijwel uit. Op een schijfje dat nauwelijks van een cd valt te onderscheiden, kun je net zo makkelijk ook beelden zetten. Artiesten bieden steeds vaker live-opnamen aan als gratis download, op hun website. En vlak YouTube niet uit: van bijna elk groot popconcert staan al snel (soms al tijdens het concert) filmpjes op internet: dikwijls kort, onbeluisterbaar en bewogen, maar steeds vaker verrassend goed van kwaliteit.

En toch: iets magisch had het wel, zo’n concert-lp, juist omdat je de beelden (lichtshow, deinende massa) er zelf bij moest verzinnen. Het geroezemoes van het publiek, het luide, verwachtingsvolle gejuich wanneer de band het podium betreedt, het grommende gitaarakkoord of de korte drumroffel bij wijze van begroeting en vervolgens de begintonen van de ‘opener’, bij voorkeur een nummer dat met de deur in huis valt.

Een live-album bood bij uitstek een kans om de opwinding van een live-concert te voelen als je nog te jong was voor concertbezoek, of te ver van de zalen woonde waar belangrijke bands naartoe kwamen. Het verklaart waarom het voor zoveel muziekliefhebbers ooit begon met een live-album, voor ondergetekende met One For The Road (1980) van The Kinks (op cassette), het album waarop frontman Ray Davies plagerig doet alsof de wereldhit Lola niet gespeeld gaat worden. Hevig, protesterend gejoel vanuit de zaal. En dan komt Lola natuurlijk alsnog. Kippenvel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden